Orzeczenia sądów
Opublikowano: ONSA 1995/4/192

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 11 lipca 1995 r.
I SA 452/94

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: sędzia NSA Z. Rausz (sprawozdawca).

Sędziowie NSA: I. Damentko, H. Myślicka.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 § 5 k.p.a. skargę Wójta Gminy G. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 25 listopada 1993 r. w przedmiocie nabycia przez Miasto P.T. własności mienia państwowego.

Uzasadnienie faktyczne

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia 25 listopada 1993 r. nr KKU-1251/93, na podstawie art. 18 ust. 2 i art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 2 i art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., uchyliła w całości decyzję Wojewody (...) z dnia 20 września 1993 r. nr RG.III.7224-4/1413/92/93 i odmówiła uchylenia ostatecznej decyzji tego Wojewody z dnia 30 kwietnia 1992 r. nr RG.III.7224-4/1413/92. W uzasadnieniu decyzji Komisja podała, że Wojewoda (...) decyzją z dnia 31 stycznia 1991 r. nr RG.III.7224-4/5570/91/92 stwierdził nabycie przez gminę G. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w G., oznaczonej w ewidencji gruntów numerem działki 1002/4, o powierzchni 25000 m2, objętej księgą wieczystą Kw nr 1084. Odmówił natomiast przekazania na własność gminy G. znajdujących się na tej działce budynków, innych środków trwałych i przedmiotów nietrwałych należących do Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej w P.T., filia w G. Decyzja ta stała się ostateczna. W decyzji z dnia 30 kwietnia 1992 r. nr RG.III.7224-4/1413/92 Wojewoda stwierdził nabycie przez Miasto P.T. nieodpłatnie z mocy prawa środków trwałych, w tym budynków położonych na działce nr 1002/4, i przedmiotów nietrwałych należących do Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej w P.T., filia w G., którego organem założycielskim był Prezydent Miasta P.T. Postanowieniem z dnia 5 lipca 1993 r. Wojewoda wznowił z urzędu postępowanie zakończone ostateczną decyzją z dnia 30 kwietnia 1992 r. Jako podstawę wznowienia postępowania Wojewoda przytoczył art. 145 § 1 pkt 7, art. 147 i 149 § 1 k.p.a. Następnie decyzją z dnia 20 września 1993 r. nr RG.III.7224-4/1413/92/93, wydaną po wznowieniu postępowania, Wojewoda uchylił swoją decyzję z dnia 30 kwietnia 1992 r. i stwierdził nabycie z mocy prawa mienia wymienionego w tej decyzji przez gminę G. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda odwołał się do uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 1992 r. w sprawie wykładni art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym.

W odwołaniu od tej decyzji Prezydent Miasta P.T. wnosił o jej uchylenie w części dotyczącej środków trwałych, z wyłączeniem budynków i budowli oraz przedmiotów nietrwałych. Zarząd Miasta P.T. wyraził zgodę na częściową zmianę decyzji z dnia 30 kwietnia 1992 r. w zakresie nabycia własności budynków i budowli w związku z przyjętą przez Trybunał Konstytucyjny wykładnią art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Natomiast pozostały majątek dawnego przedsiębiorstwa został już zbyty w dobrej wierze w związku ze zmianą formy organizacyjnej prowadzenia działalności, to jest przekształcenia przedsiębiorstwa w zakład budżetowy i ograniczenia jego zasięgu działania do obszaru miasta P.T.

Rozpatrując odwołanie, Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa zważyła, że w pierwszej kolejności należy ustalić, czy w sprawie występują ustawowe podstawy do wznowienia postępowania, wymienione taksatywnie w art. 145 § 1 k.p.a. Jako podstawę wznowienia postępowania i uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej Wojewoda przytoczył art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a. w związku z uchwałą Trybunału Konstytucyjnego ustalającą powszechną wykładnię art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym. Komisja nie podzieliła tego poglądu. Ustalenie powszechnie obowiązującej wykładni przepisów ustawy przez Trybunał Konstytucyjny w trybie art. 13 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 1991 r. Nr 109, poz. 470 z późn. zm.) nie może być traktowane jako przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a. Przepis ten dotyczy zupełnie innej sytuacji prawnej i faktycznej, a mianowicie sytuacji, kiedy organ administracji wydający decyzję rozstrzyga we własnym zakresie zagadnienie należące do innego organu lub do sądu, ponieważ zawieszenie postępowania w celu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez właściwy organ lub sąd mogłoby spowodować niebezpieczeństwo dla życie lub zdrowia ludzkiego albo poważną szkodę dla interesu społecznego, ponadto gdy strona nie wystąpiła o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo gdy zawieszenie mogłoby spowodować niepowetowaną szkodę dla strony (art. 145 § 1 pkt 7 w związku z art. 100 i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.). Jednakże jeżeli ocena zagadnienia wstępnego dokonana przez organ wydający decyzję jest odmienna od rozstrzygnięcia dokonanego przez właściwy organ lub sąd, stanowi to podstawę do wznowienia postępowania i uchylenia decyzji ostatecznej. Wykładnia przepisu ustawowego dokonana przez Trybunał Konstytucyjny nie jest w żadnym razie rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego w rozumieniu cytowanych przepisów i traktowanie uchwały Trybunału Konstytucyjnego jako przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego przez Wojewodę (...) jest błędne. Przesłanki wznowienia postępowania powinny być interpretowane ściśle, ponieważ stanowią wyjątek od zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.). Zgodnie z poglądem wypowiedzianym w nauce prawa, "jeżeli organ ustali, że nie ma podstaw do wznowienia postępowania, to nie przechodzi do merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej będącej przedmiotem weryfikacji decyzji" (B. Adamiak, J. Borkowski: Polskie postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 1992, s. 223-224).

Na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Wójt Gminy G. Zdaniem skarżącego, podstawy wznowienia postępowania, na których oparł się Wojewoda, a więc art. 151 § 1 pkt 2 i art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a., stwarzają możliwość uchylenia ostatecznej decyzji i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. Wznowienie postępowania więc nastąpiło według ustawowych przesłanek. Słuszne wydaje się stanowisko Komisji o niemożności traktowania jako przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego powszechnie obowiązującej wykładni dokonywanej przez Trybunał Konstytucyjny. Uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 1992 r., na którą powołał się w uzasadnieniu Wojewoda, nie stanowiła przesłanki wznowienia. Przesłanką wznowienia był kodeks postępowania administracyjnego. Przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., wraz ze wspomnianą uchwałą Trybunału Konstytucyjnego, umożliwiają nabycie na własność z mocy prawa nieodpłatnie przez Gminę G. środków trwałych i przedmiotów nietrwałych należących do Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej w P.T., filia w G.

W odpowiedzi na skargę Komisja podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wnosiła o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle materiału dokumentacyjnego sprawy zaskarżonej decyzji nie można zarzucić naruszenia prawa. Wojewoda (...) postanowieniem z dnia 5 lipca 1993 r. wznowił na podstawie art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a. postępowanie w sprawie zakończonej jego decyzją z dnia 30 kwietnia 1992 r. dotyczącą komunalizacji na rzecz Miasta P.T., środków trwałych i przedmiotów nietrwałych należących do Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej w P.T. filia w G. Okolicznością, która miała odpowiadać przesłance wznowienia określonej w powołanym art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a., było wydanie przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 9 grudnia 1992 r. uchwały ustalającej powszechnie obowiązującą wykładnię art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.).

Stanowisko Wojewody w tym względzie należy uznać za błędne. Przepis art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a. stwarza podstawę do wznowienia postępowania wówczas, gdy zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2 k.p.a.). Ustalenie przez Trybunał Konstytucyjny powszechnie obowiązującej wykładni przepisów ustawy w trybie art. 13 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 1991 r. Nr 109, poz. 470) nie może być traktowane - jak słusznie zauważa Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa - jako przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a. Wykładnia przepisu ustawy dokonana przez Trybunał Konstytucyjny nie jest rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a.

Trafnie zatem postąpiła Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, uchylając decyzję Wojewody (...) z dnia 20 września 1993 r., wydaną po wznowieniu postępowania, i odmawiając uchylenia decyzji tego Wojewody z dnia 30 kwietnia 1992 r. Ta ostatnia decyzja jest wprawdzie wadliwa w świetle wykładni art. 5 ust. 1 cytowanej ustawy z dnia 10 maja 1992 r., dokonanej przez Trybunał Konstytucyjny uchwałą z dnia 9 grudnia 1992 r., ale nie mogła być wzruszona w postępowaniu wznowieniowym.

Ustalenie przez Trybunał Konstytucyjny powszechnie obowiązującej wykładni przepisu ustawy, który stanowił podstawę wydania wzmiankowanej decyzji, umożliwia - zwłaszcza w świetle postanowień uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 1995 r. w sprawie ustalenia powszechnie obowiązującej wykładni art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 39, poz. 148) - zweryfikowanie tej decyzji w myśl przepisów rozdziału 13 działu II k.p.a., regulującego uchylenie, zmianę oraz stwierdzenie nieważności decyzji.

Mając powyższe na względzie, na zasadzie art. 207 § 5 k.p.a. skargę, jako nieuzasadnioną, należało oddalić.