Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 54741

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 11 lipca 2001 r.
I SA 2447/00

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska.

Sędziowie: NSA Marek Stojanowski (spr.), SO (del.) Cezary Pryca.

Protokolant: Agnieszka Kwiatkowska.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 16 października 2000 r. po rozpoznaniu odwołania Olgi W. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia 15 września 2000 r., mocą której stwierdzono u Olgi W. brak podstaw do uznania choroby zawodowej - nosicielstwo HBsAg bez aktywności procesu zapalnego.

Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. stwierdzając, powołaną decyzją z dnia 15 września 2000 r., brak podstaw do uznania u Olgi W., zatrudnionej w okresie od dnia 25 listopada 1977 r. do dnia 13 sierpnia 1989 r. w Jednostce Wojskowej w O. na stanowisku kucharki, choroby zawodowej - nosicielstwo HBsAg bez aktywności procesu zapalnego wskazał, iż w orzeczeniu lekarskim Szpitala Specjalistycznego Poradni Hepatologicznej z dnia 21 marca 2000 r. rozpoznano u wyżej wymienionej nosicielstwo HBsAg bez aktywności procesu zapalnego. Wskazano przy tym, że stwierdzone zmiany nie wykazują cech choroby zawodowej. Nie został również stwierdzony związek przyczynowy między wyżej wymienionym schorzeniem a charakterem wykonywanej pracy. Uznano, że Olga W. pracując w kuchni na stanowisku kucharki nie miała zawodowego kontaktu z czynnikiem zakaźnym wywołującym wirusowe zapalenie wątroby - wirusem HBV. Do zakażenia wirusem typu B dochodzi na drodze pozajelitowej. Najczęściej przenosi się on poprzez zakażoną krew lub skażone narzędzia stosowane podczas zabiegów medycznych. Obowiązki zawodowe wykonywane przez Olgę W. w kuchni na stanowisku kucharki nie mogły stwarzać żadnego ryzyka zakażenia.

Odwołanie od tej decyzji do organu II instancji wniosła Olga W.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny rozpoznający sprawę jako organ II instancji w całości podtrzymał argumentację organu I instancji podkreślając jednocześnie, iż choroba Olgi W. nie została spowodowana czynnikiem szkodliwym dla zdrowia występującym na jej stanowisku pracy. Sugerował przy tym, że do zakażeniem wirusem mogło dojść na skutek wcześniejszego kontaktu Olgi W. z cierpiącą na tę chorobą kelnerką, bądź też podczas pobierania krwi do badań, czy też w czasie wykonywania innych zabiegów, którym mogła być poddawana przed przyjęciem szczepienia.

Skargę na powyższą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Olga W. domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu podała, że w jej ocenie istnieje związek przyczynowy pomiędzy wykonywaną przez nią pracą na stanowisku kucharki a zachorowaniem na HBsAg. Wskazała, że często wykonywała badania krwi z uwagi na charakter wykonywanej pracy. Były one przeprowadzane grupowo, jednego dnia i o tym samym czasie. Jedna z kelnerek była chora na zakaźną żółtaczkę. Lekarz polecił wówczas zaszczepić cały personel szczepionką WZW, ale nie przeprowadzał stosownych badań. Wszystkie badania prowadzone od 1987 r. potwierdzają występowanie u skarżącej przewlekłego zapalenia wątroby WZW typu B.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując jednocześnie swoje wcześniejsze prezentowane stanowisko w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie bowiem do treści przepisu art. 1 i 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) Sąd sprawuje kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów zarówno prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie nastąpiła obraza przepisów prawa.

Jedną z podstawowych zasad wyrażoną w art. 9 k.p.a. jest zasada obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej. Rozwiązanie to nie uzależnia obowiązywania lub możliwości stosowania przepisów prawa od znajomości tych przepisów przez obywateli, a w szczególności od znajomości prawa przez strony postępowania administracyjnego. Organy administracji publicznej mają więc obowiązek udzielania stronie informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Podmiotem uprawnionym jest strona i organ obowiązany jest z urzędu udzielać jej informacji. Bierność organu w tym zakresie stanowi naruszenie prawa. Zakres przedmiotowy udzielania informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych dotyczy praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organ obowiązany jest zatem do udzielania całokształtu informacji związanej z załatwieniem danego rodzaju sprawy administracyjnej. Nadto organ obowiązany jest informować stronę o uprawnieniach i obowiązkach wynikających z przepisów prawa procesowego, których realizacja będzie miała wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że organ ma obowiązek udzielania informacji zarówno o przepisach prawa materialnego, jak i procesowego. Taki pogląd potwierdził też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 lipca 1992 r., III ARN 40/92, gdzie przyjął, że obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy powinien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe. Obowiązek zatem udzielania informacji stronie obejmuje cały tok postępowania, tj. od chwili jego wszczęcia, aż do jego zakończenia decyzją. Udzielenie informacji w fazie wszczęcia postępowania ma dla ochrony interesu prawnego strony zasadnicze znaczenie. Brak bowiem znajomości przepisów prawa może powodować nieudolne określenie żądania, a w wielu przypadkach niezaspokojenie w pełni interesu strony. Organ nie może więc ograniczyć się tylko do udzielenia informacji prawnej, lecz musi podać również niezbędne wyjaśnienia co do treści przepisów oraz udzielać wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji, aby uniknąć szkody.

Jak wynika z akt sprawy, organ administracji nie dopełnił w niniejszej sprawie ciążącego na nim, wyżej opisanego obowiązku. Skoro bowiem powziął wiadomość, że skarżąca nieprawidłowo wniosła odwołanie od orzeczenia Szpitala Specjalistycznego Poradni Hepatologicznej, ponieważ, jak twierdziła na rozprawie przed NSA w dniu 11 lipca 2001 r., błędnie zrozumiała pouczenie, to powinien w myśl zasady wyrażonej w art. 9 k.p.a. pouczyć ją o prawidłowym trybie odwoławczym, a nawet wezwać ją do nadesłania niezbędnej dokumentacji i przedstawić sprawę z odwołaniem Instytutowi Medycyny Pracy Przychodni Chorób Zawodowych w Łodzi. W tej sytuacji wydane przez organy administracji decyzje zostały podjęte przedwcześnie, bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.

Jak wynika z powyższego, organy administracji nie przeprowadziły dokładnego postępowania wyjaśniającego. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zawarta w art. 7 k.p.a. nakazującą organom administracji publicznej podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Z kolei art. 77 § 1 k.p.a. mówi, że organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowolne należy więc traktować ustalenia faktyczne, znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (powołany wyżej art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści. Wyżej wskazane uchybienia stanowią także naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z uwagi na powyższe, działając na mocy art. 22 ust. 2 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.