Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1988373

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 16 grudnia 2015 r.
I OZ 1722/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 października 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 3261/14 odrzucające skargę kasacyjną P.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 3261/14 w sprawie ze skargi P.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia 2 września 2014 r., nr (...) w przedmiocie przyznania pomocy w formie bezpłatnego posiłku za okres od 1 sierpnia 2013 r. do 31 sierpnia 2013 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 października 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 3261/14, na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej "p.p.s.a."), odrzucił skargę kasacyjną P.R. jako wniesioną po terminie.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 3261/14 oddalił skargę P.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia 2 września 2014 r., nr (...), w przedmiocie przyznania pomocy w formie bezpłatnego posiłku za okres od 1 sierpnia 2013 r. do 31 sierpnia 2013 r.

Orzeczenie to wraz z uzasadnieniem zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 25 maja 2015 r. (k-30).

Pismem z dnia 28 września 2015 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik P.R. - adwokat A.S. wniosła od powyższego wyroku skargę kasacyjną, nie składając jednocześnie stosownego wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia.

Odrzucając skargę kasacyjną Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z treścią art. 177 § 1 p.p.s.a., skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie 30 dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem.

Natomiast w myśl art. 178 ustawy wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną. Sąd I instancji stwierdził, iż trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 24 czerwca 2015 r., zaś skarga kasacyjna została złożona w dniu 28 września 2015 r. (data stempla pocztowego), a zatem po terminie, co oznacza, że podlegała odrzuceniu.

Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł P.R., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, zaskarżając je w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 177 § 1 i § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 6 ust. 1 EKPCZ poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej w związku z przyjęciem, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej należy liczyć od dnia doręczenia orzeczenia samej stronie, także w sytuacji, jeżeli strona ta skutecznie wystąpiła o przyznanie prawa pomocy, podczas gdy termin ten powinien być liczony od powiadomienia pełnomocnika o jego ustanowieniu, bez konieczności składania wniosku o przywrócenie terminu.

W konkluzji zażalenia wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Zgodnie z art. 178 tej ustawy skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Podkreślić trzeba, że przepis ten jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości, co do początku biegu trzydziestodniowego terminu, czy też braku możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie wpadkowe o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika.

Wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika złożonym w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej nie wpływa na bieg tego terminu. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że przeszkoda w dokonaniu czynności, choćby niezawiniona przez stronę, powodowała przedłużenie terminu o okres trwania przeszkody w sposób zbliżony do zawieszenia terminu przedawnienia (por. post. NSA z 11 marca 2008 r., I GZ 11/08). Niemniej okoliczności z tym związane, np. wyznaczenie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po upływie tego terminu przez właściwą okręgową radę adwokacką, właściwą okręgową izbę radców prawnych, Krajową Radę Doradców Podatkowych lub Krajową Radę Rzeczników Patentowych, mogą stanowić przyczynę uzasadniającą złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, komentarz do art. 177, teza 7).

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd, zgodnie z którym, przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz z wniesieniem skargi kasacyjnej ustaje najpóźniej z upływem trzydziestu dni od dnia, w którym profesjonalny pełnomocnik dowiedział się o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu. Ustanowiony z urzędu pełnomocnik jest upoważniony do podejmowania w sprawie czynności umożliwiających sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej. Samo zapoznanie się z aktami - jeżeli pełnomocnik wniesie skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia w terminie 30 dni od dnia w którym dowiedział się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu - nie może automatycznie oznaczać przyjęcia, że pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość działania w sprawie. Przyjęcie powyższego poglądu nie oznacza jednak, że wydłużony został termin określony w art. 177 § 1 p.p.s.a., ponieważ termin ten jest liczony od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Jeżeli zatem stronie skarżącej został doręczony odpis orzeczenia, to od tego momentu, zgodnie z treścią wskazanego wyżej przepisu, liczony jest bieg terminu do złożenia skargi kasacyjnej niezależnie od tego, czy strona ustanowiła pełnomocnika z wyboru, czy też wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Tym samym, skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej po upływie trzydziestodniowego terminu jest możliwe wyłącznie, jeżeli zostanie przywrócony termin do dokonania tej czynności. Jednakże wniosek taki nie został w niniejszej sprawie złożony. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują natomiast wstrzymania biegu terminów ustawowych. Zatem także postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy nie może stanowić podstawy do wstrzymania lub wydłużenia biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

Sytuacja taka nie sytuuje strony chcącej skorzystać z prawa pomocy w gorszej, niekorzystnej pozycji, ani nie pozbawia strony konstytucyjnego prawa do sądu oraz do zaskarżenia orzeczeń wydanych w pierwszej instancji. Wskazać także należy, że pełnomocnik ustanowiony z urzędu ma takie same prawa i obowiązki, jak pełnomocnik z wyboru, zaś jedyną różnicą jest zwolnienie strony z obowiązku ponoszenia kosztów związanych z jego ustanowieniem.

W niniejszej sprawie z akt sprawy wynika, że odpis wyroku z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 25 maja 2015 r. W dniu doręczenia odpisu wyroku skarżący nie miał jeszcze wyznaczonego pełnomocnika. W dniu 24 czerwca 2015 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2015 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Okręgowa Rada Adwokacka pismem z dnia 19 sierpnia 2015 r. wyznaczyła skarżącemu adwokat A.S. pełnomocnikiem z urzędu. W dniu 28 września 2015 r. adwokat A.S. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Skoro w niniejszej sprawie odpis wyroku został skutecznie doręczony skarżącemu, który występował wówczas w sprawie osobiście, to termin do wniesienia skargi kasacyjnej rozpoczął bieg od dnia doręczenia mu tego odpisu, co wynika z treści art. 177 § 1 p.p.s.a. W tej sytuacji wystąpienie przez skarżącego w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, a następnie wniesienie przez ustanowionego pełnomocnika skargi kasacyjnej z uchybieniem terminu (który upływał w niniejszej sprawie w dniu 24 czerwca 2015 r.), wymagało złożenia stosownego wniosku o przywrócenie terminu i uprawdopodobnienia okoliczności braku winy w niedochowaniu terminu, zgodnie z wymogami przewidzianymi w art. 86 i n.p.p.s.a. Skoro jednak do skargi kasacyjnej nie dołączono wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, o czym była już mowa powyżej, a skarga ta została złożona po terminie, to koniecznym stało się jej odrzucenie.

Zauważyć w tym miejscu należy, że wnioski i żądania pełnomocnika wywiedzione w zażaleniu odpowiadają w istocie treści aktualnie obowiązującego art. 177 § 3 p.p.s.a., który brzmi następująco: w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Podkreślić trzeba, że paragraf 3 został dodany do art. 177 p.p.s.a. artykułem 1 pkt 50 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), która weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. W art. 2 powołanej ustawy zmieniającej zawarto regulacje przejściowe i wskazano, że przepisy p.p.s.a., w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 tej ustawy, stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym. Z powyższego wynika, że art. 177 p.p.s.a. w brzemieniu nadanym przez ustawę zmieniającą, a więc i § 3 tego artykułu, nie ma zastosowania do postępowań sądowych wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r. W niniejszej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte przed dniem 15 sierpnia 2015 r. (skarga do organu wpłynęła w dniu 23 października 2014 r.). Zatem zastosowanie w tej sprawie znajduje art. 177 w dotychczasowym brzmieniu. Skoro więc skarga kasacyjna nie została wniesiona w ustawowym 30-dniowym terminie, o którym mowa w art. 177 § 1 p.p.s.a., a ustanowiony z urzędu pełnomocnik, wnosząc środek zaskarżenia z uchybieniem terminu, nie złożył wniosku o jego przywrócenie, to WSA w Warszawie - jak wskazano na wstępie - miał pełne podstawy do odrzucenia skargi kasacyjnej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.