Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2100821

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 5 lipca 2016 r.
I OZ 697/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 417/16 o odmowie wstrzymania wykonania uchwały Rady Polskiego Klubu Wyścigów Konnych z dnia 16 września 2015 r. nr (...) w sprawie ze skargi S.C. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2015 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Polskiego Klubu Wyścigów Konnych z dnia 16 września 2015 r. nr (...) postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

S.C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2015 r. nr (...), utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia 17 listopada 2015 r. nr (...) o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Polskiego Klubu Wyścigów Konnych z dnia 16 września 2015 r. nr (...) w przedmiocie złożenia do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosku o odwołanie (...) ze stanowiska Prezesa Polskiego Klubu Wyścigów Konnych.

W uzasadnieniu wniosku wskazał, że wykonanie zaskarżonej uchwały spowoduje niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków, "wiążących się z akceptowaniem bezprawia, szczególnie w czasie obecnym, gdy wiara w działania polityczne i rządowe została poważnie zachwiana".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 417/16 odmówił wstrzymania wykonania uchwały Rady Polskiego Klubu Wyścigów Konnych z dnia 16 września 2015 r. nr (...). W uzasadnieniu postanowienia podał, że zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), skarżący jest zobowiązany uprawdopodobnić, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu powinien powołać konkretne okoliczności faktyczne przemawiające za wstrzymaniem wykonania uchwały oraz przedstawić dokumenty uprawdopodabniające te okoliczności. Skarżący tego nie uczynił, przy czym Sąd nie był obowiązany do wezwania go do uzupełnienia wniosku w tym zakresie. Uzasadnienie wniosku nie stanowi bowiem jego wymogu formalnego, lecz jego materialnoprawną argumentację, stąd treść uzasadnienia wniosku nie podlega badaniu pod względem formalnym. Skarżący nie uprawdopodobnił zatem, że wykonanie kwestionowanej uchwały może doprowadzić do niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodować trudne do odwrócenia skutki.

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia S.C. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym zarzucił naruszenie art. 61 § 3 oraz art. 106 § 4 p.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia za błędne uznał twierdzenie Sądu pierwszej instancji, iż "nie przeprowadził dowodów na oczywistość, którą jest olbrzymia szkoda niematerialna wynikająca z zuchwalstwa władzy wykonawczej i jej bezkarności". Stwierdził, że "wykonywanie obowiązków państwowych przez osobę niekompetentną w miejsce kompetentnej i odpowiedzialnej sprawującej funkcję w oparciu o prawo, powoduje istotną zmianę rzeczywistości, a przewlekłość działania resortu i opieszałość WSA wywołuje jej - niedopuszczalną w państwie prawa - trwałość".

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na zażalenie wniósł o jego oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.

Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mógłby dla strony wywołać taki akt, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że jego wykonanie faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.

W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo przyjął, że wniosek skarżącego nie zawierał argumentów, które przemawiałyby za koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Swój wniosek do Sądu pierwszej instancji skarżący uzasadnił bowiem w sposób bardzo ogólny, nie wskazując konkretnych okoliczności, które mogłyby wpłynąć na jego pozytywną ocenę. Należy zaznaczyć, że złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji praw i obowiązków z niego wynikających. Sąd ocenia jedynie, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, by Sąd mógł stwierdzić, w oparciu o konkretne dane, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania aktu istotnie trudne do odwrócenia. Zauważyć należy, że wykonanie każdego aktu pociąga za sobą określone konsekwencje, zaś jego uchylenie powoduje, że wykonanie aktu okazuje się zbędne. Istotą ochrony tymczasowej jest jednak przeciwdziałanie takim skutkom wydanego aktu, które byłyby trudne do naprawienia pomimo przywrócenia stanu sprzed jego wydania.

Należy również zaznaczyć, że jeżeli we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu strona nie wskaże okoliczności uzasadniających twierdzenie, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to nie można tego uznać za brak formalny wniosku (art. 49 § 1 p.p.s.a.), lecz za brak przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej przez sąd, uzasadniający oddalenie wniosku. Uzasadnienie wniosku nie jest bowiem elementem obligatoryjnym, wpływającym na ważność wniosku i warunkującym jego dopuszczalność, zatem nie podlega uzupełnieniu, poprzez wezwanie do uzupełnienia braków formalnych. Ma ono za zadanie jedynie wykazanie i uprawdopodobnienie zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, a więc jego niezamieszczenie nie powoduje odrzucenia wniosku, a jedynie uniemożliwia ewentualną ocenę okoliczności sprawy w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., art. 61, teza 11 oraz postanowienia: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2013 r. sygn. akt I OZ 848/13 oraz z dnia 16 września 2014 r. sygn. akt I OZ 744/14).

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że stanowisko Sądu pierwszej instancji jest prawidłowe, bowiem w niniejszej sprawie przesłanki ochrony tymczasowej nie wystąpiły. Skarżący w żaden sposób nie uzasadnił swojego wniosku, a w konsekwencji nie wykazał, na czym konkretnie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków miałoby polegać. Brak uzasadnienia wniosku uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Nie jest bowiem rolą Sądu domniemywanie, gdzie wnioskodawca upatruje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania kwestionowanego aktu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2010 r. sygn. akt II FZ 223/10, z dnia 15 lutego 2011 r. sygn. akt II OZ 73/11, z dnia 27 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 2988/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Lakoniczna argumentacja wniosku przedstawiona przez skarżącego, sprowadzająca się do stwierdzenia, iż w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, co ma wynikać z "akceptowania bezprawia", nie mogą stanowić o zasadności wstrzymania wykonania kwestionowanej uchwały. Uzasadnienia wniosku nie stanowią w tym przypadku również fakty powszechnie znane, które sąd bierze pod uwagę nawet bez powołania się na nie przez stronę (art. 106 § 4 p.p.s.a.). Okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania kwestionowanej uchwały w żaden sposób nie wynikają także z treści uzasadnienia skargi, zaś zawarte w skardze zarzuty dotyczące legalności postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2015 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Polskiego Klubu Wyścigów Konnych z dnia 16 września 2015 r. nr (...), Sąd pierwszej instancji podda ocenie w trakcie rozpoznawania skargi, gdyż wchodzenie w meritum sprawy na etapie badania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, mijałoby się z celem tej instytucji.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.