Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 54742

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 10 sierpnia 2001 r.
I SA 2460/00

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Rausz.

Sędziowie: NSA Anna Lech, SO Irena Kamińska (spr.).

Protokolant: praktykantka Joanna Chojnowska.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z dnia 11.10.2000 r. Nr DP.19 Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, na podstawie art. 127 ust. 3, 145 § 1, art. 147 i 149 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku Stowarzyszenia "K." o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 21 lipca 2000 r. odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia tabel wynagrodzeń Stowarzyszenia Autorów - utrzymał tę decyzję w mocy.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazaną wyżej decyzją z dnia 21.07.2000 r., na podst. art. 145 § 1 , 147, 149 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku Stowarzyszenia "K.", odmówił wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia tabel wynagrodzeń Stowarzyszenia Autorów, zakończonej decyzją ostateczną Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 5.05.2000 r. Nr DP.

We wniosku o wznowienie postępowania Stowarzyszenie " K." podnosiło, że nie zostało dopuszczone do udziału w sprawie w charakterze strony chociaż postępowanie dotyczące wysokości stawek autorskich, w związku z treścią art. 70 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, dotyczy bezpośrednio interesu prawnego Stowarzyszenia. Stowarzyszenie wnioskowało o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu pismem z dnia 7 maja 1999 r. Istnieją w tej sytuacji przesłanki do wznowienia postępowania w sprawie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. Ponadto wnioskodawca jako podstawę wznowienia wskazał art. 145 § 1 pkt 5 Kpa zgłaszając zastrzeżenia co do sposobu skonstruowania tabel.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uzasadniając decyzję o odmowie wznowienia postępowania stwierdził, że Stowarzyszenie nie ma interesu prawnego, a jedynie interes faktyczny w tym, aby niektóre pozycje z tabel wynagrodzeń ukształtowane zostały na odpowiednim poziomie. Rozpatrując drugi zarzut zgłoszony w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 Kpa organ administracji nie dopatrzył się w uwagach podniesionych przez Stowarzyszenie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję. Tabele wynagrodzeń Stowarzyszenia Autorów są skonstruowane w oparciu o podział na pola eksploatacji utworów, co do których wykonuje zbiorowe zarządzenie, a nie ze względu na kategorie utworów. Rozważania dotyczące wysokości stawek zawartych w tabeli także nie są okolicznością nie znaną zarówno Komisji Prawa Autorskiego, jak i Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Wznowienie postępowania z przyczyny wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa następuje tylko na żądanie strony. Ponieważ wnioskujące Stowarzyszenie, zdaniem organu administracji, nie jest stroną postępowania, uzasadniona jest odmowa wznowienia postępowania.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Stowarzyszenie "K." podtrzymało argumentację zawartą we wniosku o wznowienia postępowania. Wskazało ponadto, że pismem z dnia 7 maja 1999 r. wnioskowało o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu toczącym się w sprawie wniosku Stowarzyszenia Autorów o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń autorskich. Na pismo to Stowarzyszenie nie otrzymało żadnej odpowiedzi, a nadto nie dokonano zawiadomienia Stowarzyszenia w trybie art. 31 § 4 Kpa.

Interes prawny wnioskodawcy znajduje natomiast uzasadnienie w przepisach prawa materialnego, tj. art. 70 ust. 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Członkowie Stowarzyszenia są żywo zainteresowani wysokością stawek autorskich w zakresie ich działalności. Stowarzyszenie Autorów zwracało się z żądaniami do podmiotów prowadzących kina z żądaniami zapłaty wynagrodzenia autorskiego określonego w art. 70 ust. 3 prawa autorskiego. Komisja Prawa Autorskiego przy zatwierdzaniu tabel wynagrodzeń nie wzięła pod uwagę, że doszło do rozszerzenia prawa podmiotów zobowiązanych do zapłaty wynagrodzenia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia 11.10.2000 r., na podstawie art. 127 ust. 3, 145 § 1, 147 i 149 Kpa, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uzasadniając swoją decyzję stwierdził, iż nie ulega wątpliwości, że Stowarzyszenie jest zainteresowane wynikiem postępowania toczącego się w sprawie zatwierdzenia tabel wynagrodzeń złożonych przez Stowarzyszenie Autorów. Stowarzyszenie " K." będzie bowiem zobowiązane do zapłaty wynagrodzenia za korzystanie z utworów według stawek określonych w tabeli. Stowarzyszenie ma więc interes faktyczny (materialny), aby niektóre pozycje z tabel wynagrodzeń ukształtowane zostały na niższym poziomie. Odnosząc się do zarzutu, że nie została rozważona możliwość uczestniczenia Stowarzyszenia w przedmiotowym postępowaniu w oparciu o przepis art. 31 Kpa, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, że taka możliwość nie mogła być rozważana przez Komisję Prawa Autorskiego oraz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z uwagi na brak wniosku Stowarzyszenia w tym zakresie. Art. 31 Kpa wyraźnie stanowi, że z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu występuje zainteresowana organizacja społeczna.

W skardze na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 11 października 2000 r. Stowarzyszenie " K." wniosło o jej uchylenie oraz uchylenie utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia 21 lipca 2000 r.

Skarżący zarzucił:

- obrazę przepisu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 70 ustawy o prawie autorskim poprzez uznanie, iż skarżący nie posiada interesu prawnego w sprawie zatwierdzenia tabel wynagrodzeń Stowarzyszenia Autorów,

- obrazę przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w postaci art. 31 § 4 Kpa, mającą istotny wpływ na wynika sprawy, poprzez uznanie, że tylko na wniosek stowarzyszenia można było dopuścić je do udziału w przedmiotowym postępowaniu, pomimo wyraźnej treści art. 31 § 4 Kpa,

- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia poprzez przyjęcie, że pismo Stowarzyszenia "K." z dnia 7 maja 1999 r. nie zobowiązywało Komisji Prawa Autorskiego oraz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do podejmowania jakichkolwiek decyzji w trybie Kodeksu postępowania administracyjnego,

- obrazę przepisu art. 77 § 1 Kpa mającą istotny wpływ na wynik sprawy przez nieuwzględnienie całokształtu materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę organ administracji centralnej wniósł o jej oddalenie i powołał się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stroną w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1980 r. Nr 9, poz. 26) jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Interes prawny definiowany jest jako prawo podmiotowe rozumiane jako przyznanie przez przepis prawa jednostce konkretnej korzyści, które można realizować w postępowaniu administracyjnym, bo orzeka się o nich przez wydanie decyzji administracyjnej. Stwierdzenie, że postępowanie dotyczy "pośrednio" interesu prawnego, oznacza w istocie degradację interesu prawnego do rangi interesu faktycznego, który nie jest chroniony prawem.

W niniejszej sprawie stosownie do treści art. 70 ust. 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. Nr 24, poz. 83 ze zm.), wysokość wynagrodzeń należnych twórcom pośrednio dotyczy interesów materialnych członków Stowarzyszenia, ale jest to, jak trafnie uznał organ administracji centralnej, interes faktyczny a nie interes prawny w rozumieniu art. 28 Kpa.

Zgodnie z treścią art. 147 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony, a z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz 145a tylko na żądanie strony.

Żądanie wznowienia postępowania nie zostało w sprawie zgłoszone przez podmiot uprawniony, wobec czego odmowę jego wszczęcia w tym kontekście należy uznać za uprawnioną, a zarzut naruszenia art. 28 Kpa za bezzasadny.

Do rozważenia pozostaje zatem kwestia, czy wniosek o wznowienie postępowania mógł zostać uwzględniony w oparciu o przepis art. 31 § 1 Kpa. Trzeba przy tym wyraźnie stwierdzić, że pismo Stowarzyszenia z dnia 7 maja 1999 r. nie ma dla tej kwestii istotnego znaczenia. Przede wszystkim wpłynęło do organu administracji centralnej po wydaniu decyzji z dnia 5.05.1999 r. kończącej postępowanie odwoławcze, nie mogło więc być traktowane jak wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, które zakończyło się decyzją ostateczną. Ponadto treść pisma nie wskazywała wyraźnie, że jest to wniosek złożony w trybie art. 31 § 1 Kpa. Z pewnością Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego powinien na pismo to udzielić odpowiedzi, jednak jest to uchybienie formalne, nie mające wpływu na wynik postępowania. Organizacja społeczna może być stroną postępowania i musi wówczas posiadać przymioty wskazane w art. 28 Kpa, lub uczestniczyć w postępowaniu na prawach strony w myśl art. 31 § 3 Kpa, po zrealizowaniu uprawnień wynikających z art. 31 § 1 Kpa. Art. 31 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania. Przepis ten może mieć zastosowanie tylko wówczas, gdy postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku "innej osoby", ale będącej stroną tego postępowania. Jeżeli organizacja społeczna żąda wszczęcia postępowania, to innymi osobami w rozumieniu komentowanego przepisu będą jedynie te osoby, które mogą być stronami postępowania. Członkowie Stowarzyszenia "K." z przyczyn, o których była mowa na wstępie, nie mogą być stronami postępowania dotyczącego tabel wynagrodzeń autorskich, nie mają bowiem interesu prawnego w rozumieniu art. 28 Kpa a jedynie interes faktyczny.

Z tych wszystkich względów zarzuty skargi należy uznać za bezzasadne, a zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem. Mając wszystko to na uwadze sąd, w oparciu o przepis art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.