Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 47967

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 9 marca 1999 r.
I SA 627/98

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.).

Sędziowie NSA: Łucja Korózs, Leszek Włoskiewicz.

Protokolant: Nina Beczek.

Uzasadnienie faktyczne

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu wniosku Henryka G. - zgłoszonego w trybie art. 127 § 4 kpa - o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tegoż Kolegium z dnia 9.04.1997 r. stwierdzającą, z urzędu, nieważność decyzji Burmistrza Gminy z dnia 24.08.1990 r. nr 1388/90 o ustanowieniu na rzecz Zdzisławy i Henryka małż. G. prawa wieczystego użytkowania nieruchomości położonej w W. przy ul. C. róg W., decyzją z dnia 30.01.1998 r. uchyliło swoją decyzję z dnia 9.04.1997 r. i odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, że decyzji Burmistrza nie można zarzucić rażącego naruszenia prawa i dopatrzyć się innych przesłanek nieważności, o których mowa w art. 156 § 1 kpa. Nieruchomość przekazana w użytkowanie wieczyste jest mieniem komunalnym, o czym świadczy decyzja Wojewody z dnia 4.12.1992 r., zabudowana budynkiem piekarni przez Zdzisławę i Henryka G. z ich środków. Drobne nieścisłości w uzasadnieniu decyzji nie stanowią o rażącym naruszeniu prawa, a mogą być sprostowane w trybie przepisów kpa.

Skargę na decyzję Kolegium wniosła Halina J. użytkująca sąsiednią nieruchomość, co do której złożyła wniosek o ustanowienie prawa wieczystego użytkowania, zarzucając naruszenie prawa i domagając się jej uchylenia. Stwierdziła, iż Kolegium nie odniosło się w dostatecznym stopniu do zarzutów stawianych przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30.04.1996 r., którym uchylono decyzję Kolegium z dnia 22.02.1995 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Gminy z dnia 24.08.1990 r. o użytkowaniu wieczystym, które to postępowanie zostało wszczęte jej wnioskiem z dnia 28.02.1993 r. Kolegium bowiem nie badało przesłanek, o których mowa w art. 157 § 3 kpa, ale ograniczyło się do udowodnienia, iż brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności, o których mowa w art. 156 § 1 kpa.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 33 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) postępowanie sądowe wszczyna się na podstawie skargi wniesionej przez uprawniony podmiot, którym jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Uprawnionymi podmiotami do wniesienia skargi jest ten sam krąg osób, które są stronami postępowania administracyjnego, zdefiniowanymi w art. 28 kpa. Uchylony ustawą o NSA art. 197 kpa stanowił wyraźnie, iż skarga na decyzję służy stronie postępowania, organizacji społecznej, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, prokuratorowi. Zastąpienie tego przepisu przez art. 33 ustawy o NSA "nie spowodowało zerwania łączności między definicją strony w postępowaniu administracyjnym a podmiotu uprawnionego do wniesienia skargi" (jak wyrok NSA z dnia 3.06.1996 r., II SA 74/96, ONSA 1997, nr 2, poz. 89). W rozumieniu zaś art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Definicja ta przesądza, że status strony postępowania wynika z przepisów prawa dających uprawnienia lub nakładających obowiązki.

Istotą użytkowania wieczystego jest oddawanie gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy na rzecz różnych podmiotów na cele i na warunkach określonych przepisami. W dacie orzekania przez Burmistrza Gminy były to przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w brzmieniu ogłoszonym w Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74. Stronami postępowania administracyjnego był więc właściciel nieruchomości, w imieniu którego działał wskazany przepisami organ administracji prowadzący jednocześnie postępowanie i osoba ubiegająca się o ustanowienie prawa wieczystego użytkowania do określonej nieruchomości. Inne podmioty mogłyby posiadać ten status jedynie wówczas, gdyby posiadały tytuł prawny do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania.

Nieruchomość objętą decyzją Burmistrza z dnia 24.08.1990 r. użytkowali małż. G. i oni też wystąpili z wnioskiem o jej oddanie w użytkowanie wieczyste. Halina J. zaś użytkowała nieruchomość sąsiednią i złożyła wniosek o prawa takie do niej. Nie dawało jej to jednak uprawnienia strony w postępowaniu z wniosku małż. G., do nieruchomości bowiem nie miała żadnego tytułu prawnego, zatem postępowanie nie dotyczyło jej uprawnień czy też obowiązków.

Celem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest ocena, czy decyzja ta nie zawiera wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Odnosi się ono zatem do przedmiotu ustalonego badaną decyzją, regulowanego określonymi przepisami prawa. Wszczyna się je, stosownie do art. 157 § 2 kpa, na żądanie strony lub z urzędu. Skoro dotyczy ono przedmiotu określonego decyzją podlegającą nadzorowi, to stroną uprawnioną do żądania jego wszczęcia może być wyłącznie podmiot posiadający taki status w postępowaniu zakończonym tą decyzją, określony art. 28 kpa. Wszczęcie postępowania z urzędu obliguje właściwy organ do powiadomienia wszystkich osób będących stronami w sprawie, jak to nakazuje art. 61 § 4 kpa.

Przymiot strony nie wynika jednak z uznania za nią danego podmiotu przez organ administracji, ale z przedmiotu postępowania. Będą więc o nim decydować przepisy ten przedmiot regulujące. Halina J nie posiadająca statusu strony w postępowaniu zakończonym decyzją o ustanowieniu prawa wieczystego użytkowania na rzecz małż. G. nie mogła być nią w postępowaniu nadzorczym, dotyczącym tej decyzji. Brak legitymacji do występowania w takim charakterze w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją, na którą służy skarga, pozbawia ją możliwości wystąpienia z nią do sądu administracyjnego. Nie mając interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, nie ma go również w postępowaniu sądowym, którego celem jest badanie zgodności z prawem działań organu administracji prowadzącego to postępowanie.

Z powyższych przyczyn skarga Haliny J. podlegała oddaleniu i na mocy art. 27 ust. 1 ustawy o NSA - orzeczono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.