I OZ 229/15 - Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego - OpenLEX

I OZ 229/15 - Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1667938

Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2015 r. I OZ 229/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 1039/13 o odrzuceniu zażalenia w sprawie ze skargi H. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia (...) sierpnia 2013 r., nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odrzucić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z 24 czerwca 2014 r., II SA/Rz 1039/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił zażalenie H. Z. na postanowienie tego Sądu z 14 maja 2014 r. w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z (...) sierpnia 2013 r., nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

W uzasadnieniu, Sąd I instancji wyjaśnił, że wyrokiem z 12 lutego 2014 r. została oddalona skarga H. Z. Postanowieniem z 14 maja 2014 r. Sąd I instancji odrzucił skargę kasacyjną sporządzoną i wniesioną przez skarżącą osobiście. Następnie, postanowieniem z 24 czerwca 2014 r. Sąd ten odrzucił zażalenie na postanowienie z 14 maja 2014 r. również z tego powodu, że zostało sporządzone i wniesione przez skarżącą osobiście.

Sąd I instancji podkreślił, że zgodnie z art. 194 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., cytowanej dalej jako p.p.s.a.), zażalenie którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Przepis art. 175 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio. Zatem, dopiero sporządzenie zażalenia przez osobę mającą kwalifikacje wymagane w art. 175 przesądza o jego dopuszczalności. Sporządzenie wzmiankowanego zażalenia osobiście przez stronę niebędącą adwokatem lub radcą prawnym stanowi brak, który czyni je niedopuszczalnym i który nie podlega uzupełnieniu w trybie art. 178 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Jeśli zatem zażalenie zostało wniesione z naruszeniem art. 194 § 4 p.p.s.a., sąd zobligowany jest je odrzucić bez wzywania do usunięcia braków. Ponieważ wnosząca zażalenie nie jest adwokatem, radcą prawnym oraz nie należy do kręgu osób wymienionych art. 175 w § 2 lub § 3 p.p.s.a., sporządzone przez nią zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej obarczone jest nieusuwalnym brakiem, który czyni je niedopuszczalnym i skutkuje odrzuceniem zażalenia w oparciu o art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.

W zażaleniu, H. Z. zaskarżyła w całości opisane postanowienie zarzucając mu "naruszenie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, konstytucji RP oraz konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności". W uzasadnieniu, skarżąca podkreśliła, że postanowienie ogranicza jej prawo do sądu.

Wezwana do uiszczenia wpisu od zażalenia (k. 61), skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z 23 stycznia 2015 r., I OZ 28/15, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie Sądu I instancji o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Sąd ten wskazał, że pomimo przesłania jej urzędowego formularza i pouczenia o konieczności jego wypełnienia, skarżąca nie uzupełniła w terminie braków wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie należało odrzucić ponieważ skarżąca, pomimo wezwania, nie uiściła należnego wpisu.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa reguły, które wiążą nie tylko sąd administracyjny, ale i strony, które składają pisma procesowe. Oznacza to, że jeżeli poszczególne przepisy omawianej ustawy nakazują sporządzenie skargi kasacyjnej przez osobę będącą adwokatem, czy też radcą prawnym, to nie będzie uwzględniona skarga kasacyjna sporządzona osobiście przez osobę nieposiadającą określonych kwalifikacji. Jest to warunek, bez którego argumenty zawarte w skardze kasacyjnej nie będą nawet mogły zostać wzięte pod uwagę. Odrzucenie pisma procesowego oznacza więc, że sąd administracyjny nie mógł rozstrzygać o jego zasadności. W ten sposób, skarżąca sama pozbawiła się możliwości rozpoznania jej sprawy przez sąd administracyjny. Trzeba podkreślić, że zarówno przed sporządzeniem skargi kasacyjnej, jak i zażalenia na postanowienie o odrzuceniu tej skargi - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie kierował do skarżącej pisma informując o wymogach związanych z tzw. "przymusem adwokacko-radcowskim". Skarżąca była więc świadoma zasad, które obowiązują na tym etapie postępowania, ale zdecydowała się je zignorować.

Warunkiem rozpoznania pism procesowych jest również uiszczenie kosztów sądowych, w tym wpisu od zażalenia. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jednym z takich przypadków jest możliwość wystąpienia o przyznanie prawa pomocy. W toku postępowania skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Ponownie jednak trzeba podkreślić, że również ta instytucja związana jest z określonymi wymogami - jednym z nich jest wypełnienie urzędowego formularza. Nie wypełniając go, pomimo prawidłowego pouczenia, skarżąca musi liczyć się z konsekwencjami - w tym wypadku brakiem udzielenia pomocy finansowanej z budżetu państwa.

Ustalenie w ustawie zasad przyznawania pomocy prawnej i zasad zaskarżania rozstrzygnięć nie stanowi niezgodnego z prawem ograniczenia prawa do sądu. Jak wynika z akt toczącego się postępowania - skarżąca nie stosowała się do kierowanych do niej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie pouczeń. Samo przekonanie o zasadności jej żądań, bez respektowania zasad postępowania przed sądem, nie będzie gwarantować rozstrzygnięcia, które będzie zgodne z oczekiwaniami skarżącej.

Na tym etapie postępowania, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca powinna była uiścić wpis od zażalenia. Skutkiem braku uiszczenia wpisu od zażalenia jest jego odrzucenie. Stanowi o tym przepis art. 220 § 3 p.p.s.a. ("Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd").

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 220 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.