Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1986150

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 23 października 2015 r.
I OZ 1343/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 23 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. Ż. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 475/14 odrzucające skargę kasacyjną R. Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 475/14 w sprawie ze skargi R. Ż. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia (...) stycznia 2014 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przetwarzania danych osobowych i niespełnienia obowiązku informacyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 10 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 475/14, na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej "p.p.s.a."), odrzucił skargę kasacyjną R. Ż. jako wniesioną po terminie.

Sąd wskazał, że wyrokiem z dnia 12 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 475/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. Ż. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia (...) stycznia 2014 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przetwarzania danych osobowych i niespełnienia obowiązku informacyjnego. Odpis tego wyroku został doręczony skarżącemu w dniu 15 stycznia 2015 r. co potwierdza data odbioru widniejąca na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Dalej Sąd podał, że w dniu 21 maja 2015 r. adwokat wyznaczony do reprezentowania interesów skarżącego z urzędu wniósł do Sądu skargę kasacyjną od powyższego wyroku.

Sąd I instancji stwierdził, że ostatnim dniem na wniesienie przez stronę skargi kasacyjnej był dzień 16 lutego 2015 r., natomiast skarga została wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 21 maja 2015 r., a zatem po terminie, co oznacza, że podlega odrzuceniu.

Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł adwokat reprezentujący skarżącego z urzędu. W zażaleniu zarzucono naruszenie art. 177 § 1 p.p.s.a. i art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP. Zdaniem pełnomocnika, Sąd I instancji błędnie przyjął, że 30 - dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu upłynął w dniu 16 lutego 2015 r., podczas gdy w tym dniu pełnomocnik nie został jeszcze wyznaczony. Wskazał, że ewentualny wymóg do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej powodowałby dla pełnomocnika, a więc i dla strony, znaczne skrócenie terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej z 30 dni do co najwyżej 7 dni, co wynika z faktu, że wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona obowiązana jest złożyć skargę kasacyjną (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Podkreślono, że pełnomocnik ustanowiony przez Sąd nie może się znaleźć w gorszej sytuacji procesowej, niż pełnomocnik z wyboru. Niedopuszczalne jest zatem - w ocenie pełnomocnika - różnicowanie terminów do wniesienia skargi kasacyjnej. Skoro ustanowiony w ramach prawa pomocy adwokat już po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej dowiedział się o tym fakcie w dniu 21 kwietnia 2015 r., to należało uznać, że skarga została złożona z zachowaniem 30 - dniowego terminu od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu do jej wniesienia, którą była długotrwała procedura ustanowienia pełnomocnika z urzędu.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia), skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Zgodnie z art. 178 tej ustawy skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Podkreślić trzeba, że przepis ten jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości, co do początku biegu trzydziestodniowego terminu, czy też braku możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie wpadkowe o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika.

Wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika złożonym w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej nie wpływa na bieg tego terminu. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że przeszkoda w dokonaniu czynności, choćby niezawiniona przez stronę, powodowała przedłużenie terminu o okres trwania przeszkody w sposób zbliżony do zawieszenia terminu przedawnienia (por. post. NSA z 11 marca 2008 r., I GZ 11/08). Niemniej okoliczności z tym związane, np. wyznaczenie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po upływie tego terminu przez właściwą okręgową radę adwokacką, właściwą okręgową izbę radców prawnych, Krajową Radę Doradców Podatkowych lub Krajową Radę Rzeczników Patentowych, mogą stanowić przyczynę uzasadniającą złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, komentarz do art. 177, teza 7).

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd, zgodnie z którym, przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz z wniesieniem skargi kasacyjnej ustaje najpóźniej z upływem trzydziestu dni od dnia, w którym profesjonalny pełnomocnik dowiedział się o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu. Ustanowiony z urzędu pełnomocnik jest upoważniony do podejmowania w sprawie czynności umożliwiających sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej. Samo zapoznanie się z aktami - jeżeli pełnomocnik wniesie skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia w terminie 30 dni od dnia w którym dowiedział się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu - nie może automatycznie oznaczać przyjęcia, że pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość działania w sprawie. Przyjęcie powyższego poglądu nie oznacza jednak, że wydłużony został termin określony w art. 177 § 1 p.p.s.a., ponieważ termin ten jest liczony od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Jeżeli zatem stronie skarżącej został doręczony odpis orzeczenia, to od tego momentu, zgodnie z treścią wskazanego wyżej przepisu, liczony jest bieg terminu do złożenia skargi kasacyjnej niezależnie od tego, czy strona ustanowiła pełnomocnika z wyboru, czy też wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Tym samym, skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej po upływie trzydziestodniowego terminu jest możliwe wyłącznie, jeżeli zostanie przywrócony termin do dokonania tej czynności. Jednakże wniosek taki nie został w niniejszej sprawie złożony. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują natomiast wstrzymania biegu terminów ustawowych. Zatem także postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy nie może stanowić podstawy do wstrzymania lub wydłużenia biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

Sytuacja taka nie sytuuje strony chcącej skorzystać z prawa pomocy w gorszej, niekorzystnej pozycji, ani nie pozbawia strony konstytucyjnego prawa do sądu oraz do zaskarżenia orzeczeń wydanych w pierwszej instancji, co sugerowano w zażaleniu. Wskazać także należy, że pełnomocnik ustanowiony z urzędu ma takie same prawa i obowiązki, jak pełnomocnik z wyboru, zaś jedyną różnicą jest zwolnienie strony z obowiązku ponoszenia kosztów związanych z jego ustanowieniem.

W niniejszej sprawie z akt sprawy wynika (k-100), że odpis wyroku z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 9 lutego 2015 r. (Sąd mylnie ustalił tę datę na 15 stycznia 2015 r., jednak omyłka ta nie miała wpływu na zasadność rozstrzygnięcia). W dniu doręczenia odpisu wyroku skarżący nie miał jeszcze wyznaczonego pełnomocnika. Jak wynika z akt sprawy, skarżący w piśmie z dnia 12 lutego 2015 r. (k-93) wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez wyznaczenie mu pełnomocnika z urzędu. Braki formalne tego wniosku skarżący uzupełnił w dniu 16 marca 2015 r. składając go na urzędowym formularzu PPF (k-102). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 marca 2015 r. ustanowił dla R. Ż. pełnomocnika z urzędu, zaś Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie pismem z dnia 16 kwietnia 2015 r. wyznaczyła tym pełnomocnikiem adwokata K. R. D. Skargę kasacyjną wniesiono natomiast dopiero w dniu 21 maja 2015 r., a więc po terminie określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a., zaś wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie został złożony. W skardze kasacyjnej zaznaczono, że o fakcie wyznaczenia pełnomocnikiem z urzędu w niniejszej sprawie pełnomocnik dowiedział się w dniu 21 kwietnia 2015 r. Skoro jednak do skargi kasacyjnej nie dołączono wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, o czym była już mowa powyżej, a skarga ta została złożona po terminie, to koniecznym stało się jej odrzucenie.

Zauważyć w tym miejscu należy, że wnioski i żądania pełnomocnika wywiedzione w zażaleniu odpowiadają w istocie treści aktualnie obowiązującego art. 177 § 3 p.p.s.a., który brzmi następująco: w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Powyższy przepis został dodany ustawą o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 9 kwietnia 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), która weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Przepis ten jednak nie dotyczy spraw wszczętych przed tą datą, a więc między innymi sprawy niniejszej.

Wobec stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy uznać należy, że Sąd I instancji zasadnie postanowił o odrzuceniu skargi kasacyjnej.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.