Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2720278

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 19 lipca 2019 r.
I OSK 322/18
Bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak.

Sędziowie: NSA Olga Żurawska-Matusiak, del. WSA Jolanta Górska (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Miejskiego Zakładu Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w (...) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 września 2017 r. sygn. akt II SAB/Kr 174/17 w sprawie ze skargi K.S. i R.S. na bezczynność Miejskiego Zakładu Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w (...) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej

1. oddala skargę kasacyjną;

2. zasądza od Miejskiego Zakładu Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w (...) na rzecz K.S. i R.S. solidarnie kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z dnia 22 września 2017 r., sygn. akt II SAB/Kr 174/17: I. stwierdził, że Miejski Zakład Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w M. dopuścił się bezczynności a bezczynność ta miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. zobowiązał Miejski Zakład Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w M. do załatwienia wniosku K. S. i R. S. z dnia (...) czerwca 2014 r.; III. zasądził od Miejskiego Zakładu Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w M. na rzecz K. S. i R. S. kwotę (...) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wyrok ten wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Wnioskiem z dnia (...) czerwca 2014 r. K. S. i R. S. zwrócili się do Miejskiego Zakładu Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w M. m.in. o udostępnienie kserokopii dokumentacji technicznej i prawnej, stanowiącej podstawę lokalizacji, budowy, posadowienia i przebudowy, remontów i eksploatacji urządzeń infrastruktury przesyłowej na działkach będących własnością skarżących, w szczególności do przedłożenia ewentualnych decyzji, stanowiących podstawę lokalizacji budowy, posadowienia, przebudowy, remontów i eksploatacji tych urządzeń na tych działkach oraz innych dokumentów techniczno-prawnych.

W odpowiedzi, w piśmie z dnia (...) czerwca 2014 r., organ wskazał, że możliwe będzie zapoznanie się z dokumentacją w siedzibie Spółki, ale po uprzednim wskazaniu rodzajów dokumentów objętych wnioskiem.

Pismem z dnia (...) lipca 2014 r. wnioskujący zwrócili się do Miejskiego Zakładu Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w M. o ponowne rozpoznanie sprawy dotyczącej przesłania decyzji administracyjnych i innych stosownych dokumentów dotyczących budowy, posadowienia, przebudowy i eksploatacji urządzeń wodociągowych, stanowiących własność spółki, w tym protokołów z odbioru budowy linii przesyłowych oraz planów z mapkami.

W odpowiedzi, w piśmie z dnia (...) lipca 2014 r. organ wskazał, że podtrzymuje stanowisko w sprawie.

Następnie, w dniu (...) czerwca 2017 r. wnioskujący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na bezczynność Miejskiego Zakładu Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w M. w rozpoznaniu złożonego przez nich wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

W odpowiedzi na skargę Miejski Zakład Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w M. wniósł o jej odrzucenie, z uwagi na niewniesienie przez skarżących uprzednio ponaglenia do właściwego organu, ewentualnie oddalenie skargi i zasądzenie zwrotu kosztów procesu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wydając wyrok z dnia 22 września 2017 r., sygn. akt II SAB/Kr 174/17, uznał, że skarga jest dopuszczalna i zasługuje na uwzględnienie, o czym orzekł na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.).

Uzasadniając uznanie dopuszczalności wniesionej w niniejszej sprawie skargi Sąd wyjaśnił, że co do zasady warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej. Jednakże, w przypadku skargi na bezczynność organu, której przedmiotem jest dostęp do informacji publicznej, skarga ta nie musi być poprzedzona ponagleniem, gdyż brak jest podstaw do zastosowania przepisów k.p.a. w przedmiotowym zakresie.

Jednocześnie, Sąd uznał, że Miejski Zakład Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w M. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej i, że w dacie orzekania pozostawał on bezczynny w rozpoznaniu wniosku skarżących z dnia (...) czerwca 2014 r. a bezczynność ta nosi cechy rażącego naruszenia prawa.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Miejski Zakład Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w M. wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości i zarzucając, że wydany on został z naruszeniem art. 52 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez niezastosowanie - naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie ma istotny wpływ na wynik sprawy.

Uzasadniając podniesiony zarzut, skarżący kasacyjnie wskazał, że skarżący, wbrew wymogowi wynikającemu z przepisu art. 52 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przed wniesieniem skargi do sądu nie wyczerpali środków zaskarżenia, tym samym ich skarga powinna zostać przez Sąd I instancji odrzucona.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wnieśli o jej oddalenie. Skarżący stwierdzili, że zarzut i argumentacja skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie i winna ona podlegać oddaleniu. Skarżący wnieśli także o zasądzenie na ich rzecz solidarnie od organu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi podstawami.

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionej podstawy.

Zawarty w skardze kasacyjnej zarzut nie pozwala bowiem na skuteczne zakwestionowanie dokonanej przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku oceny w kwestii dopuszczalności wniesionej przez skarżących skargi.

Niewątpliwie, przepis art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a., w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, stanowi, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie.

Jednakże, możliwość wniesienia skargi na bezczynność w zakresie realizacji obowiązku udzielenia informacji publicznej wynika z art. 3 § 2 pkt 8 w związku z pkt 4 p.p.s.a. i ugruntowane od lat orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego jednoznacznie wskazuje, że postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej nie toczy się, poza wyjątkami wyraźnie wskazanymi w ustawie o dostępie do informacji publicznej, w trybie unormowanym w k.p.a. Dlatego też, skarga na bezczynność organu w przedmiocie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. Ustawa o dostępie do informacji publicznej tego typu środków zaskarżenia bowiem nie przewiduje (zob. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2830/18, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., 935 z późn. zm.), dokonano zmiany w p.p.s.a., zmieniając tryb wnoszenia skargi na bezczynność organu administracji publicznej. Art. 53 § 2b p.p.s.a. wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Niemniej jednak ujęte w obecnym brzmieniu art. 37 k.p.a. ponaglenie zastąpiło zażalenie do organu wyższego stopnia oraz wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, których to wniesienie w przypadku skargi na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej nie było wymagane zgodnie z ugruntowanym od lat orzecznictwem (zob. np.: wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2603/13; wyrok NSA z dnia 21 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 678/11; wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r. sygn. akt I OSK 601/05 - wszystkie dostępne na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zatem również i obecnie nie jest wymagane wniesienie ponaglenia, gdyż nadal brak podstaw do stosowania przepisów k.p.a., poza przypadkami wskazanymi w ustawie o dostępie do informacji publicznej (zob. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2830/18, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tym samym, przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. nie ma zastosowania do spraw z zakresu dostępu do informacji publicznej a złożenie skargi na bezczynność w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej nie musi być poprzedzone złożeniem ponaglenia Sąd I instancji prawidłowo zatem uznał, że brak jest podstaw do odrzucenia skargi K. S. i R. S.

Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.