Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2205184

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 20 grudnia 2016 r.
I OZ 1758/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń M. B., K. B. i M. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 839/13 odmawiające M. B., K. B., M. J. i (...) Spółka z o.o. dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestników postępowania w sprawie ze skargi, A. K., U. T., L. W. i M. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia (...) lutego 2013 r., nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenia.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 6 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 839/13, odmówił M. B., K. B., M. J. i (...) Spółka z o.o. dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestników postępowania w sprawie ze skargi A. K., U. T., L. W. i M. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia (...) lutego 2013 r., nr (...), w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy Warszawa Mokotów dnia (...) lipca 1975 r. o sprzedaży lokalu mieszkalnego nr (...), położonego w Warszawie przy ul. (...).

Sąd - powołując się na art. 32 i 33 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 - dalej "p.p.s.a."), wskazał, że o możliwości przystąpienia do postępowania decyduje legitymowanie się interesem prawnym, który musi być własny i nie można go opierać wyłącznie na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet, jeśli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny.

Sąd podkreślił, że wnioskodawcy nie byli uczestnikami postępowania zakończonego wydaniem decyzji o sprzedaży lokalu, nie legitymują się żadnym tytułem prawno rzeczowym do nieruchomości gruntowej, jak też budynku, w którym znajduje się sprzedany lokal. W obrocie prawnym pozostają natomiast decyzje Prezydenta Warszawy z dnia (...) lipca 2012 r. nr (...) oraz nr (...), które ustanawiają użytkowanie wieczyste gruntu przy ul (...) na rzecz A. K., M. T., U. T. i L. W. Sąd zauważył, że wnioskodawcy swoje żądanie wywodzą od praw nabytych od J. B., którego wniosek o dopuszczenie do udziału na prawach strony został prawomocnie oddalony postanowieniem WSA z dnia 22 czerwca 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 839/13 utrzymane w mocy postanowieniem NSA z dnia 30 września 2015 r. sygn. akt I OZ 1186/15. W postanowieniu tym Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd Sądu I instancji, że w niniejszej sprawie nie ma podstaw do uznania bezpośredniego związku między sferą praw i obowiązków J. B. a zaskarżonym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia (...) lutego 2013 r., w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu mieszkalnego nr (...) w budynku przy ul. (...) w Warszawie. Zaznaczono, że J. B. nie był uczestnikiem postępowania zakończonego decyzją o sprzedaży lokalu, nie legitymuje się też tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości. Fakt, że w innych postępowaniach dotyczących spornej nieruchomości J. B. był uznany za stronę, czy uczestnika postępowania również nie daje podstaw do dopuszczenia go do udziału w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny w omawianym postanowieniu uznał, że po stronie J. B. występuje w sprawie jedynie interes faktyczny, a nie prawny. Istnienie zaś jedynie interesu faktycznego nie daje podstaw do dopuszczenia go do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. W omawianym postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że oceniając ponowny wniosek z dnia 2 kwietnia 2015 r. o dopuszczenie J. B. do udziału w niniejszym postępowaniu sądowym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo uznał, że skoro wniosek ten złożony został w sprawie prawomocnie zakończonej postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2015 r. w niezmienionym stanie faktycznym i prawnym uznany być winien za niedopuszczalny. Przedstawiony przy wniosku akt notarialny z dnia 2 marca 2015 r., a więc z daty poprzedzającej rozstrzygnięcie sprawy przez NSA postanowieniem z dnia 25 marca 2015 r., nie mógł służyć wykazaniu, że stan sprawy uległ zmianie i że wystąpiły przesłanki do wystąpienia z ponownym wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie w myśl art. 165 p.p.s.a.

Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w niniejszym postanowieniu z dnia 6 maja 2016 r. zaznaczył, że nie można na inną osobę przenieść praw, których się samemu nie posiada. Wnioskodawcy bowiem swoje żądanie wywodzą od praw nabytych od J. B., którego wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie na prawach uczestnika postępowania został prawomocnie oddalony. To zaś przesądza o tym, że M. B., K. B., M. J. i (...) Spółka z o.o. nie mają interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji o sprzedaży lokalu.

Na powyższe postanowienie trzy jednobrzmiące zażalenia złożyli M. B., K. B. i M. J., zarzucając naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez uznanie A. K., U. T., L. W. i M. T. za wyłączną stronę postępowania administracyjnego w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy Warszawa Mokotów z dnia (...) lipca 1975 r. o sprzedaży lokalu mieszkalnego nr (...), położonego w Warszawie przy ul. (...).

Zarzucono Sądowi I instancji błąd w ustaleniach faktycznych skutkujący uznaniem, że decyzje Prezydenta Warszawy z dnia (...) lipca 2012 r. nr (...) oraz nr (...) pozostają w obrocie prawnym, podczas gdy zostały uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z dnia (...) września 2015 r., znak (...) oraz (...) i przekazane do rozpatrzenia organowi I instancji. Wskazano, że uszło uwadze Sądu, iż decyzja Naczelnika Dzielnicy Warszawa Mokotów z dnia (...) lipca 1975 r. o sprzedaży lokalu nr (...) przy ul. (...) w Warszawie była przedmiotem kontroli Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, które decyzją z dnia (...) stycznia 2013 r. stwierdziło - na wniosek J. B. - że decyzja Naczelnika Dzielnicy Warszawa Mokotów z dnia (...) lipca 1975 r., została wydana z naruszeniem prawa, jednak nie można stwierdzić jej nieważności z powodu wywołania przez tę decyzję nieodwracalnych skutków prawnych.

Wskazano, że kwestia własności budynków została zbadana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokami z dnia 27 lutego 2012 r., I SA/Wa 2397/11 oraz I SA/Wa 2398/11 uznał, że interes prawny do ustanowienia użytkowania wieczystego w trybie dekretu warszawskiego przysługuje wyłącznie spadkobiercom W. i A. D. Podkreślono, że we wskazanych wyrokach jednoznacznie potwierdzono uprawnienia spadkobierców W. i A. D., to jest E. O., D. P. oraz J. B., do występowania w postępowaniu zwrotowym. Wobec tego skarżący podnieśli, że jako następcy prawni byłych właścicieli posiadają - jako właściciele budynków w stosownym udziale - prawo żądania oddania gruntu w użytkowanie wieczyste.

W odpowiedzi na zażalenia A. K., U. T., L. W. i M. T. wnieśli o oddalenie zażaleń w całości.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 32 i 33 p.p.s.a., o możliwości przystąpienia do postępowania decyduje legitymowanie się interesem prawnym. O istnieniu interesu prawnego przesądzają zatem przepisy prawa materialnego. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji. Najważniejszymi cechami interesu prawnego w rozumieniu art. 33 p.p.s.a. są bezpośredniość i realność tego interesu. Bezpośredniość dotyczy związku sytuacji prawnej danego podmiotu z normą materialno-prawną, z której ten interes wywodzi. Interes prawny musi być także własny, co oznacza, że nie można opierać go wyłącznie na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny.

Składający wniosek o dopuszczenie do udziału w niniejszym postępowaniu nie powołali się na żaden przepis prawa materialnego, który mógłby dawać im przymiot uczestnika w niniejszym postępowaniu. Wskazali na fakt, iż są następcami prawnymi dawnych właścicieli spornej nieruchomości. Natomiast nie byli uczestnikami postępowania zakończonego wydaniem decyzji o sprzedaży lokalu, nie legitymują się żadnym tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości. Swojego interesu prawnego w niniejszym postępowaniu upatrują natomiast w prawach nabytych od J. B. Należy jednak przyznać rację Sądowi I instancji, który wskazał, że wniosek J. B. o dopuszczenie do udziału w niniejszym postępowaniu na prawach strony został prawomocnie oddalony (postanowienie WSA z dnia 22 czerwca 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 839/13 utrzymane w mocy postanowieniem NSA z dnia 30 września 2015 r. sygn. akt I OZ 1186/15), co oznacza, że M. B., K. B., M. J. nie mają interesu prawnego w niniejszej sprawie.

W odniesieniu do wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2012 r., I SA/Wa 2397/11 oraz I SA/Wa 2398/11, na które powołano się w zażaleniu wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 16 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 736/13, w którym to wyroku za błędny uznano pogląd wyrażony w ww. wyrokach sądu wojewódzkiego. Skoro zatem J. B. nie posiada interesu prawnego do występowania w niniejszej sprawie, to skarżący nie mogą wywodzić swojego interesu prawnego z praw nabytych od niego. Nie mógł on bowiem przenieść na skarżących więcej praw, niż sam posiadał, zgodnie z rzymską zasadą nemo plus iuris ad alium transferre potest, quam ipse habet. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego po stronie skarżących występuje w sprawie jedynie interes faktyczny, a nie prawny. Istnienie zaś jedynie interesu faktycznego nie daje podstaw do dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.