Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 48019

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 7 grudnia 1999 r.
I SA 1089/99

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Włoskiewicz.

Sędziowie NSA: Janina Antosiewicz, Jerzy Sulimierski (spr.).

Protokolant: Ewa Dral.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie § 1 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.XI.1985 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) oraz art. 138 § 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania Edwarda R. od decyzji Kolejowego Inspektora Sanitarnego z dn. 25.03.1999 r o braku podstaw do stwierdzenia u wymienionego choroby zawodowej narządu słuchu - decyzją z dnia 27.05.1999 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję Kolejowego Inspektora Sanitarnego.

W uzasadnieniu decyzji podano, że Obwodowy Inspektor Sanitarny PKP decyzją z dnia 2.05.1998 r. stwierdził brak podstaw do uznania choroby zawodowej narządu słuchu u Edwarda R. na podstawie zgodnych orzeczeń lekarskich dwóch jednostek służby zdrowia uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych: orzeczenia z dnia 1.10.1997 r. Okręgowej Poradni Medycyny Pracy Obwodowego Lecznictwa Kolejowego Nr 1 oraz wydanego w trybie odwoławczym orzeczenia z dnia 6.04.1998 Centrum Naukowego Medycyny Kolejowej. Wprawdzie na podstawie przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego stwierdzono, że Edward R. w czasie zatrudnienia w Zakładzie Taboru PKP "W." na stanowisku pomocnika maszynisty pojazdów trakcyjnych w okresie 40 lat pracy mógł być narażony okresowo na hałas przekraczający NDN (od 74-105 dB), ale stwierdzony u niego ubytek słuchu - wg orzeczeń lekarskich - nie spełnia kryteriów do uznania go za zawodowy. Warunkiem zaś koniecznym do stwierdzenia choroby zawodowej przez organa inspekcji sanitarnej jest jej uprzednie lekarskie rozpoznanie (§ 10 rozp. Rady Ministrów z dn. 18.XI.I983 r. w sprawie chorób zawodowych).

Edward R. wniósł skargę na obie decyzje organów inspekcji sanitarnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dn. 5.XI.1998 r. (Sygn. akt I SA 1200/98) uchylił zaskarżone decyzje. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podniósł kwestię braku podstaw prawnych do zastosowania wydanych przez Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej wytycznych metodologicznych w sprawie rozpoznania chorób zawodowych, wg których rozpoznanie zawodowego uszkodzenia słuchu uwarunkowane jest stopniem jego uszkodzenia. W tym stanie sprawy Obwodowy Inspektor Sanitarny PKP pismem z dnia 17.XII.1998 r. wystąpił do Instytutu Medycyny Pracy oraz pismem z dnia 25.II.99 r. do Kolejowego Ośrodka Medycyny Pracy o zajęcie merytorycznego stanowiska w sprawie i wydanie stosownych orzeczeń. Instytut Medycyny Pracy pismem z dnia 28.I.1999 r. oświadczył, że nie znalazł podstaw do ponownego rozpatrywania tej sprawy w przypadku choroby Pana R. i uchylił się od ponownego rozpatrzenia sprawy argumentując to tym, iż wymieniony był już wnikliwie badany we właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych placówkach służby zdrowia I i II instancji, które wydały niewadliwe orzeczenia w sprawie. Na takim samym stanowisku stanął również Kolejowy Ośrodek Medycyny Pracy (pismo z dnia 4.03.1998 r.).

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w mocy.

Decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 27.V.1999 r. Edward R. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący wyjaśnia, że na PKP pracował od 1957 do 1997 roku na stanowisku pomocnika maszynisty, a następnie jako maszynista lokomotyw spalinowych. Praca na wyżej wymienionych stanowiskach była nie tylko ciężka, ale także szkodliwa dla zdrowia (duży hałas, wibracje, wydzielane spaliny, opary akumulatorowe) przez co został narażony na utratę zdrowia (ubytek słuchu). Skarżący podkreśla, że mimo zapadłego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5.11.1998 r. zalecającego ponowne przeprowadzenie badań narządu słuchu, takie badania nie zostały przeprowadzone.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny podtrzymał stanowisko w sprawie jak w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5.XI.1998 r. Sygn. I SA 1200/98 wskazując na lakoniczne i nieprzekonywające orzeczenia lekarskie, w oparciu o które zostały wydane zaskarżone rozstrzygnięcia, zobowiązał organy inspekcji sanitarnej do ich uzupełnienia w zalecanym kierunku, bądź zasięgnięcia z urzędu opinii innej placówki naukowej służby zdrowia z zakreśleniem jej okoliczności, jakie winny być w opinii ustalone. W ocenie Sądu wydane w sprawie opinie (orzeczenia lekarskie) -bowiem nie wyjaśniły przyczyn, dla których stwierdzone uszkodzenie słuchu typu odbiorczego (w rozmiarze 27 dB w uchu prawym i 20,6 dB w uchu lewym) nie zostało uznane za chorobę zawodową zaś nie było podstaw prawnych do eliminowania z pojęcia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego hałasem ze względu na (określony) stopień uszkodzenia słuchu. Takiego ograniczenia - stwierdził Sąd - nie zawiera rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ani też wykaz chorób zawodowych bądź inne przepisy prawne. Naczelny Sąd Administracyjny w omawianym wyroku z dnia 5.XI.1998 r. podzielił stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w orzeczeniu z dnia 4 czerwca 1998 r. III ARN 36/98, iż wytyczne metodologiczne Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej w sprawie rozpoznania chorób zawodowych, w których ustalono kryterium do przyjęcia choroby zawodowej ubytku słuchu odbiorczego co najwyżej 30 dB nie są oparte na delegacji ustawowej, nie stanowią zatem źródła prawa mogącego być podstawą orzekania w sprawie chorób zawodowych.

Mając na uwadze ten stan sprawy zważyć zatem należy, że zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5.XI.1998 r. wiąże w sprawie ten Sąd oraz organy inspekcji sanitarnej, których działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. W nawiązaniu do stanowiska zajętego przez organy inspekcji sanitarnej oraz jednostki wymienione w § 7 ust. 1 cyt. rozporządzenia z 18 listopada 1983 r. wyjaśnienia wymaga, że "nawet w wypadku sporu co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny Sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny Sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w trybie przewidzianym" (por. wyrok NSA z dnia 18.01.1996 r., SA/Ł 2457/94, niepubl.; także Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego, Warszawa 1998, s. 494). Organy orzecznicze będące związane oceną prawną Sądu nie mogły "uchylić się" od ponownego zbadania skarżącego w zalecanym kierunku przez organ inspekcji sanitarnej zgodnie z wyrokiem Sądu z dnia 5 listopada 1998 r. uznając przeprowadzenie takiego badania za niecelowe (por. szerzej wyrok NSA z dnia 5.07.1996 r. SA/Łd 1740/95; Pr. Pracy 1997 nr 6, s. 40). Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem Sądu. W przypadku zaś nieuzasadnionej odmowy wydania żądanego orzeczenia lekarskiego przez jednostkę organizacyjną powołaną do rozpoznawania chorób zawodowych, organ inspekcji sanitarnej winien zwrócić się do właściwego organu nadzoru nad jednostką orzeczniczą celem wyegzekwowania ustawowego obowiązku. W demokratycznym państwie prawnym nie do przyjęcia jest ponowne wydanie decyzji rozstrzygających sprawę na niekorzyść obywatela z naruszeniem zasad określonych przepisami art. 30 ustawy o NSA i art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a, z zaniechaniem usunięcia stwierdzonych przez Sąd istotnych wątpliwości.

Z tych wszystkich względów, na zasadzie art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.