Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 54518

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 10 października 2000 r.
I SA 1237/00

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska (spr.).

Sędziowie NSA: Maria Wiśniewska, Leszek Włoskiewicz.

Protokolant: Jolanta Zagrzejewska.

Uzasadnienie faktyczne

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia 9 lutego 1999 r. utrzymał w mocy swą decyzję z dnia 5 października 1998 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 23 grudnia 1953 r. utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia 14 maja 1953 r. w sprawie odmowy przyznania dotychczasowemu właścicielowi prawa własności czasowej do gruntu położonego w W. przy ul. Ż.

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wydając w dniu 5 października 1998 r. decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 23 grudnia 1953 r., oparł się na obowiązującym w dacie jej wydania miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W przeprowadzonym postępowaniu w trybie nadzoru stwierdzono, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego uchwalono na podstawie art. 3 lit. a ustawy z dnia 3 lipca 1947 r. o odbudowie W. i uchwały Naczelnej Rady Odbudowy W. z dnia 4 maja 1948 r. Uzyskał on moc obowiązującą zgodnie z § 8 i 16 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 11 grudnia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy sporządzaniu planów zagospodarowania przestrzennego dla obszaru W. i Obszaru Miejskiego oraz zawieszenia rozpatrywania wniosków o zmianę przeznaczenia terenów i dokonywania inwestycji na tym obszarze (Dz. U. RP Nr 74, poz. 479) z dniem ogłoszenia w Monitorze Polskim obwieszczenia Przewodniczącego Naczelnej Rady Odbudowy W., tj. z dniem 25 maja 1949 r. (M.P. z 1949 r. A-32, poz. 484). Jak wykazano, plan ten przewidywał przeznaczenie nieruchomości "pod budynki i urządzenia użyteczności publicznej z pozostawieniem niezabudowanej części terenu, urządzonej jako dziedzińce, zieleńce i przejścia piesze do użytku publicznego oraz na drogi wraz z urządzeniami pomocniczymi".

Interpretując pojęcie budownictwa użyteczności publicznej należy odnieść się do przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1939 r. Nr 34, poz. 216 ze zm.), obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. W art. 348 ust. 1 lit. a powołanego rozporządzenia z dnia 16 lutego 1928 r. mówiąc o budynkach przeznaczonych do użytku publicznego wyszczególniono kinematografy, teatry, cyrki, szkoły, hale targowe, strzelnice, szpitale i hotele.

Tymczasem z akt sprawy wynika, że nieruchomość powyższa zabudowana była czterema budynkami murowanymi, mieszkalnymi. A zatem dotychczasowi właściciele nie mogli pogodzić korzystania z nieruchomości z jej przeznaczeniem według planu. Organ orzekający nie mógł wydać innej decyzji i mimo zamieszczenia w uzasadnieniu badanej w trybie nadzoru decyzji informacji, że "zgodnie z opracowyw. planem zagospodarowania przestrzennego teren nieruchomości przy ul. Ż. jest przeznaczony pod budownictwo użyteczności publicznej", to okoliczność ta w sytuacji, gdy istniał obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego, potwierdzający przeznaczenie tej nieruchomości nie stanowi rażącego naruszenia prawa, ponieważ nie miało to wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy.

Odnośnie właściwości Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast do badania w trybie nadzoru decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej należy stwierdzić, że zgodnie z art. 157 § 1 kpa właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 kpa jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez naczelny organ administracji państwowej - ten organ. Zaskarżona decyzja została wydana przez naczelny organ administracji państwowej, tym samym Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast - jako centralny organ administracji państwowej, który w wyniku licznych przekształceń strukturalnych naczelnych organów administracji państwowej przejął kompetencje Ministerstwa Gospodarki Komunalnej - jest właściwym organem do jej badania w trybie art. 156 kpa.

Od decyzji tej skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył następca prawny byłych właścicieli Andrzej M. wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 5 października 1998 r. i o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W jej uzasadnieniu podniesiono, że kwestionowane orzeczenie administracyjne nie powołuje się na istniejący plan zagospodarowania przestrzennego, ale w sposób jednoznaczny odnosi się do planu będącego w opracowywaniu. W tej sytuacji odmowa ustanowienia własności czasowej uzasadniona sprzecznością z planem, który miał dopiero być opracowany w przyszłości, rażąco narusza przepis art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. Rzeczą Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast badającego sprawę w trybie nadzoru było stwierdzenie, czy ocena wyrażona w rozstrzygnięciu z 1953 r. miała oparcie w materiale dowodowym sprawy, zgromadzonym w roku 1953. Materiał ten nie dawał w żadnym wypadku podstaw do odmowy ustanowienia własności czasowej. Ponadto podniesiono, że organ nie wyjaśnił, czy plan z roku 1949 r. obowiązywał w czasie podejmowania decyzji, tj. w roku 1953. Z informacji zawartej w aktach wynika, że opracowywany jest nowy szczegółowy plan dla terenów otaczających, co świadczyłoby, że plan z 1949 r. już nie obowiązywał, zwłaszcza że brak ustaleń okresów realizacji planu wskazywałby na jego czasowy charakter.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wnosząc o jej oddalenie podtrzymał swoje stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a podniesione w niej oraz w piśmie procesowym z dnia 29 września 1999 r. zarzuty nie są trafne.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, iż Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast był organem władnym do rozstrzygnięcia sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji z roku 1953 Ministerstwa Gospodarki Komunalnej, odnoszącej się do nieruchomości, która w chwili obecnej stanowi własność komunalną. Ma tu bowiem wprost zastosowanie przepis art. 157 § 1 kpa, który stanowi, że organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez naczelny organ administracji jest ten organ i to niezależnie od okoliczności związanych z prawem własności nieruchomości, której dotyczy decyzja.

Nie jest również zasadny zarzut odnoszący się do powołania się przez organ na materiał zgromadzony w toku postępowania nadzorczego, chociaż ocenie powinien podlegać materiał zgromadzony przez organ rozpatrujący wniosek w roku 1953. Wbrew twierdzeniom skargi w aktach administracyjnych postępowania o przyznanie własności czasowej znajduje się stosowny dokument - pismo Oddziału Urzędu Budownictwa z dnia 22 kwietnia 1953 r. - z którego w sposób jednoznaczny wynika, iż przedmiotowa nieruchomość w planie zagospodarowania przestrzennego przewidziana jest - a nie dopiero będzie - pod użyteczność publiczną. Natomiast opracowywany szczegółowy plan zagospodarowania terenu otaczającego miał wskazać dokładny sposób jej zagospodarowania, by dokument ten był podstawą wydania orzeczenia administracyjnego odmawiającego przyznania b. właścicielom prawa własności czasowej. Natomiast organ nadzoru rozpoznając wniosek skarżącego zażądał z archiwum stosownych odpisów planów zagospodarowania przestrzennego celem zbadania, czy faktycznie dokument będący podstawą wydania orzeczenia w roku 1953, zawierał prawidłowe, wynikające z planu informacje. Uzyskany plan te informacje potwierdzał. W obowiązującym w roku 1953 planie przedmiotowa nieruchomość miała przeznaczenie pod użyteczność publiczną. Wbrew podnoszonym wątpliwościom plan ten obowiązywał w dacie wydania kwestionowanej decyzji.

Tak więc organ zasadnie uznał, że decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej utrzymująca w mocy orzeczenie administracyjne odmawiające przyznania b. właścicielom własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości, nie narusza rażąco przepisu art. 7 ust. 2 dekretu z 26 października 1945 r. i brak jest podstaw do stwierdzenia jej nieważności.

Z tych wszystkich względów Sąd przyjmując, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.