Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 54544

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 30 sierpnia 2001 r.
I SA 600/00

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Rausz (spr.).

Sędziowie: NSA Marek Stojanowski, S.O. Cezary Pryca.

Protokolant: Joanna Chojnowska.

Uzasadnienie faktyczne

Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej decyzją z 28 lutego 2000 r. utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w M. z 3 lutego 2000 r. pozbawiającą Wojciecha C. z dniem 1 XII 1999 r. równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.

W uzasadnieniu decyzji Komendant Wojewódzki PSP podniósł, że decyzją z 4 maja 1998 r. Komendant Rejonowy PSP w M. przyznał Wojciechowi C. równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego z dniem 1 XII 1997 r. w wysokości 7 zł dziennie i od 1 I 1998 r. w wysokości 7,80 zł dziennie. Z oświadczenia mieszkaniowego złożonego przez zainteresowanego w dniu 21 I 1999 r. wynika, że mieszka on w domu należącym do rodziców w miejscowości M. Wojciech C. pobierał powyższy równoważnik do 30 listopada 1999 r. W dniu 3 II 2000 r. Komendant Powiatowy PSP w M. wydał decyzję pozbawiającą Wojciecha C. równoważnika pieniężnego za brak lokalu z dniem 1 XII 1999 r. motywując to tym, że mieszka on w domu rodziców, którego w wyniku spadkobrania stał się współwłaścicielem. Od decyzji tej odwołanie wniósł Wojciech C. zarzucając w nim, że po śmierci ojca nie została przeprowadzona żadna sprawa spadkowa. Komendant Wojewódzki PSP odwołania nie uwzględnił. Strażak bowiem nie dostarczył dokumentów stwierdzających, że nie jest on spadkobiercą, ani postanowienia Sądu lub aktu notarialnego o dziale spadku, z którego wynikałoby, że dom nie przypadł zainteresowanemu (art. 1037 § 1 i 2 Kc). Art. 922 § 1 Kc stanowi, że prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na spadkobierców. Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, a spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku (art. 924 i 925 Kc). Brak oświadczenia spadkobiercy o odrzuceniu lub przyjęciu spadku jest jednoznaczny z przyjęciem spadku (art. 1015 § 1 i 2 Kc).

Zatem decyzja organu I instancji jest zasadna. Strażakowi przysługuje prawo dziedziczenia i zamieszkuje on w domu spadkodawcy. Zgodnie natomiast z art. 78 ust. 1 ustawy o PSP równoważnik za brak lokalu mieszkalnego przysługuje strażakowi, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny, o których mowa w art. 75 nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienie służby albo w miejscowości pobliskiej. Jeżeli więc w § 5 rozporządzenia wykonawczego do ustawy o PSP jakim jest rozporządzenie MSWiA z 10 I 1998 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania strażakom PSP równoważnika pieniężnego ... (Dz. U. Nr 15, poz. 67) mowa jest o członkach rodziny strażaka, to rozumie się przez nich osoby wymienione w art. 75 ustawy. Zainteresowany wskazuje w oświadczeniu mieszkaniowym za 1999 r., że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicem posiadającym dom mieszkalny, traktowanym jako członek rodziny. W tym przypadku zgodnie z cyt. § 5 rozporządzenia równoważnik za brak lokalu nie przysługuje. Przysługuje natomiast dodatkowa norma równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego.

Na decyzję Komendanta Wojewódzkiego PSP skargę do NSA wniósł Wojciech C. Skarżący podnosił w skardze, iż zgodnie z art. 924 i art. 925 Kc otrzymał spadek po zmarłym ojcu. Prawo do spadku nabyły również jego matka i siostra. Do chwili obecnej nie zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe, a więc zgodnie z art. 1025 § 1 i § 2 Kc nie ma wskazanych przez Sąd spadkobierców. W myśl zaś art. 1037 § 1 i 2 Kc umowa o dział spadku powinna być zawarta w formie aktu notarialnego, faktem jest, że umowy takiej nie posiadają spadkobiercy za wyjątkiem matki skarżącego. Wojciech C. nadal zamieszkuje z matką. Zamieszkanie w części spadkowej jest niemożliwe ze względu na małą powierzchnię mieszkalną. Nie ma możliwości wydzielenia jego części oraz brak jest zgody pozostałych spadkobierców na rozporządzenie udziałem należącym do spadku. Rozporządzenie MSWiA z 12 XII 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału ... mówi, że strażakowi przysługuje lokal mieszkalny o powierzchni mieszkalnej od 7 do 10 m2. W związku z tym skarżący ma prawo sądzić, że nie posiada lokalu mieszkalnego w rozumieniu § 5 rozporządzenia MSWiA z 10 I 1998 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania strażakom PSP równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych zasad ich wypłaty i zwrotu, a zatem zgodnie z art. 78 ustawy o PSP przysługuje mu równoważnik pieniężny.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wnosił o oddalenie skargi podnosząc nadto, że pomimo nieprzeprowadzenia formalnego postępowania spadkowego, zainteresowany - który nie odrzucił spadku - jest współwłaścicielem domu mieszkalnego. Równoważnik za brak kwatery nie może zostać przyznany, gdyż byłoby to sprzeczne z art. 78 ust. 1 ustawy o PSP.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Materiał dokumentacyjny sprawy wskazuje, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w M. z 3 II 2000 r. zostały wydane z naruszeniem prawa. W momencie bowiem wydania przez Komendanta Powiatowego PSP w M. wzmiankowanej decyzji z 3 II 2000 r. o nie przyznaniu Wojciechowi C. od 1 XII 1999 r. równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego pozostawała w obrocie prawnym decyzja Komendanta Rejonowego Państwowej Straży Pożarnej w M. z 4 V 1998 r., którą organ ten przyznał zainteresowanemu od dnia 1 XII 1997 r. przedmiotowy równoważnik, przy czym z decyzji tej nie wynikało by została ona wydana na czas określony. Przy takiej treści rozstrzygnięcia decyzji z 4 V 1998 r. Komendant Powiatowy PSP w M. nie mógł bez odniesienia się do tej decyzji wydać decyzji odmawiającej przyznania ww. równoważnika. Spowodowało to bowiem sytuację, że w obrocie prawnym istnieją dwie dotyczące tego samego przedmiotu decyzje o sprzecznych rozstrzygnięciach. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz decyzji Komendanta Powiatowego PSP w M. wynika, że organy te wydały decyzje odmawiające przyznania skarżącemu spornego równoważnika motywując to tym, że obecnie nie posiada on uprawnienia do pobierania tego świadczenia. W istocie zatem zamiarem obu organów (nie osiągniętym) było pozbawienie zainteresowanego prawa do równoważnika. W takim natomiast przypadku należało rozstrzygnięcie decyzji dostosować do postanowień § 8 ust. 3 cytowanego rozporządzenia z 10 I 1998 r., według którego "równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego przysługuje w okresie od dnia powstania uprawnień do jego pobierania do dnia, w którym nastąpiła utrata tych uprawnień". Prawo do pobierania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego istnieje wówczas, gdy strażak spełnia określone ustawą z 24 VIII 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 88, poz. 400 z późn. zm.) oraz przepisami rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 10 I 1998 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania strażakom Państwowej Straży Pożarnej równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych zasad ich wypłaty i zwrotu (Dz. U. Nr 15, poz. 67) przesłanki. Utrata uprawnień przez strażaka do pobierania omawianego świadczenia nie powoduje jednak automatycznie z mocy prawa wstrzymania tego świadczenia. Okoliczność czy strażak posiada nadal uprawnienia do pobierania równoważnika, czy też je utracił jest przedmiotem badania organu decydującego w sprawach równoważnika za brak lokalu w postępowaniu administracyjnym i zostaje skonkretyzowana w decyzji kończącej to postępowanie, która potwierdza (lub nie) utratę uprawnień. Decyzja zatem jest tym aktem, który stwierdza, że strażak utracił uprawnienia do pobierania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego i nie może go otrzymywać. O ile więc organ orzekający w sprawie ustali w sposób nie budzący wątpliwości, że strażak utracił uprawnienia do dalszego pobierania równoważnika to winien w rozstrzygnięciu decyzji dać temu wyraz i jednocześnie orzec o wstrzymaniu wypłaty równoważnika za brak lokalu mieszkalnego przyznanego wcześniejszą decyzją. Powyższe prowadzi do wniosku, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego względu NSA na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z 11 V 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym uchylił decyzje organów obu instancji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.