Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2089779

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 5 maja 2015 r.
I OSK 2916/13
Brak wpływu kryterium dochodowego na wysokość zasiłku specjalnego.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec.

Sędziowie: NSA Wiesław Morys, del. WSA Iwona Bogucka (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 września 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 424/13 w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (...) z dnia (...) lutego 2013 r. nr (...) w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym wyrokiem z 19 września 2013 r., sygn. IV SA/Po 424/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (...) z (...) lutego 2013 r., nr (...), którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z (...) grudnia 2012 r., Nr (...) o przyznaniu M.S. zasiłku celowego specjalnego na zakup opału. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych przyjętych przez Sąd I instancji:

Prezydent Miasta K. decyzją z (...) grudnia 2012 r. przyznał M.S. pomoc w formie zasiłku celowego specjalnego w kwocie 500,00 zł na zakup opału. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 41 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm., dalej u.p.s.). W odwołaniu od tej decyzji M.S. podniósł, że przy rozpatrywaniu wniosku nie uwzględniono potrzeby zakupu leków oraz zawyżono jego dochody. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśniono, że jak wynika z ustaleń poczynionych w wyniku wywiadu środowiskowego, strona mieszka w małym jednorodzinnym budynku bez żadnych wygód. Jest osobą schorowaną i ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Powadzi jednoosobowe gospodarstwo. Z pisma ZUS z dnia 17 grudnia 2012 r. wynika, że zasiłek chorobowy w miesiącu październiku 2012 r., czyli z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o zasiłek, wyniósł brutto 1 270,38 zł. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ma osoba samotnie gospodarująca, której dochód nie przekracza kwoty 542,00 zł miesięcznie. Stosownie do art. 8 ust. 3 u.p.s. dochód brutto z miesiąca października 2012 r. został pomniejszony o podatek dochodowy w wysokości 229,00 zł oraz o potrącenia alimentacyjne w wysokości 158,71 zł (zaświadczenie Komornika Sądowego z dnia 17 grudnia 2012 r.), czyli dochód wyniósł 882,67 zł. Kwota uzyskanego dochodu jest dużo wyższa od ustawowego kryterium dochodowego, które uprawniałoby osobę do uzyskania zasiłku celowego. Niemniej organ pierwszej instancji w oparciu o przedłożone dokumenty i po przeprowadzeniu szczegółowego wywiadu środowiskowego uznał za celowe przyznanie zasiłku celowego specjalnego na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Artykuł ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, który nie podlega zwrotowi. Kolegium zwróciło uwagę, że kryterium to w niniejszej sprawie wynosi 542,00 zł, a zasiłek przyznano w wysokości 500,00 zł, czyli w kwocie zbliżonej do wielkości maksymalnej. Ponadto organ wskazał, że dochód podawany przez stronę w wysokości 613,00 zł także przewyższa kwotę ustawowego kryterium dochodowego uprawniającą do otrzymania zasiłku celowego. Przekroczenie kryterium bez względu na wielkość tego przekroczenia oznacza, że organ nie może uwzględnić wniosku strony o przyznanie zasiłku celowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M.S. wskazał, że jego dochód netto wyniósł 613 zł. Skarżący wyjaśnił, że Komornik wykazał kwotę 223,26 zł pobraną za okres od 1 października 2012 r. do dnia 12 października 2012 r. Natomiast kwoty 205 zł pobranej za okres od 13 października 2012 r. do dnia 31 października 2012 r. Komornik już nie ujawnił. Faktu tego nie wziął pod uwagę żaden z organów.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 maja 2013 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienia adwokata.

Na rozprawie w dniu 19 września 2013 r. pełnomocnik podtrzymała skargę wskazując, że zgadza się ze skarżącym, iż dochód powinien zostać wyliczony na kwotę 613 zł. Jednocześnie pełnomocnik wniosła o zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę. W uzasadnieniu opisano czynności dokonane w postępowaniu i wydane rozstrzygnięcia, a także przedstawiono zakres i kryteria sądowej kontroli administracji publicznej, określone w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) i w art. 3 § 1 oraz § 2 pkt 1 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej p.p.s.a.). Podkreślono, że przedmiotem kontroli jest decyzja orzekająca o przyznaniu specjalnego zasiłku celowego. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Natomiast na podstawie art. 41 pkt 1 u.p.s. może być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe, specjalny zasiłek celowy, w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.

Sąd I instancji stwierdził, że pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, co oznacza, że uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej (wyrok NSA z 4 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1910/07, lex nr 569575). Podstawową przesłanką przyznania świadczenia z pomocy społecznej jest osiąganie dochodu nieprzekraczającego kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszoną o kwoty pieniężne wskazane w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Zarówno w dniu rozpoznawania podania skarżącego przez organy obu instancji, jak i w dacie orzekania przez Sąd I instancji kryterium dochodowe stosownie do § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823) dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł.

Sąd I instancji zaakceptował ustalenia przyjęte przez organy administracji, że skarżący nie spełniał przesłanki do przyznania mu zasiłku celowego z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Wniosek o zasiłek został złożony 30 listopada 2012 r., wobec czego, zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s., sytuację materialną wnioskodawcy należało ocenić z uwzględnieniem wszystkich przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku tj. miesiąca października 2012 r. Na gruncie ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W październiku 2012 r. dochód skarżącego stanowił zasiłek chorobowy z ZUS w wysokości 1.270,38 zł. Od kwoty tej stosownie do art. 8 ust. 3 u.p.s. należało odliczyć podatek dochodowy i kwotę alimentów świadczonych na rzecz osób trzecich. Organy przyjęły w sprawie, że potrąceniu alimentacyjnemu podlegała wyłącznie kwota 158,71 zł, zaś wedle skarżącego potrąceniu podlegała kwota 428,16 zł. Sąd I instancji stwierdził jednak, że rozbieżność ta nie ma znaczenia dla stwierdzenia przekroczenia kryterium dochodowego. Także bowiem przy przyjęciu, że odliczeniu podlegała kwota alimentów w wysokości wskazanej przez skarżącego, dochód w wysokości 613, 22 zł przekraczałby ustawowe kryterium dochodowe kwalifikujące do przyznania zasiłku celowego.

Prawidłowo przy tym, nie znajdując podstaw do przyznania zasiłku celowego, organy rozważyły możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego, o którym stanowi art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Zasiłek taki jest świadczeniem niezależnym od kryterium dochodowego. Może on zostać przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Jego uznaniowy charakter powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości, jaką uzna za zasadną (wyrok NSA z dnia 11 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1789/10, lex nr 950874). Szczególne przypadki muszą być wyraziste i odbiegające od sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy przy spełnianiu kryterium dochodowego z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W każdym przypadku organ zobligowany jest do wnikliwej oceny stanu faktycznego z perspektywy określonej w przepisie przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku. Ocena taka, przeprowadzona z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji.

Sąd I instancji ocenił, że w sprawie organy prawidłowo przyjęły, iż w przypadku skarżącego zachodzi sytuacja uzasadniająca przyznanie zasiłku o charakterze specjalnym. Taką okoliczność stanowi udokumentowana choroba strony. Prawidłowo ustalono, że pod odliczeniu łącznych kosztów utrzymania domu oraz kosztów leczenia do dyspozycji wnioskodawcy pozostaje niewielka kwota. Jeżeli natomiast chodzi o wysokość przyznanego zasiłku, to zgodnie z art. 41 u.p.s. specjalny zasiłek celowy może być przyznany w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny tj. w przedmiotowej sprawie kwoty 542 zł. Rolą organów pomocy społecznej nie jest zaspokajanie wszelkich potrzeb zgłaszanych przez stronę, działanie takie byłoby sprzeczne z zasadą pomocniczości wyrażoną w art. 2 ust. 1 u.p.s. Sąd I instancji ocenił, że przyznanie skarżącemu kwoty 500 zł, a więc nieznacznie niższej od maksymalnego możliwego do przyznania zasiłku nastąpiło z poszanowaniem zasad wynikających z przepisów ustawy o pomocy społecznej, wobec czego skargę oddalił, przyznając pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie z tytułu zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.

W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącego zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu. Wniosła także o przeprowadzenie dowodu z zaświadczenia ZUS z dnia 27 sierpnia 2013 r. na okoliczność wysokości dochodu skarżącego w październiku 2012 r.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Sądowi I instancji zarzucono naruszenie przepisów postępowania odnoszące się do art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ materia! dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, a uzupełnienie go skutkowałoby prawidłowym ustaleniem dochodu skarżącego za miesiąc październik 2012 r. i tym samym mogło istotnie wpłynąć na wysokość przyznanego specjalnego zasiłku celowego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że nie można się zgodzić z oceną Sądu I instancji, że organy należycie przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i trafnie zastosowały przepisy art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 3, art. 41 ust. 1 i 2 u.p.s., a błędne ustalenie dochodu skarżącego za październik 2012 r. mogło istotnie wpłynąć na wysokość przyznanego skarżącemu specjalnego zasiłku celowego. Wedle ustaleń organów dochód skarżącego za październik 2012 r. wyniósł 882,67 zł. Ustalając go oparto się na dwóch dokumentach. Pierwszy to informacja z ZUS z dnia 17 grudnia 2012 r. o wypłaceniu skarżącemu zasiłku chorobowego od 1 do 31 października 2012 r. w kwocie netto 613,22 zł z uwzględnieniem potrącenia komorniczego w kwocie 428,16 zł. Drugi dokument to informacja od komornika sądowego z dnia 17 grudnia 2012 r. o wyegzekwowaniu w okresie od 1 do 31 października 2012 r. kwoty 223,26 zł tytułem należności alimentacyjnych, w tym 158,71 zł dla wierzyciela. Dokumenty te zawierają rozbieżne dane. Niezasadne jest przy tym stanowisko Sądu I instancji, że ustalenie wysokości dochodu skarżącego nie ma znaczenia dla wyniku sprawy, bowiem nawet przyjmując wyliczenia skarżącego, dochód ten wynosi 613,22 zł i przekracza ustawowe kryterium dochodowe. Decyzja o specjalnym zasiłku celowym ma charakter uznaniowy także w zakresie jego wysokości. Zatem przy prawidłowym ustaleniu wysokości dochodu skarżącego tj. przy dochodzie o 269 zł niższym od przyjętego, organ mógł przyznać specjalny zasiłek celowy w większej, maksymalnej wysokości 542 zł, co przy uwzględnieniu sytuacji materialnej skarżącego jest zmianą istotną. Jakkolwiek Sąd I instancji dostrzegł, że naruszone zostały art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., to niewłaściwie ocenił wpływ błędów na wynik sprawy i nie zastosował środka określonego w ustawie - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.

W skardze kasacyjnej powołano podstawę z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucając naruszenie prawa procesowego. Zarzut naruszenia prawa procesowego może odnieść skutek w przypadku wykazania, że uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wedle stanowiska skarżącego, wpływ ten polega na tym, że stronie mógłby zostać przyznany specjalny zasiłek celowy w wyższej wysokości, gdyby uwzględniono niższy poziom dochodu wnioskodawcy, a Sąd I instancji niewłaściwie zakwalifikował stwierdzone wadliwości postępowania wyjaśniającego jako pozostające bez wpływu na rozstrzygnięcie. Teza ta nie jest prawidłowa, mając na uwadze uznaniowy charakter wydanej decyzji oraz wiążący Sąd I instancji zakaz z art. 134 § 2 p.p.s.a. orzekania na niekorzyść skarżącego w przypadkach, gdy nie stwierdzono naruszenia prawa skutkującego nieważnością kontrolowanego aktu.

Należy zgodzić się z zarzutami, że w toku postępowania nie doszło do rozstrzygnięcia sprzeczności dotyczących wysokości dochodu skarżącego w październiku 2012 r. Zasiłek chorobowy za październik 2012 r. został skarżącemu wypłacony w dwóch ratach, a każda z nich była pomniejszona o kwotę alimentów, przy czym druga z rat została wypłacona w listopadzie 2013 r. Organy ustalające dochód strony wzięły pod uwagę całą należność wypłaconą z tytułu zasiłku chorobowego za października 2012 r., ale pomniejszyły ją tylko o kwotę alimentów pobranych w październiku. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w niniejszej sprawie stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 5 maja 2015 r., sygn. I OSK 2802/13, zapadłym w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej skarżącego od wyroku WSA w Poznaniu z 21 sierpnia 2013 r. sygn. IV SA/Po 422/13, że definicja z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uznaje nie przychód należny za dany miesiąc, ale przychód z miesiąca, niezależnie od tytułu i źródła uzyskania. Przychód ten ma być uzyskany, co wskazuje na faktyczny aspekt sytuacji majątkowej strony. Rozwiązanie to podkreśla uzależnienie pomocy społecznej od faktycznego stanu majątkowego i faktycznych dochodów uzyskanych w danym okresie, nie zaś dochodów nominalnie należnych. Roszczenie o wypłatę świadczenia nie może być traktowane jak przychód. W postępowaniu dowodowym kwestię tę pominięto, podczas gdy przedmiotem ustaleń powinien być rzeczywiście uzyskany w październiku przychód, pomniejszony o należności wskazane w art. 8 ust. 3 pkt 1-3 ustawy o pomocy społecznej. Za zasadny wobec tego należy uznać zarzut naruszenia w postępowaniu wyjaśniającym przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Przepis art. 7 k.p.a. obliguje organ administracji do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Przedmiotem czynności wyjaśniających powinny być okoliczności mające znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, czyli związane z przesłankami warunkującym określone załatwienie sprawy. W konsekwencji, zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji winien zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Kompletność tego materiału podlega ocenie z punktu widzenia okoliczności istotnych dla sprawy, co wiąże się z koniecznością uwzględnienia przepisów regulujących daną kwestię. Obowiązek uwzględnienia przy rozstrzygnięciu całego zebranego materiału dowodowego, co przewiduje art. 80 k.p.a., nie pozwala na pominięcie informacji, które mają związek z przesłankami rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe, w skardze kasacyjnej zasadnie podniesiono, że dochód wnioskodawcy ustalony w postępowaniu administracyjnym został określony z pominięciem istotnych faktów i bez ich rozważenia. Uznanie zarzutu naruszenia wskazanych przepisów postępowania administracyjnego nie jest jednak tożsame ze skutecznością zarzutu kasacyjnego, uzależnioną od wykazania wpływu naruszenia na wynik sprawy. Takiego wpływu w niniejszej sprawie stwierdzić nie można.

Przedmiotem kontroli sądu I instancji była bowiem decyzja orzekająca o przyznaniu skarżącemu specjalnego zasiłku celowego, uregulowanego w art. 41 pkt 1 u.p.s. Zasiłek ten co do zasady jest przyznawany osobom, które przekroczyły kryterium dochodowe, a poziom dochodu nie jest przesłanką ani przyznania zasiłku celowego specjalnego, ani nie wyznacza jego wysokości. Potwierdza tę zasadę art. 8 ust. 1 u.p.s., zgodnie z którym prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom, których dochód nie przekracza kryterium dochodowego, z zastrzeżeniem m.in. art. 41 u.p.s. Nadto przyznanie tego zasiłku ma charakter uznaniowy, może on być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Trzeba jednak zaznaczyć, że nawet zakwalifikowanie przypadku jako szczególnego nie oznacza obowiązku przyznania zasiłku specjalnego, albowiem przepis art. 41 u.p.s. jedynie przewiduje możliwość jego przyznania. Także wysokość tego zasiłku, poza jego górną granicą ustawowo wyznaczoną na poziomie kryterium dochodowego, nie jest wyznaczana z zastosowaniem jakichś ustawowo określonych kryteriów, lecz podlega miarkowaniu i uznaniu organu. Wszystkie te okoliczności są wyznacznikami uznaniowego charakteru decyzji przyznającej tego rodzaju zasiłek.

Decyzje oparte na uznaniu organu nie mogą mieć charakteru dowolnego i w tym zakresie podlegają kontroli sądu administracyjnego. Sąd badając, czy rozstrzygnięcie zostało w koniecznym zakresie uzasadnione i czy przyjęte kryteria nie naruszają zasad i celów udzielania pomocy społecznej, nie jest jednak uprawniony do zastępowania organów w dokonaniu rozstrzygnięcia, tym samym nie może ich związać zleceniami co do treści mającego zapaść rozstrzygnięcia. Okoliczności te należy mieć na względzie oceniając wpływ uchybień procesowych na wynik sprawy.

Sąd I instancji nie miał podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji orzekającej o przyznaniu specjalnego zasiłku celowego na zakup opału ze względu na wskazywany przez skarżącego niższy poziom dochodu, niż przyjęty przez organy. Dochód ten, przekraczający kryterium dochodowe, w takim samym stopniu uzasadniał zastosowanie ar. 41 u.p.s., jak dochód przyjęty przez organy administracji. W tym zakresie stanowisko Sądu I instancji jest prawidłowe. Oparte na mylnych założeniach jest natomiast twierdzenie skargi kasacyjnej, że niższy poziom dochodu uzasadnia przyznanie przez organ zasiłku w wyższej wysokości. Kryterium dochodowe nie jest ani koniecznym, ani wystarczającym wyznacznikiem wysokości zasiłku specjalnego. Uchylając decyzje o jego przyznaniu Sąd nie byłby także uprawniony do wskazania, że ma on zostać przyznany w przyszłości w wysokości równej lub wyższej niż orzeczona w kontrolowanej decyzji. Sąd ocenił kontrolowaną decyzję pod względem przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku, akceptując kwalifikację przyjętą przez organy, za zgodną z celami instytucji pomocy społecznej uznał także wysokość zasiłku, zbliżoną do górnej granicy. Różnica w wysokości dochodu z października 2012 r. wskazywana przez stronę nie mogła także bezpośrednio przesądzić o zmianie wysokości zasiłku specjalnego na korzyść zainteresowanego, zatem związek tej okoliczności z wynikiem sprawy nie był istotny.

Sąd I instancji nie byłby także uprawniony do uchylenia decyzji ze względu na przyjęcie, że poziom dochodu strony nie przekraczał kryterium dochodowego. Taki wniosek prowadziłby do uznania, że przyznanie zasiłku specjalnego w ogóle nie było uprawnione. Stwierdzone wady postępowania wyjaśniającego nie dawały podstaw do takiego rozstrzygnięcia. Ewentualne uchylenie decyzji przyznającej zasiłek ze wskazaniem, że nie jest on należny, byłoby rozstrzygnięciem na niekorzyść strony, co narusza art. 134 § 2 p.p.s.a., zaś niewłaściwe zastosowanie przepisu ze względu na błędne ustalenia faktyczne nie stanowi przypadku uzasadniającego nieważność takiej decyzji.

W konsekwencji wskazane naruszenia przepisów regulujących prowadzenie postępowania wyjaśniającego nie miały istotnego wpływu na wynik postępowania, zakwestionowanie ustalonego przez organu dochodu skarżącego nie daje bowiem w świetle art. 41 pkt 1 u.p.s. podstaw do żądania zmiany wysokości świadczenia przez jego podwyższenie.

Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym art. 258-261 p.p.s.a. Stosownie do przepisu § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461), pełnomocnik skarżącego powinien złożyć w wojewódzkim sądzie administracyjnym oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.