Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1999924

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 4 grudnia 2015 r.
I OSK 598/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska.

Sędziowie: NSA Irena Kamińska, del. WSA Andrzej Góraj (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 477/13 w sprawie ze skargi S.W. na decyzję Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia (...) stycznia 2013 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania

1.

oddala skargę kasacyjną;

2.

oddala wniosek Prezydenta Miasta Poznania o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z 11 października 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 477/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. W. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia (...) stycznia 2013 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania, oddalił skargę.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Zaskarżoną decyzją nr (...) z (...) stycznia 2013 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej po rozpatrzeniu odwołania S. W. od decyzji Wojewody Wielkopolskiego z (...) stycznia 2010 r. nr (...) odmawiającej wznowienia z jej wniosku postępowania zakończonego decyzją Prezydium Rady Narodowej Miasta Poznania z (...) czerwca 1961 r. nr (...), utrzymał w mocy decyzję Wojewody Wielkopolskiego z (...) stycznia 2010 r.

W uzasadnieniu Minister wskazał, że decyzją z (...) czerwca 1961 r. nr (...) Prezydium Rady Narodowej Miasta Poznania, działając na podstawie przepisów dekretu z 10 grudnia 1952 r. o wykańczaniu budowy i nadbudowie niektórych budynków mieszkalnych (Dz. U. z 1952 r. Nr 49, poz. 325 z późn. zm.) orzekło, że budynek mieszkalny wykończony przez Zakłady Sprzętu Komunikacyjnego w Poznaniu, położony w Poznaniu przy ul. M. (...), stanowiący własność Z. G., przeszedł na własność Poznańskich Zakładów Sprzętu Komunikacyjnego w Poznaniu wraz z gruntem (którego stanowił część składową) obejmującym parcelę nr (...) o pow. 123 m2 i część parceli nr (...) o pow. 186 m2, za odszkodowaniem na rzecz właścicielki w kwocie 347.620 zł.

Pismem z 2 stycznia 2009 r., uzupełnionym pismami z 14 stycznia 2009 r. i z 9 września 2009 r. S. W., następczyni prawna Z. G. byłej właścicielki przejętej nieruchomości (postanowienie Sądu Powiatowego dla m. Poznania z 6 lipca 1961 r. sygn. akt II Ns (...)) wystąpiła do Wojewody Wielkopolskiego z wnioskiem o wznowienie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i § 3 k.p.a., postępowania celem uchylenia decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta Poznania z (...) czerwca 1961 r. W uzasadnieniu żądania wskazała, iż wniosek jest zasadny z uwagi na odnalezienie w dniu 19 grudnia 2008 r. w Archiwum Urzędu Miasta Poznania decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu - Wydział Budownictwa znak: B (...) z (...) sierpnia 1953 r. oraz pisma Poznańskich Zakładów Sprzętu Motoryzacyjnego znak: (...) z (...) listopada 1955 r., dotyczącego ostatecznego odbioru budynku administracyjno-socjalnego przy ul. M. (...). W ocenie wnioskodawczyni powyższe dokumenty potwierdzają, iż fakty istotne dla sprawy okazały się fałszywe.

Decyzją z (...) stycznia 2010 r. Wojewoda Wielkopolski odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją Prezydium Rady Narodowej Miasta Poznania z (...) czerwca 1961 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wojewódzki wskazał, że S. W. stwierdziła, iż decyzja z (...) sierpnia 1953 r. nie była jej znana do 19 grudnia 2008 r., (akta znaleziono 16 grudnia 2008 r.), a podanie o wznowienie postępowania wniesione zostało do organu, który wydał decyzję w I instancji 2 stycznia i 14 stycznia 2009 r. Wojewoda wskazał, także, iż wniosek S. W. z 2 stycznia 2009 r. o wznowienie postępowania został nadany 5 stycznia 2009 r. (data stempla pocztowego). Jednocześnie Wojewoda Wielkopolski stwierdził, że zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., na którą to przesłankę wznowienia powołuje się konsekwentnie S. W., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Sfałszowanie dowodu musi być jednak potwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu.

Strona musi przedłożyć właściwemu organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego, że dokument był sfałszowany. Nie jest bowiem rzeczą organu administracji przeprowadzenie takiego dowodu we własnym zakresie. S. W. takiego orzeczenia sądowego nie przedstawiła. Organ wojewódzki nie znalazł podstaw do zastosowania art. 145 § 2 k.p.a., który dotyczy możliwości wznowienia postępowania jeszcze przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu, jeżeli jest ono oczywiste, a wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Jednocześnie Wojewoda wskazał, że w związku z faktem, że mimo wskazania podstawy wznowienia, opartej na art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., S. W. wskazuje na odnalezieniu dokumentów w Archiwum Urzędu Miasta Poznania, tj. decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z (...) sierpnia 1953 r., co mogłoby wskazać na podstawę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., - to decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z (...) sierpnia 1953 r. była znana organowi w toku postępowania o przejęcie nieruchomości i nie może zatem stanowić nowych istotnych okoliczności faktycznych czy dowodów, które wyszły na jaw i nie były znane organowi w chwili wydawania decyzji z (...) czerwca 1961 r.

Odwołanie od decyzji Wojewody Wielkopolskiego z (...) stycznia 2010 r. złożyła S. W. W uzasadnieniu odwołania skarżąca wskazała, że żądanie wznowienia opiera się na art. 145 § 1 pkt 1 i § 3 k.p.a., a nie art. 145 § 2 k.p.a., gdyż strona nigdy nie powoływała się na fakt sfałszowania dokumentów. Jednocześnie odwołując się stwierdziła, iż "podanie o wznowienie postępowania związane jest z odnalezieniem decyzji z (...) sierpnia 1953".

Po rozpatrzeniu wniosku oraz całości akt sprawy oraz mając na uwadze, iż obecnie właściwym w sprawie jest Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej organ ten wskazał, że zgodnie z treścią art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. W myśl zaś art. 149 § 3 k.p.a. odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji wg. stanu prawnego na dzień wydania decyzji Wojewody Wielkopolskiego z (...) stycznia 2010 r.

Minister wyjaśnił, że złożenie przez wnioskodawcę żądania o wznowienie postępowania obliguje właściwy organ do wszczęcia postępowania wstępnego, które poprzedza właściwe postępowanie w sprawie wznowienia postępowania. Na etapie tego postępowania organ administracji jest przede wszystkim zobligowany do ustalenia, czy wniosek złożony został przez uprawniony do tego podmiot oraz, czy zachowany został ustawowy termin jego wniesienia, a także podjąć czynności wstępne, mające na celu wyjaśnienie wskazanych przez wnioskodawcę podstaw wznowienia. Merytoryczna ocena zasadności podniesionych przez wnioskodawcę podstaw wznowienia, jak również prawidłowości decyzji kończącej postępowanie objętych wnioskiem wznowieniowym, następuje natomiast już na etapie wznowionego postępowania.

Postępowanie wstępne, poprzedzające właściwe postępowanie w sprawie wznowienia postępowania, ma na celu jedynie ustalenie formalnych przesłanek dopuszczalności wznowienia postępowania, takich jak interes prawny wnoszącego oraz zachowanie ustawowego terminu do wystąpienia z podaniem o wznowienie, albo też, ale tylko w wyjątkowych sytuacjach, bezwzględne ustalenie, iż brak jest ustawowej przyczyny wznowienia lub w sposób oczywisty można z twierdzeń stron wyprowadzić wniosek o braku związku między podstawą wznowienia a treścią decyzji.

Minister podkreślił, że odmowa wznowienia postępowania dopuszczalna jest jedynie wyjątkowo, gdy z twierdzeń zawartych w podaniu o wznowienie wynika, że istnieje absolutne małe prawdopodobieństwo stwierdzenia przyczyn wznowienia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2010 r. sygn. akt II OSK 965/2009, opubl. Lex Polonica nr 2335313, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 938/2009 Lex Polonica nr 2(...) 5252).

Zarówno we wniosku o wznowienie postępowania, jak również w odwołaniu od decyzji Wojewody Wielkopolskiego S. W. stwierdziła, iż żądanie wznowienia postępowania opiera na art. 145 § 1 pkt 1 i art. 145 § 3 k.p.a., wskazując jednocześnie, iż wnioskodawczyni nigdy nie powoływała się na sfałszowanie dokumentów.

Mając na uwadze, że Wojewoda Wielkopolski w toku postępowania wstępnego przeprowadził wszelkie możliwe działania celem ustalenia rzeczywistego zakresu żądania strony, Minister stwierdził, iż wskazane przez S. W. zarzuty nie mieszczą się w zakresie ustawowych przesłanek wznowienia postępowania, określonych w art. 145 § 1 k.p.a., co uzasadnia wydanie decyzji o odmowie wznowienia.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko Wojewody Wielkopolskiego, zgodnie z którym oparcie żądania S. W. na art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., uzasadniałoby konieczność wykazania przez stronę, bądź to stwierdzenia sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa, orzeczeniem sądu lub innego organu, bądź wykazanie oczywistości tego sfałszowania lub popełnienia przestępstwa i jednoczesne wykazanie, że wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego (art. 145 § 2 k.p.a.).

Odnosząc się natomiast do wniosku strony o zastosowanie w niniejszej sprawie art. 145 § 3 k.p.a., zgodnie z którym z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 można wznowić postępowanie także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa, organ wskazał, iż strona nie wykazała w jakikolwiek sposób, iż podjęcie postępowania przed właściwym sądem lub organem nie mogło być wszczęte, co wyłącza zastosowanie powyższej przesłanki w przedmiotowej sprawie.

Minister podzielił również wyrażone przez Wojewodę stanowisko, iż w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym wznowienie postępowania następuje wówczas, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.

Decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z (...) sierpnia 1953 r. była znana organowi w toku postępowania o przejęcie nieruchomości i nie może zatem stanowić nowych istotnych okoliczności faktycznych czy dowodów, które wyszły na jaw i nie były znane organowi w chwili wydawania decyzji z dnia 10 czerwca 1961 r.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła S. W. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Skarżąca podała, że wnosiła o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 145 § 3 k.p.a. Wskazała, że fakty objęte jej wnioskiem są całkowicie oczywiste, a sugestie organów o sfałszowaniu dokumentów są manipulacją.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając, że skarga nie jest zasadna, powołanym na wstępie wyrokiem z 11 października 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 477/13 oddalił skargę.

Sąd I instancji uznał, że organ wydał prawidłowe rozstrzygnięcie, przy czym nie odniósł się do kwestii terminu złożenia wniosku, jednakże uchybienie to nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie podkreślił, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną w przepisach prawa procesowego.

W kodeksie postępowania administracyjnego przyjęto rozwiązanie wyczerpującego wyliczenia podstaw wznowienia postępowania. Oznacza to niedopuszczalność wznowienia postępowania na podstawie niewymienionej w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a.

Po złożeniu wniosku o wznowienie postępowania organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia, enumeratywnie określonych w art. 145 § 1 k.p.a. oraz, czy został wniesiony z zachowaniem terminów wymienionych w art. 148 k.p.a., a także czy pochodzi od strony. Strona musi więc udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 2 wydanie, Warszawa 1998 r.). Organ obowiązany jest z urzędu zbadać zachowanie tego terminu.

Uchybienie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania oraz niewskazanie przesłanek do wznowienia postępowania, są podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). Sąd I instancji wyjaśnił, że w dacie wydania decyzji przez organ I instancji przepis art. 149 § 3 k.p.a. przewidywał dla odmowy wznowienia postępowania decyzyjną formę rozstrzygnięcia. Ustawą z 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18), która weszła w życie 11 kwietnia 2011 r., przepis art. 149 § 3 k.p.a. został zmieniony i stanowi, że odmowa wznowienia postępowania następuje w formie postanowienia. Jednakże zgodnie z art. 3 ustawy zmieniającej w sprawach, w których do dnia wejścia w życie ustawy została wydana decyzja, a według nowej ustawy powinno być postanowienie, właściwą formą załatwienia sprawy jest decyzja. Zdaniem WSA w Warszawie, organy obydwu instancji zachowały więc prawidłowe formy rozstrzygnięć.

W ocenie Sądu I instancji, w niniejszej sprawie brak było podstaw do wznowienia postępowania z dwóch odrębnych przyczyn, tj. zarówno z powodu niedochowania terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania, jak również z powodu braku ustawowego wskazania podstawy wznowienia.

Sąd wyjaśnił, że jak wynika z akt sprawy, podanie o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta Poznania z (...) czerwca 1961 r. zostało złożone przez skarżącą 2 stycznia 2009 r., a następnie było kilkakrotnie uzupełniane i precyzowane. Ze wszystkich pism skarżącej: z 2 i 14 stycznia 2009 r., z 30 lipca 2009 r. oraz z 9 września 2009 r., konsekwentnie wynika, że zapoznanie się przez skarżącą z decyzją z (...) sierpnia 1953 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu nr (...) o przekazaniu Poznańskim Zakładom Sprzętu Motoryzacyjnego prawa do zastępczej odbudowy i wykończenia budynku przy ul. M. (...) w Poznaniu, stanowiło, w ocenie skarżącej, podstawę do uznania, że istotne dla sprawy okoliczności wynikające z decyzji z 10 czerwca 1960 r. okazały się fałszywe. Skarżąca podała, że o powyższej decyzji dowiedziała się z Archiwum miasta Poznania dnia 19 grudnia 2008 r.

Sąd podkreślił jednakże, iż wbrew twierdzeniom skarżącej, o powyższej decyzji skarżąca miała wiedzę co najmniej od początku lat dziewięćdziesiątych (a być może jeszcze wcześniej). Otóż na treść decyzji z (...) sierpnia 1953 r. powołuje się w swoim uzasadnieniu decyzja Prezydium Rady Narodowej Miasta Poznania z (...) czerwca 1961 r., którego postępowania zakończonego tą decyzją domaga się skarżąca. Skarżąca od lat 90. jest stroną różnych postępowań administracyjnych i sądowo-administracyjnych dotyczących decyzji z (...) czerwca 1961 r. Już w 1991 r. decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji z (...) czerwca 1961 r., następnie 25 lutego 1993 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję Ministra. Decyzją z (...) grudnia 1995 r. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa stwierdził, że decyzja z (...) czerwca 1961 r. została wydana z naruszeniem prawa.

W dniu 19 lutego 2002 r. skarżąca wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z (...) czerwca 1961 r. Toczyły się również postępowania nadzorcze dotyczące decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z (...) grudnia 1995 r., dotyczącej oceny legalności decyzji z (...) czerwca 1961 r., a także postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie - wyroki z 28 października 2002 r. w sprawie IV SA 4835/02 i z 23 czerwca 2006 r. w sprawie IV SA/Wa 406/06. We wszystkich tych postępowaniach uczestniczyła skarżąca.

WSA w Warszawie podkreślił, że decyzja Prezydium Rady Narodowej Miasta Poznania z (...) czerwca 1961 r. w swojej treści powołuje się na decyzję Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z (...) sierpnia 1953 r. nr (...). Opisuje się w niej, czego decyzja ta dotyczy i na jakiej podstawie prawnej została wydana. A więc już z treści decyzji z (...) czerwca 1961 r. strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję z 1953 r., w stopniu umożliwiającym sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Chodzi o takie dane, jak nazwa organu oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszej sprawie decyzja z (...) czerwca 1961 r. w swoim uzasadnieniu dokładnie opisuje decyzję z (...) sierpnia 1953 r., zarówno co do daty wydania, organu orzekającego, numeru decyzji, przedmiotu rozstrzygnięcia, podstawy prawnej, treści rozstrzygnięcia, opisu nieruchomości, której ona dotyczy, zakresu wykonanych robót, podmiotu wykonujący roboty, powołania na opinię rzeczoznawcy.

W ocenie Sądu I instancji, skoro co najmniej od początku lat 90. skarżąca podejmuje działania prawne przed organami administracji i sądami w sprawie dotyczącej decyzji z (...) czerwca 1961 r., to już z przyczyn powyżej omówionych znany jej był fakt wydania decyzji z 25 sierpnia 1953 r. i jej treść. Jak wskazuje sama skarżąca w piśmie z 9 września 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 lutego 1993 r. w sprawie I SA 395/92 na str. 6 uzasadnienia powołuje decyzję z 25 sierpnia 1953 r. Z wszystkich wyżej omówionych przyczyn twierdzenie skarżącej, że dopiero zapoznanie się z decyzją z (...) sierpnia 1953 r. w Archiwum Państwowym - w grudniu 2008 r. i pozwoliło jej na wniesienie podania o wznowienie, ze wskazaniem tej decyzji jako dowodu, na podstawie którego istotne dla sprawy okoliczności okazały się fałszywe, nie znajduje potwierdzenia w aktach administracyjnych zarówno, co do samego terminu (nie mieszczącego się w przepisie art. 148 § 1 k.p.a.) uzyskania wiedzy o tym dokumencie, jak i twierdzeń co ustalenia na jego podstawie fałszywych okoliczności.

WSA zauważył, że brakiem ustawowej podstawy wznowienia postępowania jest nie tylko sytuacja, gdy podanie w ogóle nie opiera się na jednej z podstaw wznowienia wskazanych w przepisie art. 145 § k.p.a., ale również gdy wprawdzie wskazuje na podstawę prawną, ale już z treści podania wynika, że powołane przez stronę przesłanki nie stanowią ustawowej podstawy wznowienia. Sąd zauważył, że w niniejszej sprawie skarżąca wprawdzie powołuje przepis art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 145 § 3 k.p.a., ale przesłanki te rozumie jako: cyt. "W decyzji z (...) czerwca 1961 r. fałszywe powołano się na decyzję PWRN z (...).08.1953, przywołując tylko art. 5 dekretu z dn. 10.12.1952 Dz. U. Nr 49, poz. 352 a zapominając, że decyzja z (...).8.1953 wymagała spełnienia art. 6 i 7 wyżej powołanego dekretu, które nie zostały zrealizowane, tak, że powoływanie się w decyzji z 1961 r. na decyzję z 1953 r. jest fałszywym dowodem" (pismo z 9 września2009 r.). Zdaniem WSA, tak sformułowany zarzut zmierza de facto do kwestionowania prawidłowości rozstrzygnięcia decyzji z 1961 r. Nie mieści się więc w katalogu przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., ani tym bardziej w dyspozycji art. 145 § 3 k.p.a. W realiach niniejszej sprawy skarżąca rozumie przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. jako powołanie się w decyzji administracyjnej na inną wydaną w granicach sprawy decyzję.

Podsumowując Sąd I instancji stwierdził, że rozstrzygnięcie organów o odmowie wznowienia postępowania było prawidłowe. Dlatego skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła wnioskodawczyni, reprezentowana przez adwokata.

Strona skarżąca wskazała, że zaskarża wyrok Sądu I instancji w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi strona skarżąca zarzuciła:

1)

naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a)

art. 145 § 1 ust. 5 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, co skutkowało oddaleniem wniosku w przedmiocie wznowienia postępowania,

b)

art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 2 i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez ich błędne zastosowanie i wydanie orzeczenia oddalającego skargę na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 k.p.a. i niezastosowanie przez Sąd niezwiązany wnioskami skargi i powołaną podstawą prawną art. 145 § 1 ust. 5 k.p.a., na podstawie którego postępowanie winno zostać wznowione.

Strona skarżąca wniosła o:

1)

uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania;

2)

zasądzenie od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych;

ewentualnie

3)

uchylenie zaskarżonego wyroku i uchylenie decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z (...) stycznia 2013 r. nr (...) oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody Wielkopolskiego z (...) stycznia 2010 r. nr (...) odmawiających wznowienia postępowania zakończonego decyzją Prezydium Rady Narodowej Miasta Poznania z (...) czerwca 1961 r. nr (...) Pismem z 29 października 2015 r. uczestnik postępowania - Prezydent Miasta Poznania wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga kasacyjna nie zawierała zarzutów usprawiedliwiających uchylenie zaskarżonego wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny, jak stanowi art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) (dalej: ustawa p.p.s.a.), rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli, Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia, wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to zatem, że zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie okoliczności uzasadniających nieważność postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.

W świetle art. 174 powołanej ustawy, skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (ust. 1), a ponadto przez naruszenie przepisów postępowania, jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (ust. 2).

Rozpoznawana skarga kasacyjna zawierała wyłącznie zarzuty, o jakich mowa w przepisie art. 174 ust. 2 p.p.s.a., uwypuklając szczególnie zarzut naruszenia normy art. 141 § 4 ustawy p.p.s.a. oraz art. 133 § 1 i 134 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Wyjaśnić w związku z tym należało, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. ma charakter formalny i określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku, a mianowicie: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy; zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie; a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 ustawy p.p.s.a. zasadniczo w sytuacji, gdy sporządzone jest sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku, którego adresatem jest również Naczelny Sąd Administracyjny (por. np.: wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1620/10; wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1002/11), a w szczególności, jeżeli nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego, czy prawnego przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09).

Stawiając zarzut w tym zakresie skarżący kasacyjnie wskazał, iż Sąd I instancji nie wziął z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakich dopuścił się organ.

Wbrew powyższemu stanowisku skarżącego kasacyjnie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie skarżonego wyroku spełnia wymogi sformułowane przez ustawodawcę w przepisie art. 141 § 4 p.p.s.a. Sposób jego sporządzenia wskazuje na fakt, że Sąd I instancji rozpoznał skargę w granicach niniejszej sprawy. Zbadał wszystkie okoliczności stanowiące istotę sprawy i w sposób wyczerpujący wyjaśnił podstawy faktyczne i prawne wydanego rozstrzygnięcia.

Skarżąca kasacyjnie nie może też skutecznie zarzucać Sądowi I instancji niezastosowania normy art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż w realiach faktycznych sprawy przepis ten nie mógł być podstawą orzekania. Zgodnie z treścią powyższego przepisu wznowienie postępowania możliwe jest w sytuacji, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy, nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji a nieznane organowi, który ją wydał. Wszystkie ww. przesłanki muszą zaś wystąpić łącznie.

Odnosząc się do materii "wyjścia na jaw nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów" uwypuklenia wymaga okoliczność, iż jest to określenie o charakterze dość ogólnym. Nie zawiera ono w sobie odesłania do treści np. konkretnego dokumentu. To zaś wskazuje na intencję ustawodawcy, że zwrot: "wyjście na jaw nowych okoliczności faktycznych lub dowodów", należy traktować jako moment dowiedzenia się przez stronę o istnieniu np. konkretnego dokumentu, a nie moment zapoznania się z jego treścią. Gdyby bowiem wolą ustawodawcy było powiązanie podstawy wznowieniowej z momentem zapoznania się z treścią danego dowodu (np. dokumentu), to takie sformułowanie zawarłby niechybnie w treści omawianej normy prawnej.

Powyższa argumentacja znajduje też zastosowanie przy dokonywaniu wykładni przepisu art. 148 § 1 k.p.a. Sformułowanie: "od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania", jest bowiem zbieżne znaczeniowo ze zwrotem: "wyjdą na jaw nowe okoliczności".

Tu bowiem także ustawodawca nie powiązał początku biegu terminu dla złożenia wniosku o wznowienie postępowania z momentem zapoznania się z treścią konkretnego dokumentu, a z momentem samego dowiedzenia się o danej okoliczności. Jeśli więc przesłanką wznowieniową ma być fakt dowiedzenia się o istnieniu np. jakiejś decyzji rzutującej w ocenie strony na kwestionowane w trybie wznowieniowym rozstrzygnięcie, to pamiętać należy o tym, że zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. ustawodawca liczy bieg terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania nie od daty doręczenia decyzji, lecz od dnia, w którym strona dowiedziała się o danej decyzji, tj. powzięła wiadomość o istnieniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu. Powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest przy tym pojęciem tożsamym z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji, co mogłoby nastąpić dopiero po doręczeniu decyzji (wyrok NSA z 5 marca 2014 r. I OSK 1941/12; wyrok S.N. z 6 sierpnia 2014 r. II UK 525/13; wyrok NSA z 18 lipca 2012 r. I OSK 1025/11).

Przechodząc zaś już do meritum niniejszej sprawy to okolicznością wymagającą podkreślenia był fakt, że Sąd I instancji trafnie przyjął, iż do złożenia wniosku inicjującego przedmiotowe postępowanie doszło z uchybieniem terminu oznaczonego w art. 148 § 1 k.p.a. oraz że brak było podstaw do wznowienia postępowania.

Według stanowiska skarżącej kasacyjnie, o przesłance stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania dowiedziała się po zapoznaniu się z treścią decyzji z (...) sierpnia 1953 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu nr (...) o przekazaniu Poznańskim Zakładom Sprzętu Motoryzacyjnego prawa do zastępczej odbudowy i wykończenia budynku przy ul. M. (...) w Poznaniu. Należy jednak mieć na względzie to, że o istnieniu decyzji z (...) sierpnia 1953 r. strona wiedziała już od wielu lat, tj. od czasu zapoznania się z kwestionowaną w trybie wznowieniowym decyzją Prezydium Rady Narodowej Miasta Poznania z (...) czerwca 1961 r. nr (...). Decyzja z 1953 r. była w niej bowiem powołana. Mało tego, była ona w decyzji z 1961 r. w sposób szczegółowy przytoczona.

Kluczowymi elementami decyzji (...) sierpnia 1953 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu było:

- opisanie budynku, do którego się odnosiła,

- opisanie robót, jakie miały być w tym budynku opisane,

- oznaczenie podmiotu, któremu przyznano uprawnienie do wykonania ww. robót,

- wskazanie podstawy prawnej przyznania powyższego uprawnienia.

Wszystkie wymienione elementy decyzji z 1953 r. zostały zaś zawarte w decyzji z 1961 r. Strona, znając więc decyzję z 1961 r., musiała jednocześnie mieć wiedzę zarówno o istnieniu samej decyzji z 1953 r., jak też o jej szczegółowym zakresie przedmiotowym i podmiotowym.

Sąd I instancji trafnie więc przyjął, że data zapoznania się przez stronę z treścią decyzji z 1953 r. w Archiwum Miasta Poznania, nie może być uznane za datę dowiedzenia się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. O istnieniu decyzji z 1953 r. strona wiedziała już bowiem od czasu zapoznania się z treścią decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta Poznania z (...) czerwca 1961 r., tj. co najmniej od początku lat dziewięćdziesiątych, od którego to momentu skarżąca była stroną różnych postępowań administracyjnych dotyczących decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta Poznania z (...) czerwca 1961 r. Skoro zaś była stroną takich postępowań, to musiała również znać treść decyzji z 1961 r., której to postępowania te dotyczyły.

Niezależnie od powyższego, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, nie istniała też podstawa wznowienia opisana w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Organ wydając decyzję z 1961 r. miał bowiem wiedzę o decyzji z 1953 r.

Podkreślenia wymaga okoliczność, że badając przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. należy odnosić się do sfery faktów. Ustawodawca w przepisie tym użył bowiem stanowczego sformułowania: "okoliczności nieznane organowi". Bez wpływu na wynik sprawy pozostają więc ewentualne przypuszczenia stron co do świadomości organu o istnieniu spornych okoliczności faktycznych czy dowodów. Istotne jest tylko to, czy fakty zebrane w sprawie świadczą obiektywnie o tym, że organ wiedział o danych okolicznościach.

Skoro więc wydając decyzję z 1961 r. organ powołał się w jej treści na decyzję z 1953 r. oraz w sposób szczegółowy przytoczył najistotniejsze elementy decyzji z 1953 r., to brak jest obiektywnych przesłanek mogących skutecznie świadczyć o tym, by organ wydając decyzję z 1961 r. nie miał wiedzy o decyzji z 1953 r.

Przeciwnego wniosku nie sposób wywodzić z twierdzenia podnoszonego przez skarżącą kasacyjnie, iż organ wydając decyzję z 1961 r. nie mógł wiedzieć o decyzji z 1953 r. gdyż wydał decyzję z nią sprzeczną. W tym zakresie strona wyszła bowiem poza sferę faktów, odnosząc się do sfery własnych przypuszczeń.

Nieuprawnione jest zaś na obecnym etapie postępowania wywodzenie okoliczności stanowiących podstawę do wznowienia postępowania z przypuszczeń, czy też z prób dokonywania merytorycznej oceny decyzji kończącej postępowanie, którego wznowienia strona się domaga.

Na marginesie, odnosząc się do przesłanki wznowieniowej podnoszonej przez stronę we wniosku inicjującym postępowanie w sprawie, to uznać należało, że zarówno organy obydwu instancji, jak też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie słusznie nie dopatrzyły się jej występowania.

Za fałszywe dowody uznaje się bowiem m.in. fałszywe dokumenty. Fałszywym jest zaś dokument podrobiony oraz dokument, którego treść została sfałszowana, a fałszywość ta została stwierdzona uprzednim orzeczeniem Sądu lub innego organu (wyrok NSA z 24 czerwca 1986 r. SA/Lu 300/86).

Fałszywość żadnego z dowodów przewijających się w niniejszej sprawie nie została zaś stwierdzona stosownymi orzeczeniami, jak też fałszywość taka nie była w sposób obiektywny oczywista. Nadto sama skarżąca, zarówno w odwołaniu od decyzji organu I instancji, jak też w skardze do Sądu Administracyjnego, konsekwentnie podawała, że nie powoływała się na fakt sfałszowania dowodów. Stąd więc, podniesiony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzut braku wyczerpującego uzasadnienia przez Sąd I instancji skarżonego wyroku odnośnie tej materii, jawił się jako pozostający bez wpływu na rozstrzygnięcie.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym skargę kasacyjną należało oddalić na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku Prezydenta Miasta Poznania o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, gdyż w sprawie niniejszej nie zachodziły przesłanki opisane w art. 209 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.