Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 45065

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 16 stycznia 1998 r.
I SA 881/97

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Myślicka (spr.).

Sędziowie NSA: Elżbieta Stebnicka, Irena Damentko.

Protokolant: Gabriela Kieś.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewoda decyzja z dnia 18 listopada 1996 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Dzielnicę Gminę O. na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) własności nieruchomości położonej w W. oznaczonej w ewidencji gruntów Nr 49 o pow. 339 m2, uregulowanej w księdze wieczystej.

W uzasadnieniu decyzji podano, że przedmiotowa działka gruntu znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. W. W dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa. Według zapisu w ewidencji gruntów faktycznie władało gruntem Szefostwo Służby Zakwaterowania i Budownictwa Garnizonu. Na gruncie tym znajduje się budynek mieszkalny przejęty z dniem 1 czerwca 1996 r. przez Wojskową Agencję Mieszkaniową. Zamieszkany jest przez żołnierzy pełniących zawodowo służbę wojskową. Teren ten jest niezbędny na cele obronności i bezpieczeństwa państwa. Wyłączony jest on spod komunalizacji z mocy przepisu art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył Prezydent Miasta W., który zarzucił organowi pierwszej instancji nieustalenie czy nie sprzedane przez organy administracji wojskowej dwa lokale w budynku administrowanym obecnie przez Wojskową Agencję Mieszkaniową spełniają cele obronności i bezpieczeństwa państwa w rozumieniu powołanego przez organ rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 maja 1991 r. w sprawie określenia rodzajów gruntów, które uważa się za niezbędne na cele obronności i bezpieczeństwa państwa. Bezspornym jest, że w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość ta należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, a wojsko włada nią bez tytułu prawnego.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia 10 stycznia 1997 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję stwierdzając, że przepis art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej wyłącza z zakresu komunalizacji składniki majątkowe, które wprawdzie należały do organów stopnia podstawowego, ale służyły wykonywaniu zadań administracji rządowej. Nie jest przy tym istotne, na podstawie jakiego stosunku prawnego korzystano ze składnika majątkowego. Wystarcza stwierdzenie określonego stanu faktycznego. Ten stan faktyczny wynika z karty inwentaryzacyjnej i nie jest kwestionowany przez Gminę C.

W skardze złożonej na powyższa decyzję do Sądu administracyjnego Prezydent Miasta W. w oparciu o zarzut naruszenia przepisu art. 77 kpa wnosił o uchylenie zaskarżonych decyzji organów obu instancji.

Zdaniem skarżącego nie zostało ustalone, wykonywaniu jakich zadań publicznych, należących do Ministra Obrony Narodowej, służy przedmiotowa nieruchomość. Nie zostało wykazane, iż grunt ten można uznać za niezbędny na cele obronności i bezpieczeństwa państwa, skoro wszystkie lokale w budynku poza dwoma zostały sprzedane.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie w oparciu o argumenty przytoczone w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dla ustalenia przesłanek z art. 5 ust. 1 i art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), w oparciu o które została rozstrzygnięta sprawa, niezbędne jest ustalenie na dzień wejścia w życie powołanej ustawy (27 maja 1990 r.) statusu prawnego oraz okoliczności faktycznych wskazanych w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy nieruchomości, co do której rozważane jest zastosowanie wyżej powołanych przepisów.

Bezspornym jest w sprawie, że działka położona w W. w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa, była faktycznie użytkowana przez organy administracji wojskowej bez uzyskania tytułu w formie przewidzianej prawem. Okoliczność tę potwierdził dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Garnizonu W. w piśmie z dnia 19 lipca 1996 r.

Nieruchomość państwowa nie oddana do dnia 27 maja 1990 r. w użytkowanie, zarząd lub użytkowanie wieczyste, stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (jednolity tekst Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74) pozostawała w dniu 27 maja 1990 r. w zarządzie terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, zatem miał do niej zastosowanie przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Od powyższej zasady jest wyjątek, określony w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy, który stanowi, że składniki mienia ogólnonarodowego/państwowego, o którym mowa w art. 5 ust. 1, 2 i 3 nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli służy wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. Oczywiście przesłanki tego przepisu winny być spełnione w dniu 27 maja 1990 r., co stwierdził Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 1 lutego 1994 r. Sygn. akt W.12/92 (Dz. U. z 1994 r. Nr 18, poz. 69), zawierający wykładnię przepisów art. 5 ust. 1 i 2 w związku z art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Wyłączając spod komunalizacji, z mocy prawa, przedmiotową nieruchomość organy obu instancji powołały okoliczność, iż jest ona zabudowana domem mieszkalnym przeznaczonym na zakwaterowanie żołnierzy zawodowych. Okoliczność ta w ocenie organów administracji mieści się w przepisie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy. Trzeba zgodzić się ze stanowiskiem organów orzekających, że nieruchomość wykorzystywana na zakwaterowanie między innymi żołnierzy zawodowych, miała na celu obronność i bezpieczeństwo Państwa, bowiem wynika to z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 1988 r. w sprawie określenia rodzajów gruntów, które uważa się na niezbędne na cele obronności i bezpieczeństwa państwa (Dz. U. Nr 33, poz. 240), obowiązującego w dniu 27 maja 1990 r. Nieruchomość, na której w dniu 27 maja 1990 r. byli zakwaterowani żołnierze zasadniczej służby wojskowej, żołnierze zawodowi, służyła wykonywaniu zadań publicznych należących do organów administracji państwowej w rozumieniu art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy. Zaskarżona decyzja byłaby więc prawidłowa, gdyby w dniu 27 maja 1990 r. cała nieruchomość położona w W. była zajęta na zakwaterowanie żołnierzy zawodowych w czynnej służbie bądź emerytów. Tymczasem z załącznika do karty inwentaryzacyjnej i wyjaśnienia skarżącego wynika, że do dnia 9 marca 1989 r. w budynku zostało sprzedanych 5 lokali wraz z oddaniem w użytkowanie wieczyste odpowiedniej części gruntu. Skarżący twierdził, że po tym dniu były dalsze sprzedaże lokali mieszkalnych w tym budynku. Przejście do dnia 27 maja 1990 r. lokali mieszkalnych na własność osób fizycznych i uzyskanie przez nich prawa użytkowania wieczystego odpowiedniej części gruntu stanowiło o utracie w dniu 27 maja 1990 r. tej części statusu gruntu obronnego. Ta część gruntu wyszła bowiem z gestii organów administracji wojskowej, a przeszła we władanie organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Do omawianej części nieruchomości nie ma zastosowania przepis art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy. Trybunał Konstytucyjny w powołanej uchwale z dnia 1 lutego 1994 r. W. 12/92 wyjaśnił, że niepodzielne składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o którym jest mowa w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej, które w dniu 27 maja 1990 r. służyły jednocześnie wykonywaniu zadań należących do właściwości organów komunalnych i organów państwowych, określonych w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy, stały się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem współwłasności Skarbu Państwa i odpowiednich komunalnych osób prawnych w częściach ułamkowych, odpowiadających wykonywanym przez nie zadaniom.

Wysokość udziałów określa wojewoda na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy.

W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że z obrazą art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy i art. 77 § 1 kpa nie zostały wyjaśnione przez organy orzekające omówione wyżej okoliczności faktyczne mające istotny wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy, dlatego Sąd uchylił zaskarżone decyzje obu instancji na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.