Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1990051

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 5 listopada 2015 r.
I OZ 1403/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 lipca 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 30/15 oddalające wniosek o wyłączenie sędziego WSA Lidii Serwiniowskiej, sędziego NSA Mirosławy Rozbickiej-Ostrowskiej, sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego, sędziego NSA Ryszarda Pęka, sędziego NSA Jolanty Sikorskiej, sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej-Ilków, sędziego NSA Henryka Ożoga, sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego oraz sędziego NSA Julii Szczygielskiej od orzekania w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 30/15 w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) września 2014 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Pismem z dnia 29 czerwca 2015 r. skarżący M.D. złożył wniosek o wyłączenie sędziów wymienionych w sentencji orzeczenia od rozpoznania sprawy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) września 2014 r. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego.

W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż zarzuca sędziom "faworyzowanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W." w swoich sprawach przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu. Na poparcie swoich twierdzeń skarżący przywołał następujące sygn. akt: IV SA/Wr 221/14, IV SA/Wr 226/14, IV SA/Wr 662/14.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 21 lipca 2015 r. oddalił wniosek skarżącego.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie występują okoliczności mogące stanowić podstawę do wyłączenia sędziów wskazanych przez skarżącego od orzekania w sprawie. Sąd bowiem nie dostrzegł istnienia przesłanek, o których mowa w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.), stanowiących podstawę do wyłączenia z mocy ustawy.

Odnosząc się natomiast do argumentu wskazanego przez skarżącego we wniosku o wyłączenie sędziów, Sąd doszedł do przekonania, że bezsprzecznie nie stanowi on przesłanki uzasadniającej ich wyłączenie. Podając przyczynę wyłączenia sędziów Wydziału IV, skarżący nie złożył bowiem żadnych dowodów uprawdopodobniających przedstawioną okoliczność. Przywołał tylko sygnatury trzech spraw, w których wniósł skargi do Sądu, na trzy odrębne decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. tj. sygn. akt IV SA/Wr 221/14, sygn. akt IV SA/Wr 226/14 oraz sygn. akt IV Wr 662/14. W sprawach tych - jak ustalił Sąd - zapadły wyroki oddalające skargi skarżącego.

Sąd wskazał, że zarówno samo subiektywne przeświadczenie skarżącego co do tego, że sędziowie Wydziału IV tutejszego Sądu "faworyzują Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. " jak i okoliczność, że w przywołanych przez skarżącego sprawach zapadły wyroki oddalające jego sprawy, nie stanowi i nie może stanowić przesłanki do żądania ich wyłączenia. Tym bardziej, że skarżący będąc niezadowolony z kierunku merytorycznych rozstrzygnięć zapadłych w jego sprawach o przywołanych we wniosku sygnaturach mógł - poprzez wniesienie skarg kasacyjnych od tych orzeczeń - wszcząć ich instancyjną kontrolę.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M.D., zarzucając niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów. Ponownie stwierdził, że sędziowie WSA we Wrocławiu orzekający w jego sprawach nie uwzględniają, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. dopuściło się rażącego naruszenia prawa, czym faworyzują wskazany organ administracji.

Skarżący podniósł również, że sędziowie WSA we Wrocławiu z własnej inicjatywy nie zawiadomili Okręgowej Rady Adwokackiej we Wrocławiu o niezachowaniu przez adwokatów ustanowionych dla niego z urzędu w poszczególnych sprawach zasad należytej staranności przy sporządzaniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, chociaż istnieją ku temu przesłanki.

Ponadto zdaniem skarżącego, z zaskarżonego postanowienia nie wynika, aby sędziowie, których wniosek o wyłączenie dotyczy, złożyli wyjaśnienia w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 p.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do treści art. 20 powołanej ustawy, to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy.

Wskazać należy, że w obydwu przypadkach celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 19/02, OTK-A z 2004 r. Nr 7, poz. 67).

Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziów. Podnieść należy, że z oświadczeń złożonych przez sędziów objętych wnioskiem wynika, iż nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać ich wyłączenie na podstawie art. 18 i 19 p.p.s.a. Skarżący natomiast zarówno we wniosku, jak również w zażaleniu nie wykazał w żaden sposób, że istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia takich okoliczności. O wyłączeniu sędziego nie może bowiem decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i "faworyzowaniu" organu administracji, do czego w istocie sprowadzają się argumenty zawarte zarówno we wniosku o wyłączenie sędziów, jak i w zażaleniu. Tego rodzaju okoliczności, jako niepoparte żadnymi dowodami uprawdopodabniającymi istnienie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności wskazanych sędziów, nie mogą stanowić podstawy do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego.

Ponadto, co słusznie podkreślił Sąd pierwszej instancji, zarzuty skarżącego co do niewłaściwego, jego zdaniem, sposobu orzekania sędziów w innych sprawach mogły być podnoszone w ramach przysługujących środków zaskarżenia, nie stanowią natomiast przesłanki do wyłączenia sędziego.

O zasadności wyłączenia sędziów objętych wnioskiem nie przesądza również podnoszona w zażaleniu okoliczności, iż sędziowie ci orzekając w innych sprawach zainicjowanych skargami wniesionymi przez M.D. nie zawiadomili Okręgowej Rady Adwokackiej o niezachowaniu przez adwokatów wyznaczonych z urzędu należytej staranności przy sporządzaniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Powyższe nie świadczy bowiem w żaden sposób o braku bezstronności danych sędziów w rozpoznawanej sprawie.

Zgodzić się należy natomiast ze skarżącym, że z treści zaskarżonego postanowienia nie wynika, iż sędziowie, których wniosek o wyłączenie dotyczy złożyli stosowne wyjaśnienia. Uchybienie to nie ma jednak wpływu na wynik sprawy, bowiem w aktach (k.19-27) znajdują się oświadczenia sędziów orzekających w Wydziale IV WSA we Wrocławiu złożone stosownie do treści art. 22 § 3 p.p.s.a. Procedura poprzedzająca wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziów została zatem zachowana.

Mając na uwadze powyższe, wobec braku podstaw do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego w stosunku do sędziów wymienionych w sentencji zaskarżonego postanowienia, uznać należy, że oddalenie wniosku było zasadne.

Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.