Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1068618

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 30 sierpnia 2011 r.
I OZ 605/11

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 maja 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 473/10 o cofnięciu skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skarg M. P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia (...) lutego 2010 r., Nr (...) z dnia (...) lutego 2010 r., Nr (...) z dnia (...) lutego 2010 r., Nr (...) z dnia (...) lutego 2010 r., Nr (...) w przedmiocie zasiłków celowych z dnia (...) lutego 2010 r., Nr (...) z dnia (...) lutego 2010 r., Nr (...) w przedmiocie zasiłków celowych specjalnych postanawia: oddalić zażalenie

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 13 maja 2011 r., sygn. III SA/Kr 473/10, cofnął M. P. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie z jego skarg na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie w przedmiocie zasiłków celowych i zasiłków celowych specjalnych.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 3 września 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 473/10, przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w dniu 15 kwietnia 2011 r., zwrócił się do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Krakowie o nadesłanie aktu notarialnego sporządzonego w dniu (...) lipca 2009 r. w Kancelarii Notarialnej, zgodnie z którym M. P. sprzedał działkę nr (...) położoną w miejscowości B., Gmina Z.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Krakowie nadesłał uwierzytelnioną kserokopię aktu notarialnego Repertorium A nr (...), z treści którego wynika, iż skarżący wraz z D. P., jako współwłaściciele nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr (...) położoną w miejscowości B., Gmina Z., sprzedali ją za kwotę 200.000 zł. Oznacza to według Sądu, że skarżący dysponował kwotą 100.000 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, odwołując się do treści art. 249 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.) podał, że przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.

Następnie wskazał, że ocenił okoliczności powołane przez skarżącego, w tym dane zawarte we wnioskach o przyznanie prawa pomocy konfrontując je z informacjami zawartymi w aktach administracyjnych. Stwierdził, że skoro skarżący był właścicielem nieruchomości, ze sprzedaży której uzyskał kwotę 100.000 złotych, a w złożonym przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie poinformował o tym Sądu, to nie przedstawił on swojej sytuacji materialnej w sposób pełny. Podkreślił, że z treści złożonego wniosku wynika, że w skład jego majątku wchodzi 65 metrowe mieszkanie i nie posiada on żadnych zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. Z kolei, ze znajdującego się w aktach sprawy formularza wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 11 sierpnia 2009 r. wynika, że skarżący wymienił wszystkie okna w swoim mieszkaniu, a koszt wymiany wynosił 5.330 zł, z czego 1.680,44 zł skarżący otrzymał od Spółdzielni Mieszkaniowej "Prądnik Biały-Wschód". Organ ustalił również, że skarżący uregulował zaległości czynszowe wpłacając w czerwcu 2009 r. na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej kwotę 5.525,14 zł, a w sierpniu 2009 r. kwotę 1.266,74 zł Z kolei z informacji uzyskanych z zakładu energetycznego i z zakładu gazowego wynika, że skarżący uiszcza opłaty terminowo i nie ma zaległości. Podczas wywiadu środowiskowego oraz w skardze skarżący wyjaśnił, iż na wymianę okien oraz uregulowanie zaległości czynszowych zaciągnął pożyczki, ale odmówił podania nazwisk pożyczkodawców.

W ocenie Sądu I instancji skoro we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący, gdyż nie poinformował Sądu, iż był właścicielem nieruchomości, ze sprzedaży której uzyskał kwotę 100.000 zł. a ze znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń skarżącego wynika, że pieniądze na wymianę okien i pokrycie zaległości czynszowych pożyczył od osób trzecich i odmawia podania nazwisk tych osób, to jego działanie należy uznać za próbę ukrycia przed Sądem orzekającym w przedmiocie prawa pomocy informacji o posiadanych przez niego zasobach pieniężnych.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że okoliczności, na podstawie których przyznano skarżącemu prawo pomocy nie istniały, albowiem zataił on przed Sądem istotne fakty mogące mieć znaczenie dla tego rozstrzygnięcia.

M. P. w zażaleniu na powyższe postanowienie wniósł o jego uchylenie.

W uzasadnieniu zażalenie nie zakwestionował ustaleń faktycznych, które legły u podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podał, że okolicznością przemawiającą za przyznaniem mu prawa pomocy jest jego zły stan zdrowia oraz trudna sytuacja materialna. Podkreślił, iż stale ubiega się o przyznanie pomocy ze środków finansowych ośrodka pomocy społecznej.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne.

Stosownie do treści art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także piśmiennictwie prawniczym podkreśla się, że: "Sąd każdorazowo powinien cofnąć przyznanie prawa pomocy, jeżeli strona podała nieprawdziwe informacje lub dowody albo zataiła prawdę o swej sytuacji majątkowej, rodzinnej, czy zdolnościach płatniczych" (por. postanowienie NSA z dnia 30 marca 2010 r. sygn. akt II FZ 104/10 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka - Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", LexisNexis Warszawa 2007, str. 271). Oznacza to, że cofnięcie prawa pomocy może nastąpić w wypadku, gdy strona wprowadziła sąd w błąd, co do swojej sytuacji majątkowej, rodzinnej czy zdolności płatniczych.

W związku z powyższym, skoro w okolicznościach niniejszej sprawy bezspornym jest, że skarżący był współwłaścicielem nieruchomości położonej w miejscowości B., Gmina Z., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr (...), która to nieruchomość została sprzedana za kwotę 200.000 zł, zaś w złożonym przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, to Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, iż okoliczności, na podstawie których przyznano mu prawo pomocy nie istniały. Zaznaczyć trzeba, że ocena Sądu poprzedzona została wnikliwymi ustaleniami dotyczącymi stanu majątkowego skarżącego, znajdującymi poparcie w materiale zebranym w aktach sprawy.

Zaakcentować należy, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (art. 200 p.p.s.a.). Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty sądowe jest rzeczywiście niemożliwe. Zwolnienie z tego rodzaju opłaty stanowi bowiem wyjątkowe odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia (art. 84 Konstytucji RP), a wyjątek ten odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli.

W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie trafnie uznał, że skoro skarżący w złożonym przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie przedstawił swojej sytuacji majątkowej w sposób rzetelny i prawdziwy, to na podstawie art. 249 p.p.s.a. należało orzec o cofnięciu przyznanego mu prawa pomocy.

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.