Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1145104

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 7 marca 2012 r.
I OSK 305/12

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.J.S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 728/11 odrzucającego skargę M.J.S. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 14 kwietnia 2011 r., nr (...) w przedmiocie zawieszenia w pełnieniu obowiązków urzędnika Sądu Okręgowego postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 30 listopada 2011 r. sygn. akt IV SA/Wr 728/11 odrzucił skargę M.J.S. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 14 kwietnia 2011 r. nr (...) w przedmiocie zawieszenia w pełnieniu obowiązków urzędnika Sądu Okręgowego.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że M.J.S. wniosła skargę na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 14 kwietnia 2011 r. nr (...), który utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Świdnicy z dnia 9 grudnia 2010 r. nr (...) o zawieszeniu w pełnieniu obowiązków urzędnika Sądu Okręgowego.

Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2011 r. (sygn. akt IV SA/Wr 332/11) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił powyższą skargę wskazując, że zgodnie art. 39 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 86, poz. 953 ze zm.), sądem właściwym do rozpatrzenia tej sprawy jest sąd pracy i sprawa nie podlega właściwości sądu administracyjnego.

Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła skarżąca, wywodząc w jej uzasadnieniu, że decyzja Prezesa Sądu Apelacyjnego ma charakter decyzji administracyjnej i została wydana w trybie postępowania administracyjnego, a jej kontrola należy do sądu administracyjnego.

Postanowieniem z dnia 4 października 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu.

W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że Sąd I instancji nie ustalił precyzyjnie czy skarżąca była zatrudniona na podstawie umowy o pracę, czy też w drodze mianowania, przez co nie ustalono czy zaskarżona decyzja ma charakter decyzji administracyjnej i podlega kontroli sądu administracyjnego, czy też mieści się w pojęciu spraw z zakresu prawa pracy.

Pismami z dnia 27 października 2011 r. oraz 21 listopada 2011 r. zwrócono się do Prezesa Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu o podanie informacji, jakiego rodzaju stosunek pracy łączy skarżącą z Sądem Okręgowym w Świdnicy - pracodawcą w rozumieniu art. 3 k.p.

Pismem z dnia 23 listopada 2011 r. Prezes Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu poinformował Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, że skarżącą z Sądem Okręgowym w Świdnicy łączy stosunek pracy na podstawie mianowania. Do pisma została dołączona kserokopia pisma Prezesa Sądu Okręgowego w Świdnicy z dnia 15 listopada 2011 r. oraz wyrok Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 28 lipca 2008 r. sygn. akt IV P 76/08 w sprawie ustalenia, jaki stosunek pracy łączy powódkę - M.J.S. z pozwaną - Sądem Okręgowym w Świdnicy.

Sąd I instancji uznał, iż skarga podlega odrzuceniu.

W uzasadnieniu podał, że zgodnie z treścią art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne, 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, 8) bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1-4.

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).

Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w cytowanym przepisie. W szczególności nie jest on władny do rozpoznawania skarg, które według właściwości należą do sądów powszechnych.

Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o pracownikach sadów i prokuratury (t.j. Dz. U. z 2011 r. Nr 109, poz. 639 ze zm.) w sprawach nieuregulowanych niniejszą ustawą do urzędników i innych pracowników sądów i prokuratury stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych, a w sprawach nieuregulowanych także w tej ustawie - przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm.).

W myśl art. 38 ust. 1 ustawy o pracownikach urzędów państwowych, od decyzji w sprawach wypowiedzenia lub rozwiązania stosunku pracy z urzędnikiem państwowym mianowanym, przeniesienia albo zlecenia mu wykonywania innej pracy, przeniesienia na niższe lub inne stanowisko bądź zawieszenia w pełnieniu obowiązków urzędnik ten może, w terminie siedmiu dni, wnieść odwołanie do kierownika organu nadrzędnego nad urzędem, w którym jest zatrudniony. Od decyzji wydanej przez ministra odwołanie nie przysługuje.

Zgodnie z art. 39 ustawy o pracownikach urzędów państwowych, spory o roszczenia ze stosunku pracy urzędników państwowych rozpatrywane są w trybie określonym w Kodeksie pracy.

W kwestii trybu zaskarżania orzeczeń dotyczących roszczeń pracowników mianowanych wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 września 2010 r. sygn. akt I PK 68/10 (LEX nr 653656).

W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że zasady właściwości sądów pracy w sprawach dotyczących roszczeń pracownika ze stosunku pracy nie przełamują przepisy szczególne dotyczące stosunku pracy mianowanych urzędników prokuratury. Nie ma w tym zakresie odmiennej regulacji ani w ustawie z dnia 18 grudnia 1998 r. o pracownikach sądów i prokuratury, ani w podlegającej odpowiedniemu stosowaniu na podstawie art. 18 tej ustawy - ustawie z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych, co oznacza, że stosunki pracy z mianowania w takim zakresie, w jakim nie są unormowane przepisami szczególnymi, podlegają unormowaniu kodeksowemu o trybie rozstrzygania sporów ze stosunku pracy (por. art. 5 k.p.).

Sąd I instancji w pełni podzielił powyższe stanowisko i stwierdził, że w sprawach zawieszenia w pełnieniu obowiązków urzędnika Sądu Okręgowego, właściwym sądem jest Sąd Pracy i sprawa nie podlega właściwości sądu administracyjnego.

Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła M.J.S., zaskarżając postanowienie w całości. Skarga kasacyjna oparta została na zarzucie naruszenia art. 38 w związku z art. 39 ustawy o pracownikach urzędów państwowych poprzez przyjęcie, że w sprawie dotyczącej zawieszenia w pełnieniu obowiązków urzędnika Sądu Okręgowego właściwym sądem jest Sąd Pracy i sprawa nie podlega właściwości sądu administracyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono m.in., że decyzja Prezesa Sądu Apelacyjnego ma charakter decyzji administracyjnej i została wydana w trybie postępowania administracyjnego i również jej kontrola należy do sądu administracyjnego.

Na tych podstawach skarżąca wniosła o:

1.

uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wydanie orzeczenia w trybie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.";

2.

uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji;

3.

zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Sądu Apelacyjnego wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarga kasacyjna jako sformalizowany środek zaskarżenia musi spełniać wymogi formalne przewidziane dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Jej nieodzownym elementem jest wskazanie podstaw kasacyjnych, które zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., mogą przybrać postać albo naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) bądź naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

Strona skarżąca zobowiązana jest podać wszystkie przepisy, które jej zdaniem zostały złamane kwestionowanym orzeczeniem. Nie może przy tym ulegać wątpliwości, że przedmiotowa powinność musi być zrealizowana przez wskazanie konkretnych norm prawnych, których naruszenia dopuścił się Sąd I instancji przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia. A w przypadku przepisów wieloczłonowych, składających się z ustępów, paragrafów i punktów, niezbędne jest podanie jeszcze jednostki redakcyjnej (jednostek redakcyjnych).

Elementem konstrukcyjnym skargi kasacyjnej jest także uzasadnienie podstaw kasacyjnych, co łączy się z wymogiem określenia, jaką postać miały zgłoszone naruszenia prawa, wyjaśnienia na czym uchybienia te miały polegać, a w przypadku wytyku złamania przepisów postępowania - wykazania dodatkowo, że naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Ponadto uzasadnienie musi współgrać i stanowić rozwinięcie postawionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów.

Ustawodawca zawarł w ustawie procesowej również postanowienia dotyczące zasady związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 183 § 1 zd. 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (sądowoadministracyjnego), której przesłanki są wymienione w zamkniętym katalogu w § 2. Granice skargi kasacyjnej są z kolei wyznaczane przez treść przytoczonych podstaw kasacyjnych. Zarzuty muszą być tak sformułowane, aby ich zakres nie budził wątpliwości. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza bowiem, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów skargi kasacyjnej, ich uzupełniania, formułowania domysłów co do tego, o naruszenie jakiego to przepisu mogło chodzić w świetle wywodów skargi kasacyjnej, jak też stawiania hipotez w zakresie uzasadnienia postawienia zarzutu obrazy danego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 24 marca 2006 r. sygn. akt I FSK 741/05, Lex nr 201531; wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2005 r. sygn. akt I FSK 383/05, Lex nr 18517; wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2005 r. sygn. akt FSK 2574/05, Lex nr 173331; wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2005 r. sygn. akt I FSK 4/05, Lex nr 173353; wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2005 r. sygn. akt OSK 1436/04, Lex nr 23857 i wiele innych). Z tego względu zarzuty muszą wskazywać, jaki konkretnie przepis prawa został naruszony z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu (ewentualnie innych jednostek redakcyjnych) oraz w jakiej formie.

W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, złożona skarga kasacyjna nie spełnia opisanych wyżej wymagań dotyczących elementów konstrukcyjnych, bowiem samo powołanie przez stronę w skardze kasacyjnej przepisu prawa materialnego tj. art. 38 w zw. z art. 39 ustawy o pracownikach państwowych, nie może skutecznie podważyć ustaleń Sądu I instancji.

Kwestia czy "w sprawach zawieszenia w pełnieniu obowiązków urzędnika Sądu Okręgowego, właściwym sądem jest Sąd Pracy i sprawa nie podlega właściwości sądu administracyjnego", jest elementem stanu faktycznego. W związku z brakiem sformułowania w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania w zakresie dokonanych ustaleń faktycznych argumentacja skargi kasacyjnej w tej mierze może być oceniona wyłącznie jako polemika z ustaleniami Sądu I instancji, nie daje natomiast podstaw do kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny prawidłowości dokonanych przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych, w odniesieniu do których zastosowano kwestionowane w skardze kasacyjnej przepisy prawa materialnego. Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny będąc związany treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. nie może oceniać prawidłowości dokonanych przez Sąd I instancji ustaleń, jeśli skarga kasacyjna nie stawia zarzutu naruszenia przepisów procesowych w postępowaniu przed Sądem I instancji (por. wyrok NSA z dnia 29 października 2008 r. sygn. akt II OSK 835/08, Lex nr 483141; wyrok NSA z dnia 29 maja 2008 r. sygn. akt II OSK 574/07, Lex nr 505311; wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 149/08, Lex nr 484136).

Należy podkreślić, iż oddalenie albo odrzucenie skargi przez sąd I instancji jest bowiem konsekwencją zastosowania przez ten sąd innych przepisów postępowania sądowego. Niewskazanie w skardze kasacyjnej żadnego z tych innych przepisów uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu zbadanie, czy przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia naruszono przepisy postępowania przed sądami administracyjnymi.

Ponadto należy wskazać, że z treści skargi kasacyjnej nie wynika, aby wnoszący skargę kasacyjną zarzucił naruszenia przepisów prawa procesowego. Nie jest jednak rzeczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, związanego granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), domyślanie się, jakie były rzeczywiste intencje strony wnoszącej skargę kasacyjną, a tym bardziej domniemywanie ewentualnych zarzutów.

Odnosząc się natomiast do sformułowanego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego należy wskazać, że z dniem 1 stycznia 2004 r. utracił moc obowiązującą art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 86, poz. 953 ze zm.). Wymieniony przepis stanowił, że od decyzji w sprawie wypowiedzenia lub rozwiązania stosunku pracy z urzędnikiem państwowym mianowanym, przeniesienia albo zlecenia mu wykonywania innej pracy, przeniesienia na niższe stanowisko bądź zawieszenia w pełnieniu obowiązków urzędnikowi państwowemu mianowanemu przysługiwała skarga do sądu administracyjnego na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Powyższy przepis został skreślony przez art. 11 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) z dniem 1 stycznia 2004 r. Do czasu skreślenia z dniem 1 stycznia 2004 r. art. 38 ust. 2 ustawy o pracownikach urzędów państwowych sprawa rozpatrywania sporów o roszczenia urzędników ze stosunku pracy uregulowana była różnie wobec urzędników państwowych mianowanych i wobec urzędników państwowych zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. W stosunku do tych ostatnich, zgodnie z art. 39 ustawy, miał zastosowanie bez żadnych ograniczeń tryb określony w Kodeksie Pracy. Natomiast w odniesieniu do urzędników państwowych mianowanych, w art. 38 ust. 1 ustawy określone zostały rodzaje spraw, w których rozpatrywanie sporów podlegało trybowi postępowania administracyjnego oraz sądowoadministracyjnego. W związku ze skreśleniem ust. 2 art. 38 ustawy o pracownikach urzędów państwowych także ta kategoria spraw przypisana została kognicji sądu powszechnego - sądu pracy. Zatem stanowisko przyjęte przez Sąd I instancji jest prawidłowe.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.

Brak jest również w przedmiotowej sprawie podstaw prawnych do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W art. 209 p.p.s.a. przyjęto unormowanie, że wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 p.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Żaden z tych przepisów nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie WSA kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.