Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1145151

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 21 marca 2012 r.
I OZ 183/12

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. G. i D. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 365/11 o odrzuceniu skargi kasacyjnej D. G. i D. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 365/11 w sprawie ze skargi J. P., D. G. D.G. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia (...) grudnia 2010 r., nr (...) w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP postanawia:

oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 września 2011 r. oddalił skargę J. P., D. G. i D. G. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia (...) grudnia 2010 r. w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP.

Wyłącznie J. P. wniosła o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku.

W dniu 18 listopada 2011 r. J. P., D. G. i D. G., wniosły skargę kasacyjną od powyższego wyroku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 3 stycznia 2012 r. odrzucił wniesioną przez D. G. i D. G. skargę kasacyjną wskazując, że w świetle przepisu art. 173 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", skargę kasacyjną od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie może wnieść strona, prokurator, lub Rzecznik Praw Obywatelskich po doręczeniu im odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (art. 173 § 2 p.p.s.a.). Sąd Wojewódzki zwrócił również uwagę, że zgodnie z art. 141 § 2 ww. ustawy w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Niezgłoszenie zatem wniosku w terminie powoduje utratę prawa wniesienia skargi kasacyjnej.

Z uwagi na powyższe, skoro pełnomocnik skarżących wniósł skargę kasacyjną bez uprzedniego wystąpienia do Sądu o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku D. G. i D. G., wniesioną przez nie skargę należało, jako niedopuszczalną, odrzucić.

D. G. i D. G., w złożonym zażaleniu, zaskarżając postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i wnosząc o jego uchylenie, zarzuciły mu naruszenia art. 35 i 141 § 2 p.p.s.a., wskazując, że - wbrew wyrażonemu w zaskarżonym orzeczeniu stanowisku złożyły wniosek o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku. W ich bowiem imieniu czynności tej dokonała J. P.

W uzasadnieniu zażalenia skarżące podnosiły, że w niniejszym przypadku zachodzi współuczestnictwo jednolite trzech uczestniczek postępowania, jako spadkobierczyń w równych częściach po J. G. Oznacza to, że wniosek o sporządzeniu uzasadnienia wyroku z dnia 29 września 2011 r. skutecznie złożyła w imieniu uczestniczek J. P. Skarżące podkreśliły, że wniesiona przez nie skarga została objęta jednym solidarnie uiszczonym wpisem sądowy, co wskazuje na jednolite postępowanie. Podkreśliły także, iż usiłowały złożyć podpisany przez każdą z nich wniosek o sporządzenia uzasadnienia powyższego orzeczenia w sekretariacie Sądu, jednak pracownik sekretariatu zażądał wypełnienia formularza wniosku tylko przez jedną uczestniczkę, twierdząc, że to wystarczy. Skarżące oświadczyły ponadto, że J. P. uzyskała w dniu 29 września 2011 r. pisemne upoważnienie od nich do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku. Upoważnienie to również nie zostało przyjęte ze składanym formularzem, jako "niepotrzebne".

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 178 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.

Przyczyny niedopuszczalności skargi kasacyjnej mogą mieć charakter podmiotowy np. skarga wniesiona została przez nieuprawniony podmiot albo podmioty, jeżeli skarga kasacyjna nie przysługuje na dane orzeczenie.

Przyczynę niedopuszczalności skargi kasacyjnej o charakterze przedmiotowym określa art. 177 § 1 p.p.s.a., stanowiąc, że skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem.

Z wyraźnego brzmienia tego przepisu wynika, że skarga kasacyjna nie może być skutecznie wniesiona bez uprzedniego wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Istota tej kasacji polega bowiem na zakwestionowaniu orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego. Nie sposób więc racjonalnie wywieść krytyki takiego orzeczenia bez znajomości motywów zawartych w uzasadnieniu. Brak uzasadnienia pozbawia skarżącego możliwości racjonalnego sformułowania podstaw kasacyjnych, przedstawienia okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji oraz wniosków kasacyjnych (por. postanowienie SN z 26 kwietnia 2001 II CZ 146/00, OSNC 2001/12/180 oraz postanowienie NSA z 7 lipca 2004 r. GZ 24/04).

Jeżeli zatem D. G. i D. G. nie złożyły skutecznie takiego wniosku, wniesiona przez nie skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu.

Powyższego nie zmienia zarzut skarżących, iż w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym zachodzi po ich stronie "współuczestnictwo jednolite", skutkujące koniecznością uznania przez Sąd, że złożenie przez jedną z nich powyższego wniosku było skuteczne względem pozostałych skarżących.

Zgodnie z art. 51 p.p.s.a. kilku uprawnionych do wniesienia skargi może w jednej sprawie występować w roli skarżących, między innymi wtedy, gdy ich skargi dotyczą tej samej decyzji. W takim jednak wypadku, każda z tych osób ma własną legitymację do uruchomienia postępowania sądowoadministracyjnego, a uprawnienie to może realizować oddzielnie lub w jednym piśmie wraz podmiotem, którego również dotyczy zaskarżony akt. Taka sytuacja, w której więcej niż jeden podmiot skarży to samo rozstrzygnięcie, rodzi stan wielopodmiotowości po stronie skarżącej, a w relacjach między tymi podmiotami powstaje współuczestnictwo materialne (wyrażające się wspólnością praw lub obowiązków współuczestników) lub procesowe (istnieje, gdy przedmiotem sporu są roszczenia lub zobowiązania tego samego rodzaju oparte na tożsamej podstawie prawnej i faktycznej). Zaistnienie na gruncie przedmiotowej sprawy między wnoszącymi skargę współuczestnictwa materialnego nie oznacza jednak, że dokonanie czynności procesowej (z pewnymi skonkretyzowanymi wyjątkami) w postępowaniu sądowym przez jednego ze współuczestników jest skuteczne wobec pozostałych podmiotów występujących po tej samej stronie. Przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują bowiem ogólnej, odnoszącej się do wszystkich czynności procesowych normy, która przewidywałby taką możliwość. W ustawie tej nie znajduje się odpowiednik art. 73 § 2 k.p.c., w którym przewidziano, odstępstwo od zasady działania w sprawie przez każdego współuczestnika we własnym imieniu, wskazując, że jeżeli z istoty spornego stosunku prawnego lub z przepisu ustawy wynika, że wyrok dotyczyć ma niepodzielnie wszystkich współuczestników, czynności procesowe współuczestników działających są skuteczne także wobec nie działających.

Niedopuszczalnym jest przy tym stosowanie - bez wyraźnego upoważnienia ustawowego - w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zasad wynikających z przepisów regulujących inne postępowania procesowe, w szczególności postępowanie cywilne.

Nie można w związku z powyższym zgodzić się ze skarżącymi, że w niniejszej sprawie zachodzi między J. P., D. G. i D. G."współuczestnictwo jednolite" a tym samym, że dokonana przez jedną z nich czynność procesowa (np. wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku) będzie również skuteczna względem pozostałych skarżących.

Na powyższe nie wpływa również okoliczność, że skarżące zostały zobligowane solidarnie do uiszczenia jednego wpisu od skargi. Taka bowiem możliwość wynika wprost z treści art. 214 § 2 p.p.s.a., który nie odnosi się do innych czynność procesowych, jakie mogą zostać dokonane w postępowaniu sądowym. Normy w tym przepisie zawarte dotyczą jedynie kosztów postępowania i nie wpływają na skuteczność czynności w postępowaniu sądowym dokonywanych przez jednego współuczestnika tego postępowaniu w stosunku do pozostałych.

Sąd Wojewódzki zasadnie zatem uznał, że wniosek J. P. o sporządzenie uzasadnienia kwestionowanego wyroku mógł wywrzeć skutki wyłącznie względem jej samej.

Na wskazane wyżej stanowisko nie wpływają okoliczności rzekomego nieprzyjęcią przez pracownika sekretariatu odręcznie napisanego i podpisanego przez każdą ze skarżących przedmiotowego wniosku. Nie zmienia to bowiem faktu, iż takie pismo nie znajdowało się w aktach sprawy, w związku z czym nie mogło wywrzeć zamierzonego skutku.

Odnosząc się do kwestii związanej z udzielonym w dniu 29 września 2011 r. pełnomocnictwem J. P. przez D. G. i D. G. do złożenia w ich imieniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, należy wyjaśnić, że pełnomocnictwo to zostało dopiero złożone w Sądzie razem z zażaleniem a nie razem z wnioskiem z dnia 29 września 2011 r. o sporządzenie ww. uzasadnienia wyroku a ponadto z treści tegoż wniosku nie wynika, że skarżąca J. P. działała również w imieniu pozostałych stron.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) postanowił jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.