Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 54514

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 8 marca 2001 r.
I SA 2359/00

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska.

Sędziowie: SO Joanna Banasiewicz, NSA Jerzy Nowak (spr.).

Protokolant: Jolanta Zagrzejewska.

Uzasadnienie faktyczne

Prezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozpatrzenie negatywnego sporu kompetencyjnego.

W uzasadnieniu wniosku Prezes Kolegium podniósł, że do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. przekazane zostało zwrotnie w trybie art. 65 kpa przez Wojewodę pismem z dnia 7 lipca 2000 r. odwołanie Barbary P. od decyzji Starosty z dnia 31 sierpnia 1999 r., którą odmówiono zwrotu wywłaszczonej w 1979 r. na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości stanowiącej działki Nr 34, 35, 54 o łącznym obszarze 1,0918 ha położonej w S. przy ul. Ż. oraz odmówiono ustalenia i orzeczenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego do rozpoznania odwołania w tej sprawie właściwy jest organ wyższego stopnia, którym jest Wojewoda.

Skoro w sprawie za niewłaściwe uznają się organ administracji rządowej jak i samorządowe kolegium odwoławcze, to zachodzą przesłanki określone w art. 22 § 2 kpa. Do rozstrzygnięcia takiego sporu właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny.

W odpowiedzi na wniosek Wojewoda stwierdził, że jego odmienne stanowisko wynika z przepisu art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy o administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 27, poz. 268). Z przepisu tego wynika zasada rozpoznawania odwołania przez samorządowe kolegia odwoławcze w sprawach z zakresu administracji rządowej, należących w I instancji do właściwości organów jednostek samorządu terytorialnego. Odstępstwa od tej zasady muszą wynikać z przepisów szczególnych. Ustawa z dnia 7 stycznia 2000 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami jest co prawda ustawą szczególną, ale nie zawiera przepisów przejściowych. Brak w niej rozwiązania analogicznego do zawartego w art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami w jej tekście pierwotnym, który wszedł w życie 1 stycznia 1998 r. Zatem jedynie postępowanie odwoławcze wszczęte po 15 lutego 2000 r. należy do właściwości wojewody, albowiem dopiero z tą datą mamy do czynienia z wyjątkiem od zasady wyrażonej w art. 3 ust. 2 ustawy z 2 marca 2000 r., która weszła w życie 15 kwietnia 2000 r.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W rozpoznawanym sporze należy uznać za uzasadnione stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., że organem właściwym do rozpoznania odwołania od decyzji wydanej w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest Wojewoda. Właściwość rzeczowa organu administracji winna być ustalana nie tylko w oparciu o przepisy proceduralne, ale przede wszystkim na podstawie przepisów ustaw materialnoprawnych oraz tych przepisów ustaw ustrojowych, które dotyczą kompetencji organów administracji publicznej.

Art. 1 ust. 1 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych w brzmieniu nadanym ustawą z 18 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. Nr 162, poz. 1124) stanowi, że samorządowe kolegia odwoławcze są organami wyższego stopnia w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej, należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej.

Natomiast art. 19 kpa nakłada na organy administracji publicznej obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Ten obowiązek spoczywa na nich w każdym stadium postępowania, aż do jego zakończenia decyzją ostateczną. Jeżeli więc w toku postępowania administracyjnego wejdą w życie nowe przepisy, to organ prowadzący postępowanie obowiązany jest się do nich zastosować, także wówczas, gdy regulują one odmiennie właściwość organu, chyba że przepisy intertemporalne stanowią inaczej.

W rozpoznawanej sprawie organem właściwym do rozpoznania odwołania w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości było samorządowe kolegium odwoławcze, w oparciu o uregulowanie ogólne, zawarte w ustawie o sko. Na skutek wejścia w życie (15 lutego 2000 r.) noweli z 7 stycznia 2000 r. do ustawy o gospodarce nieruchomościami (przepis szczególny w rozumieniu ustawy o sko) utraciło ono swoją właściwość w sprawie z tą datą, ponieważ nowela nie zawierała przepisów przejściowych, które stanowiłyby inaczej. Brak tych przepisów oznacza, że z dniem wejścia w życie nowej ustawy stosuje się jej przepisy także w sprawach, w których postępowanie zostało wszczęte i nie zakończone pod rządami starej ustawy. Mówiąc innymi słowy, przepis międzyczasowy o treści "Postępowanie wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie noweli, prowadzi się na podstawie jej przepisów" ma charakter jedynie porządkujący w tym sensie, że rozwiewa wszelkie wątpliwości interpretacyjne. Natomiast przepis taki nie stanowi podstawy prawnej np. w kwestii określenia nowej właściwości organu, gdyż ta wynika z przepisów nowej ustawy (w tym wypadku ustawy z 7 stycznia 2000 r.). Zatem zarzut Wojewody, że w noweli tej nie ma zapisu analogicznego do zawartego w art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w jej tekście pierwotnym, który wszedł w życie 1 stycznia 1998 r., jest całkowicie bezpodstawny. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów rozstrzygając sprawę I SA 1463/00 (wyrok z dnia 5 marca 2001 r.).

Przepis intertemporalny jest niezbędny jako podstawa prawna do ustalenia właściwości organu dopiero wtedy, gdy ustawodawca chce odstąpić od ogólnej zasady mówiącej, że organem właściwym jest organ za taki wskazany przez ustawę obowiązującą w dacie wydania decyzji.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 28 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) należało orzec jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.