Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1446612

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 28 marca 2014 r.
I OZ 227/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2393/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi H. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) lipca 2013 r., nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie

Uzasadnienie faktyczne

W dniu 19 listopada 2013 r. H. P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, wskazując w nim, że posiada orzeczenie o stopniu niepełnoprawności z dnia (...) lipca 2011 r., prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z renty w wysokości (...) zł i zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości (...) zł. Posiada również 1/6 domu o pow. (...) m2, 1/6 udziału w mieszkaniu o pow. (...) m2, 1/6 udziału w działkach o pow. (...) m2 i (...) m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni (...) ha. Wnioskodawca podniósł, że u osoby prywatnej zaciągnął dług w wysokości (...) zł, który spłaca w ratach po (...) zł. Przy czym do spłacenia pozostało mu (...) zł (oświadczenie z dnia (...) kwietnia 2013 r.).

W świetle powyższego Sąd Wojewódzki - powołując się na treść art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) zwanej dalej "p.p.s.a."- postanowieniem z dnia 12 lutego 2014 r. odmówił uwzględnienia powyższego wniosku wskazując, że wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku dla koniecznych kosztów jego utrzymania.

W ocenie Sądu Wojewódzkiego, z danych przedstawionych przez skarżącego wynika, że jest on osobą, która posiada środki do życia i może zabezpieczyć kwotę niezbędną do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Podniesiono w szczególności, że skarżący otrzymuje okresowe świadczenie w postaci renty i zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości (...) zł i nie zadeklarował jakichkolwiek wydatków związanych ze swoim utrzymaniem - poza koniecznością spłaty rat zaciągniętej pożyczki w wysokości (...) zł.

Sąd Wojewódzki wskazał przy tym, że nie mógł jednak uwzględnić tego wydatku, bowiem zobowiązanie względem osoby trzeciej nie może mieć pierwszeństwa przed kosztami związanymi z procesem. Ponadto oświadczenia o zaciągniętej pożyczce, składane przez skarżącego, są wzajemnie sprzeczne i budzą wątpliwości. W oświadczeniu skarżącego z dnia (...) kwietnia 2013 r. wskazał on, że pozostała mu do spłaty kwota (...) zł (tekst jedn.: niecałe 3 raty miesięczne - po (...) zł), natomiast we wniosku PPF z dnia 4 grudnia 2013 r., skarżący nadal spłacał to zadłużenie.

Odnosząc się do wniosku strony o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych Sąd Wojewódzki wskazywał, że w świetle art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. skarżący kwestionując działanie organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku ich uiszczenia kosztów sądowych.

H. P. w złożonym zażaleniu, zaskarżając powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i wnosząc o jego uchylenie, ponownie przestawił swoją sytuację majątkową, w tym źródła dochodu i zobowiązania, a także okoliczność rozkradania należącego do niego gospodarstwa domowego. Zwrócił także uwagę na toczące się przed Sądem Rejonowym w P. postępowanie karne, w którym stwierdzono, że nie może uczestniczyć w czynnościach procesowych.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 245 § 1 i § 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl natomiast § 3 cytowanego artykułu, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Według art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.- przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z treści tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie przyjął, że skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja majątkowa uzasadniała wydanie odmiennego, niż zaskarżone postanowienia. Z przedstawionych przez skarżącego informacji o uzyskiwanych dochodach i ponoszonych wydatkach jednoznacznie wynika, iż dysponuje on środkami na pokrycie kosztów ustanowienia pełnomocnika. Wydatki, które wskazał, nie przewyższały uzyskiwanych dochodów. Sąd Wojewódzki słusznie przy tym przyjął, że fakt ciążenia na skarżącym obowiązku spłaty wierzytelności na rzecz osoby trzeciej, nie może mieć charakteru priorytetowego względem zobowiązań finansowych wynikających z uczestnictwa w postępowaniu sądowym. Podobnie fakt uszczuplania jego majątku przez osoby trzecie w 2013 r. musiał zostać przez niego uwzględniony w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W świetle powyższego Sąd I instancji zasadnie uznał, iż skarżący nie wykazał w dostateczny sposób, że spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanej części. Ponownego podkreślenia wymaga, iż tego rodzaju pomoc jest zarezerwowana tylko dla osób, które znajdują się w naprawdę trudnej sytuacji materialnej i które, z uwagi na ich ciężką sytuację, nie mogą uiścić kosztów sądowych, bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania. Skarżący nie wykazał, iż do tej grupy się kwalifikuje.

Zasadnie Sąd Wojewódzki również przyjął, że - z uwagi na przedmiot sprawy - skarżący nie ma obowiązku uiszczać kosztów sądowych.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił zażalenie oddalić.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.