Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1756580

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 1 lipca 2015 r.
I OZ 727/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2015 r. o sygn. akt I SA/Wa 2687/14 w sprawie z wniosku M.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2014 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Pismem z dnia 11 sierpnia 2014 r. M.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2014 r., nr (...), wydaną w przedmiocie przyznania pomocy finansowej.

W dniu 11 grudnia 2014 r. skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata.

Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 2687/14, referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata.

W dniu 16 lutego 2015 r. M.S. złożył sprzeciw od ww. postanowienia, wobec czego straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo.

W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wniosku skarżący wskazał, że jest bez środków do życia. Nie przysługuje mu emerytura, renta, jest bezrobotny. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i posiada mieszkanie o pow. 32 m2. Ponadto M.S. oświadczył, że nie osiąga dochodu, nie posiada nieruchomości, ani oszczędności oraz nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym.

W złożonym sprzeciwie skarżący podniósł, że jest bez środków do życia, w związku z czym przysługuje mu pomoc prawna z urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem odmówił przyznania prawa pomocy.

Jak wskazał ten Sąd, występując z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca wskazał, że jest osobą bezrobotną i ubogą, zaznaczył, że nie pobiera renty, emerytury, ani zasiłku dla bezrobotnych oraz że nie posiada jakichkolwiek oszczędności.

Jednakże z ustaleń, jakie Sąd poczynił na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, wynika, że skarżący posiada prawo do pobierania świadczenia rentowego, a z informacji uzyskanej z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (datowanej na dzień 2 stycznia 2014 r. wynika, iż łączna kwota zgromadzonego od 1 października 1998 r. do 31 stycznia 2014 r. świadczenia z tytułu nieodebranej przez wnioskodawcę renty wynosi 111 694,40 zł brutto, a kwota przysługującego wnioskodawcy świadczenia z tytułu renty wynosi 717,35 zł netto miesięcznie. Ponadto skarżący w dniu 15 czerwca 2012 r. osiągnął wiek emerytalny, jednak nie złożył wniosku o przyznanie emerytury. O przysługującym prawie do emerytury wnioskodawca został kilkukrotnie pisemnie powiadomiony przez Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy Ursynów m.st. Warszawy.

Zdaniem Sądu, postawa i zachowanie skarżącego nie pozwalają przyjąć, że jego sytuacja materialna opisana we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika z przyczyn od niego niezależnych, a wręcz przeciwnie, jest ona efektem jego świadomego wyboru.

W tej sytuacji Sąd stwierdził, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata.

Na koniec WSA w Warszawie wskazał, że mimo, iż we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych, wniosek ten nie został rozpatrzony, bowiem wnioskodawca już z mocy ww. ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest z nich zwolniony. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ww. aktu strona skarżąca działanie organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie należy właśnie takiej kategorii spraw.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M.S. Wskazał, że Sąd powinien był ustalić, na jakiej podstawie została przyznana renta.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.

Na podstawie art. 245 § 1-3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.).

We wniesionym zażaleniu M.S. nie podważył prawdziwości twierdzeń ZUS o przysługującej mu rencie. Nie wykazał, dlaczego dostępna sądowi informacja jest - jak twierdzi - "oszczercza" czy nieprawdziwa. Sąd pierwszej instancji nie miał zatem powodów, aby uznać, że nie odpowiada ona prawdzie. Biorąc zaś pod uwagę środki, jakimi w świetle dostępnych sądowi materiałów dysponować może skarżący, nie powinno ulegać wątpliwości, iż poniesienie przez niego kosztów wynajęcia pełnomocnika nie będzie powodowało uszczerbku w utrzymaniu się skarżącego w stopniu, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Godzi się przy tym dodać, że przyznanie prawa pomocy nie może wystąpić w sytuacji, gdy sam wnioskujący o to prawo własnym działaniem doprowadza się do stanu zubożenia, który miałby uzasadniać przyznanie tego prawa. W tym kontekście Sąd zauważa, że jak wynika z akt sprawy (pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 2 stycznia 2014 r.), skarżący nie złożył wniosku o emeryturę, a jedynie wystąpił z zapytanie, czy ta mu przysługuje.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.