Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2751901

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 10 września 2019 r.
I OZ 794/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 10 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.M. i J.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Po 436/17 o odrzuceniu zażalenia E.M. i J.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Po 436/17 o odrzuceniu zażalenia E.M. i J.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 października 2018 r., sygn. akt II SA/Po 436/17 o odrzuceniu zażalenia E.M. i J.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Po 436/17 o odrzuceniu zażalenia E.M. i J.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Po 436/17 o odrzuceniu zażalenia E.M. i J.M. w sprawie ze skargi E.M. i J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) lutego 2017 r., nr (...) w przedmiocie odmowy uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji w sprawie podziału nieruchomości postanawia: odrzucić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 23 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Po 436/17 odrzucił zażalenie E.M. i J.M. w sprawie ze skargi E.M. i J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) lutego 2017 r., nr (...) w przedmiocie odmowy uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji w sprawie podziału nieruchomości.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji powołał się na art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a.", po czym wskazał, że wojewódzki sąd administracyjny dokonuje wstępnej kontroli zażalenia, przy czym kontrola ta obejmuje między innymi spełnienie wymogów formalnych. Dalej sąd ten oparł się na art. 194 § 3, art. 46 i art. 47 p.p.s.a. Zaznaczył, że pomimo wezwania E.M. i J.M. nie nadesłali podpisanego zażalenia datowanego na (...) marca 2019 r., wobec czego zachodziła podstawa do jego odrzucenia.

Zażalenie na powyższe postanowienie wywiedli E.M. i J.M., wnosząc o jego uchylenie.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W wyniku wstępnego badania zażalenia skarżących, Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegł, że nie spełnia ono wszystkich wymagań formalnych. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 176 § 2 w związku z art. 197 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a.", zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Stosownie zaś do art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym, określony w ustawie warunek formy pisemnej uważa się za zachowany, jeżeli dokument elektroniczny został podpisany w sposób, o którym mowa w art. 46 § 2a (zob. art. 12b § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 46 § 2a p.p.s.a., gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym. W przypadku, gdy spełnienie powyższych wymogów dotyczących podpisu nie jest możliwe, wówczas podpis ten powinien być własnoręczny, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 46 § 4 ustawy, które w tej sprawie nie występują. Podpisem zaś jest znak ręczny określonej osoby, noszący indywidualne i powtarzalne cechy, pozwalające odróżnić go od innych i umożliwiające identyfikację osoby podpisującego oraz zbadanie autentyczności podpisu. Podpis nie może być kopią.

Co istotne przepis art. 46 § 2a został dodany przez art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 10 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014.183 ze. zm.), dalej jako "ustawa zmieniająca p.p.s.a." z dniem 31 maja 2019 r. Przed dokonanymi zmianami wszelkie pisma procesowe kierowane do sądu administracyjnego musiały mieć formę papierową i musiały być podpisane odręcznie. Stosownie bowiem do treści art. 10 ust. 2 ww. ustawy zmieniającej z dnia 10 stycznia 2014 r., do postępowań prowadzonych na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 4 (tzn.p.p.s.a.), wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie tego artykułu, stosuje się przepisy dotychczasowe. Powyższe wskazuje zatem, że dotychczasowy reżim postępowania stosuje się do postępowań wszczętych przed 31 maja 2019 r., nowe zasady zaś do postępowań wszczętych od tej daty (zob. postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 4 lipca 2019 r., sygn. akt II SAB/Bk 46/19, postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 14 sierpnia 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 383/19).

Tak więc do przedmiotowego postępowania zastosowanie mają przepisy sprzed zmiany dokonanej 31 maja 2019 r. Zatem w sytuacji braku własnoręcznego podpisu, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braku formalnego pisma przez jego podpisanie w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia (art. 177a w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.). Zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie podlega odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 28 maja 2019 r., sygn. akt I OZ 438/19, postanowienie NSA z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt II OZ 922/14).

Będące przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie zażalenie E.M. i J.M. z (...) czerwca 2019 r. w chwili wpływu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu nie zostało własnoręcznie podpisane przez skarżących. W takiej sytuacji Przewodniczący Wydziału II WSA w Poznaniu powinien był wezwać skarżących do uzupełnienia braków formalnych zażalenia przez jego własnoręczne podpisanie w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia, co też uczyniono. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wezwał skarżących do podania numerów PESEL. W odpowiedzi na wezwanie w zakreślonym terminie skarżący ponownie nadesłali niepodpisane zażalenie, a zatem należy uznać, że nie uzupełnili braków, do uzupełnienia których byli zobowiązani. Mimo iż skarżący nie uzupełnili wskazanych braków, sąd pierwszej instancji przedstawił akta sprawy wraz z zażaleniem Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. W notatce służbowej z 22 lipca 2019 r. (k. 335 akt sąd.) uzasadniono to potrzebą definitywnego rozstrzygnięcia o skuteczności wnoszenia pism w drodze telefaksu.

Warto również zaznaczyć, że sąd pierwszej instancji wskazał, iż E.M. i J.M. pozostają w przekonaniu, że dopełnienie warunku "podpisania" pisma może nastąpić poprzez złożenie odręcznego podpisu na dokumencie papierowym, który następnie zostaje zeskanowany i przesłany na adres elektroniczny (faksowy) Sądu w drodze transmisji danych. Przy czym Sąd ten wielokrotnie przedstawiał skarżącym stosowne wyjaśnienia dotyczące formy, w jakiej podpisuje się pisma w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Informacyjnie sąd pierwszej instancji zwrócił również uwagę na nowelizację procedury przed sądami administracyjnymi, która pozwoli na wnoszenie pism drogą elektroniczną z elektronicznym podpisem.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma wątpliwości, że przedmiotowe zażalenie, wobec braku uzupełnienia jego braków formalnych przez skarżących, nie mogło otrzymać dalszego biegu i podlegało odrzuceniu.

Na marginesie należy zaznaczyć, że skarżący wielokrotnie byli informowani, że składane przez nich zażalenia muszą być przez nich własnoręcznie podpisane. Jak wskazano, możliwość składnia pism procesowych przed sądem administracyjnym w postaci elektronicznej funkcjonuje od 31 maja 2019 r. Przy czym nie zmienia to faktu, że zgodnie z wprowadzonym art. 46 § 2a pismo strony powinno zostać podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym lub przez zastosowanie innych mechanizmów, o których mowa w art. 20a ust. 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, jeżeli takie mechanizmy zostały wprowadzone przez sąd administracyjny. Nawet więc w przypadku stosowania wobec skarżących nowych uregulowań, złożonemu zażaleniu nie można byłoby nadać dalszego biegu wobec niespełnienia ww. wymagań. Dlatego też sposobu składania pism przez skarżących nie można uznać za skuteczny.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 180 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.