Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1529044

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 4 grudnia 2013 r.
I OSK 3065/12

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska.

Sędziowie NSA: Paweł Miładowski (spr.), del. Roman Ciąglewicz.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 2 sierpnia 2012 r. sygn. akt II SA/Lu 479/12 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia (...) kwietnia 2012 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 479/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z (...) kwietnia 2012 r. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego.

Jak wynika z uzasadnienia wyroku, decyzją z dnia (...) kwietnia 2012 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. po rozpatrzeniu odwołania J. S. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o odmowie przyznania jej zasiłku okresowego.

W uzasadnieniu wskazano, że J. S. wniosła w dniu 31 stycznia 2012 r. o przyznanie jej zasiłku okresowego na zaspokojenie bieżących wydatków, wskazując na niskie dochody, jednoosobowe gospodarstwo domowe, bezrobocie i umiarkowany stopień niepełnosprawności ograniczający możliwość podjęcia zatrudnienia i otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką.

Organ I instancji po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego ustalił, że wnioskodawczyni mieszka razem z niepełnosprawną w znacznym stopniu matką H. P. w mieszkaniu składającym się z pokoju i kuchni i wspólnie z nią prowadzi gospodarstwo domowe, pomagając jej w codziennych czynnościach - na ich dochody w grudniu 2011 r., a więc w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku złożyła się emerytura H. P. w wysokości 821,35 zł i dodatek mieszkaniowy w wysokości 168,72 zł, a także świadczenia na dożywianie w wysokości 100 zł (łącznie 1090, 07 zł), zaś wydatki wyniosły 60 zł (30 zł leki i 30 zł dopłata do czynszu).

Organ stwierdził więc, że dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe rodziny wynoszące 702 zł (351 zł x 2) i odmówił przyznania zasiłku okresowego.

W odwołaniu J. S. podnosiła, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa wraz z matką, która ma opiekuna faktycznego i organ powinien wziąć pod uwagę wyłącznie jej dochód ze stycznia 2012 r., który wyniósł 571 zł (dobrowolne alimenty od matki 100 zł, dodatek mieszkaniowy 171 zł, wypłacony zaległy zasiłek celowy 300 zł).

Organ odwoławczy nie uwzględnił odwołania i podzielając ustalenia i stanowisko organu I instancji utrzymał jego decyzję w mocy.

Zdaniem organu odwoławczego nie da się wyodrębnić gospodarstwa J. S. i jej matki, gdyż nie ma ona własnych środków pieniężnych, aby ponosić koszty jego utrzymania mieszkania, zakupu żywności, środków czystości, leków i ubrań i razem z matką korzystają z pomocy państwa w regulowaniu czynszu za mieszkanie.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła J.S. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji.

Skarżąca podniosła, że "dochód jej matki powinien być pomniejszony o kwotę alimentów, a jej dochód wynosi 372 zł".

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie skargę oddalił.

Sąd pierwszej instancji uznał, że wbrew zarzutom skargi, słuszne jest stanowisko organów, iż skarżąca stanowi wraz z matką rodzinę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą. Osoby spokrewnione ze sobą stanowią "rodzinę", o ile wspólnie zamieszkują i gospodarują, a taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, skoro wnioskodawczyni mieszka na stałe wraz z matką i pozostaje na jej utrzymaniu, gdyż poza dodatkiem mieszkaniowym w kwocie 168,72 zł oraz świadczeniem pieniężnym w kwocie 100 zł nie ma własnych dochodów. Należy zwrócić uwagę, że skarżąca oraz jej matka opłacają nie tylko czynsz za mieszkanie, pokrywany w większej części przez dodatek mieszkaniowy, lecz również pozostałe koszty związane z użytkowaniem wspólnego mieszkania, w szczególności za zużycie energii elektrycznej, wody czy gazu. Oczywistym jest, że osoby te ponosić muszą także koszty zakupu żywności, leków, odzieży i innych niezbędnych potrzeb bytowych. Trafne jest spostrzeżenie, że o wspólnym gospodarowaniu świadczy również to, że w istniejących warunkach lokalowych nie da się w żaden sposób wyodrębnić gospodarstwa matki i córki. J. S. nie może prowadzić jednoosobowego gospodarstwa, gdyż nie posiada własnych środków na jego utrzymanie. Wspólne zamieszkiwanie, finansowane z dochodu tylko jednej osoby zawsze będzie oznaczać wspólne gospodarowanie. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2011 r. (I OSK 1061/11 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W związku z powyższym wspólnego gospodarowania skarżącej i jej matki nie wyklucza fakt, iż matka skarżacej ma opiekuna faktycznego.

W ocenie Sądu pierwszej instancji organy administracji prawidłowo ustaliły, że na dochód rodziny skarżącej składa się emerytura matki w wysokości 821,35 zł, dodatek mieszkaniowy w wysokości 168,72 zł oraz świadczenie pieniężne na żywność w wysokości 100,00 zł, przyznane skarżącej na cały 2011 r., a także na okres 1 stycznia 2012 r.- 31 marca 2012 r. Łączny dochód strony stanowi więc kwota 1.090,07 zł, która przewyższa kryterium dochodowe, wynoszące w przypadku dwuosobowej rodziny 702 zł. W świetle bowiem art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (...).

W ocenie Sądu, zarówno przebieg postępowania administracyjnego, w którym skarżąca brała udział, jak i uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazują, że organy nie naruszyły obowiązujących przepisów, dlatego skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Janina Sękowska zaskarżając tenże wyrok w całości i zarzuciła:

naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy, tj.

1.

art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego przez błędne ustalenie stanu faktycznego, w toczącym się postępowaniu administracyjnym przez przyjęcie, że skarżąca nie jest osobą samodzielnie gospodarującą, lecz tworzy z matką rodzinę i wspólne gospodarstwo domowe, podczas gdy faktycznie prowadzą osobno gospodarstwa domowe, co miało istotny wpływ na ustalenie kryterium dochodowego od którego uzależnione jest przyznanie świadczenia na zakup żywności

2.

art. 8 ust. 3 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) przez obliczenie dochodu z grudnia 2011 r. a nie ze stycznia 2012 r. skoro skarżącej w styczniu 2012 r. wstrzymani wypłatę świadczenia na dożywianie w kwocie 100 zł przyznanego decyzją z 19 stycznia 2012 r. na okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 marca 2012 r.;

3.

art. 14 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 7 k.p.a. przez zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. oraz poczynienia ustaleń faktycznych, przy uwzględnieniu przepisu art. 80 k.p.a. zwłaszcza, gdy strona powołuje się na określone ważkie dla niej okoliczności, co jest uchybieniem przepisom postępowania skutkującym wadliwością decyzji.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

W pierwszej kolejności odnieść należy się do zarzutów skargi kasacyjnej naruszenia art. 8 ust. 3 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) przez obliczenie dochodu z grudnia 2011 r. a nie ze stycznia 2012 r. Zarzut ten nie mógł odnieść zamierzonego skutku albowiem wskazany przepis w sposób jednoznaczny wskazuje, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony (...). Bezspornym jest przy tym, że wniosek o przyznanie świadczenia został złożony w dniu 31 stycznia 2012 r. Wobec tego co do zasady przy obliczaniu dochodu organy winny były uwzględnić sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego, a więc z grudnia 2011 r., co też uczyniły. Odstąpienie od tej zasady miało by miejsce jedynie wówczas, gdyby skarżąca w grudniu 2011 r. utraciła dochód, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Jak trafnie wskazał organ II instancji w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji, z uwagi na to, że odwołująca od dłuższego czasu nie pracuje i nie posiada własnego stałego źródła dochodu, trudno uznać, że utraciła dochód w grudniu 2011 r. z tego tytułu, że organ I instancji wstrzymał jej wypłatę zasiłku celowego. Jak podkreślił organ, zasiłek celowy, będący świadczeniem pieniężnym jednorazowym nie jest wliczany do dochodu ustalanego według zasad określonych w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, wskazać należy, że Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że skarżąca wraz z matką tworzą rodzinę w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej. Osoby spokrewnione ze sobą stanowią "rodzinę", o ile wspólnie zamieszkują i gospodarują, a taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, skoro wnioskodawczyni mieszka na stałe wraz z matką i pozostaje na jej utrzymaniu, gdyż poza dodatkiem mieszkaniowym w kwocie 168,72 zł oraz świadczeniem pieniężnym w kwocie 100 zł nie ma własnych dochodów.

Jak niewadliwie przyjęły organy pomocy społecznej, jak i Sąd pierwszej instancji o wspólnym gospodarowaniu świadczy również to, że w istniejących warunkach lokalowych nie da się w żaden sposób wyodrębnić gospodarstwa matki i córki. Skarżąca nie może prowadzić jednoosobowego gospodarstwa, gdyż nie posiada własnych środków na jego utrzymanie.

Tym samym organy prawidłowo uznały, że dla rozpoznania wniosku skarżącej należy obliczyć dochód rodziny jaki uzyskała ona w grudniu 2011 r. z uwzględnieniem całej dwuosobowej rodziny skarżącej, a ten przekracza kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, co uniemożliwiało przyznanie wnioskowanego świadczenia.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.