Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1149461

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 15 grudnia 2011 r.
I OSK 938/11

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek.

Sędziowie: NSA Ewa Dzbeńska (spr.), del. WSA Marian Wolanin.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 lutego 2011 r. sygn. akt III SA/Kr 253/10 w sprawie ze skargi Z. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia (...) lutego 2010 r. nr (...) w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 253/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Z. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia (...) lutego 2010 r. nr (...) w przedmiocie dodatku mieszkaniowego.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia (...) grudnia 2009 r. nr (...) Prezydent Miasta Tarnowa stwierdził wygaśnięcie z dniem 27 listopada 2009 r. decyzji własnej z dnia (...) lipca 2009 r. nr (...), którą przyznano W. Ś. dodatek mieszkaniowy w kwocie 211 zł miesięcznie w okresie od 1 lipca 2009 r. do 31 grudnia 2009 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że osoba której dodatek przyznano zmarła w dniu 26 listopada 2009 r., a zatem decyzja ta stała się bezprzedmiotowa.

Od powyższej decyzji Z. Ś. złożył w dniu 29 grudnia 2009 r. pismo zatytułowane "odwołanie".

Decyzją z dnia (...) lutego 2010 r. nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia (...) grudnia 2009 r.

W uzasadnieniu podniesiono, że z art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wynika, że prawo do dodatku mieszkaniowego związane jest z osobą wnioskodawcy, który jest najemcą bądź podnajemcą lokalu mieszkalnego, właścicielem lokalu mieszkalnego, osobą mającą inny tytuł prawny do zajmowanego mieszkania i ponoszącą wydatki związane z jego zajmowaniem. Prawo to jest prawem niezbywalnym dotyczącym osoby i nie może być przenoszone na inne osoby. Nadto podano, że w doktrynie prawa i postępowania administracyjnego oraz w orzecznictwie wskazuje się, że prawa i obowiązki nabyte na przykład w drodze decyzji administracyjnej są w zasadzie niezbywalne, chyba że są to prawa i obowiązki o charakterze cywilnoprawnym. Organ odwoławczy stwierdził, że stosownie do treści art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Organ podkreślił, że stwierdzenie wygaśnięcia decyzji z powodu jej bezprzedmiotowości jest zawsze niezbędne z punktu widzenia interesu społecznego, gdyż decyzja bezprzedmiotowa nie może służyć realizacji zadań stojących przed organami administracji, a ponadto stwierdzenia jej wygaśnięcia wymaga postulat pewności prawnej, koniecznej w państwie prawnym. Organ zaznaczył, że prawo do dodatku mieszkaniowego przysługiwało W. Ś. na okres od 1 lipca 2009 r. do 31 grudnia 2009 r., jednakże - jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu skróconego aktu zgonu - w czasie tego okresu W. Ś. zmarła, a więc decyzja po dniu 26 listopada 2009 r., jako dacie zgonu, stała się bezprzedmiotowa. Spowodowało to konieczność stwierdzenia jej wygaśnięcia w trybie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż jest to niezbędne z punktu widzenia interesu społecznego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Z. Ś. zarzucił naruszenie art. 6, 7, 8, 10, 24, 25, 26, 32, 67, 69, 79 § 1, 81, 90, 91 § 1, 95 § 1, 139, 145 § 1 pkt 2, 156 § 1 pkt 1-6 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając skargę na powyższą decyzję stwierdził, że organy administracyjne obu instancji zasadnie uznały, że zachodzą przesłanki stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia (...) lipca 2009 r., bowiem zmarła osoba, której przysługiwał dodatek mieszkaniowy. Przedmiotową decyzją Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia (...) lipca 2009 r. przyznano W. Ś. dodatek mieszkaniowy w okresie od 1 lipca 2009 r. do 31 grudnia 2009 r. Przyznając ten dodatek mieszkaniowy organ miał na względzie sytuację W. Ś. jako osoby składającej wniosek.

Powołując się m.in. na art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych Sąd I instancji stwierdził, że z ich treści wynika, że przyznany dodatek mieszkaniowy był uprawnieniem osobistym W. Ś., która zmarła w dniu 26 listopada 2009 r. Tym samym z tą datą jako z chwilą śmierci W. Ś., decyzja o przyznaniu jej dodatku mieszkaniowego stała się bezprzedmiotowa (z uwagi na brak uprawnionego podmiotu), gdyż nie było już adresata tej decyzji. Pozostawanie w obrocie prawnym decyzji z dnia (...) lipca 2009 r. godziłoby w pewność obrotu prawnego i dlatego - zdaniem Sądu - organy administracyjne prawidłowo uznały, że Prezydent Miasta Tarnowa przestał być zobowiązanym do wypłacania opisanego wyżej dodatku mieszkaniowego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Z. Ś., domagając się:

1)

jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania;

2)

przyznania od Skarbu Państwa na rzecz ustanowionego pełnomocnika z urzędu kosztów sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej;

ewentualnie

1)

uchylenia zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi w ten sposób, że Naczelny Sąd Administracyjny uchyli decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie (...) lutego 2010 r. i stwierdzi nieważność decyzji Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia (...) grudnia 2009 r.;

2)

przyznania od Skarbu Państwa na rzecz ustanowionego pełnomocnika z urzędu kosztów sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej;

Zaskarżonemu orzeczeniu wnoszący skargę kasacyjną zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", w zw. z art. 9 i 11 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie.

W uzasadnieniu wskazano, że wnoszący skargę kasacyjną w toku postępowania nie został poinformowany przez organy administracji o przysługujących mu uprawnieniach, tj. o możliwości otrzymania dodatku mieszkaniowego, z zastrzeżeniem wykazania przed właściwym organem spełnienia warunków do przyznania dodatku mieszkaniowego. Uzasadnienie stanowiska Sądu ogranicza się jedynie do uzasadnienia przyczyn wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego, brak jest natomiast wyjaśnienia sytuacji faktycznej skarżącego.

Ponadto twierdzenia skarżącego w zakresie przysługującego mu prawa do dodatku mieszkaniowego nie zostały wyjaśnione w sposób zgodny z zasadą wynikającą z art. 11 k.p.a. W sprawie Sąd I instancji nie odniósł się do twierdzeń podnoszonych przez skarżącego, a jedynie uzasadnił swoje stanowisko przyjęte w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Naczelny i Sąd Administracyjny zważył, co następuje: w myśl art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Podstawowym zagadnieniem, jakie należało rozpatrzyć w niniejszej sprawie jest kwestia legitymacji skargowej strony skarżącej. Tylko bowiem istnienie tej legitymacji umożliwiało Sądowi I instancji rozpatrywanie zarzutów wniesionych w skardze i analizę legalności zaskarżonej decyzji. Brak legitymacji powinien prowadzić do oddalenia skargi bez badania zasadności zarzutów w niej podniesionych.

Legitymację do wniesienia skargi zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. ma każdy, kto ma interes prawny w jej wniesieniu, ponadto prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Pojęcie "interesu prawnego" należy do typowych klauzul generalnych. Opierając się na wykładni systemowej należy przyjąć tezę, zgodnie, z którą pojęcie "interes prawny" użyty w art. 50 § 1 p.p.s.a. obejmuje swoim zakresem pojęcie interesu prawnego z art. 28 k.p.a.

Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Zatem warunkiem koniecznym do występowania podmiotu, jako strony postępowania, jest posiadanie interesu prawnego lub obowiązku związanego z prowadzonym postępowaniem, albo żądanie przez podmiot czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Wspomniany interes prawny musi być indywidualnym interesem strony postępowania i dotyczyć jej bezpośrednio.

W analizowanej sprawienie nie ulega wątpliwości, że przyznany decyzją Prezydenta Tarnowa z dnia (...) grudnia 2009 r. dodatek mieszkaniowy dla W. Ś. był jej uprawnieniem osobistym Uprawnienie osobiste nie są zbywalne nie podlegają też dziedziczeniu. Uprawnienie to z chwilą śmierci adresatki decyzji stało się bezprzedmiotowe z uwagi na brak uprawnionego podmiotu. Z tego względu decyzję o przyznaniu dodatku mieszkaniowego należało wygasić, co zasadnie podniosły organy jak i Sąd I instancji.

Uszło jednak uwadze Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Krakowie, jak i orzekającym organom, iż osobisty charakter tego świadczenia nie dawał synowi W. Ś. legitymacji do bycia stroną w postępowaniu, którego celem było wygaszenie decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego jego matce. Oznacza to także, że Z. Ś. nie miał legitymacji do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Brak legitymacji do wniesienia skargi powinien doprowadzić do jej oddalenia.

Z tego względu wyrok Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Krakowie oddalający skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia (...) lutego 2010 r. odpowiada prawu mimo błędnego uzasadnienia.

Brak legitymacji do wniesienia skargi oznacza także, brak legitymacji do wniesienia skargi kasacyjnej. W konsekwencji prowadzi to do oddalenia skargi kasacyjnej bez konieczności rozpoznania zarzutów w niej podniesionych.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w oparciu o art. 184 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.