Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1557247

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 24 lipca 2013 r.
I OSK 2749/12

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys (sprawozdawca).

Sędziowie NSA: Jolanta Rajewska, Joanna Runge-Lissowska.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2012 r. I SAB/Wa 312/2011 w sprawie ze skargi J.S. na bezczynność Burmistrza Miasta S. w przedmiocie nierozpatrzenia wniosku o przyznanie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 czerwca 2012 r. I SAB/Wa 312/2011, oddalił skargę J.S. na bezczynność Burmistrza Miasta S. w przedmiocie nierozpatrzenia wniosku o przyznanie zasiłku celowego.

Przedstawiając w uzasadnieniu stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, iż pismem z dnia 29 lipca 2011 r. J.S. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Burmistrza Miasta S. w przedmiocie nierozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na miesiąc czerwiec 2011 r. z przeznaczeniem na podstawowe potrzeby życiowe, w tym na zakup leków. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie. Podniósł, że wnioski skarżącej z dnia 31 maja 2011 r. (które wpłynęły do organu w dniu 2 czerwca 2011 r.) o pomoc społeczną na miesiąc czerwiec 2011 r. na łączną kwotę 5.720 zł, w tym na: artykuły piśmienne i kserowanie - 100 zł, utrzymanie telefonu komórkowego - 200 zł, świece - 100 zł, kostium kąpielowy i karnet na basen - 250 zł, kalosze -100 zł, torbę na zakupy - 200 zł, ciśnieniomierz - 350 zł, obuwie skórzane - 300 zł, gaz w butlach - 320 zł, odzież - 500 zł, wodę - 750 zł, leki i leczenie - 2.000 zł, kołdrę z wełny merynosa i pościel - 400 zł, pralnię - 150 zł znalazły rozstrzygnięcie w decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia (...) lipca 2011 r., nr (...), a wniosek o zasiłek celowy na dożywianie z Programu Rządowego w kwocie 400 zł znalazł rozstrzygnięcie w decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia (...) lipca 2011 r., nr (...). Wobec czego w tych postępowaniach administracyjnych ewidentnie nie sposób zarzucić bezczynności organu. Na rozprawie przed Sądem I instancji w dniu 11 czerwca 2012 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej złożył do akt sprawy pismo procesowe, do którego załączył m.in. odpis postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia (...) sierpnia 2011 r. o umorzeniu postępowania z zażalenia J.S. na nierozpatrzenie w ustawowym terminie przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. wniosków o pomoc społeczną na miesiąc czerwiec 2011 r. Powodem powyższego rozstrzygnięcia Kolegium był fakt rozpoznania przez organ I instancji przedmiotowych wniosków J.S. i wydania decyzji z dnia (...) lipca 2011 r., nr (...), oraz nr (...), i konkluzja, że organ I instancji nie naruszył terminów zakreślonych w art. 35 § 1 i art. 36 § 1 k.p.a., a także ogólnych zasad postępowania administracyjnego.

Wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 12 czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał wniesioną skargę za niezasadną. W jego przekonaniu w rozpoznawanej sprawie organ nie pozostaje w bezczynności, gdyż jak wynika z akt administracyjnych, wnioski J.S. z dnia 31 maja 2011 r., które wpłynęły do organu w dniu 2 czerwca 2011 r., o przyznanie pomocy społecznej na miesiąc czerwiec 2011 r. na łączną kwotę 5.720 zł, w tym 750 zł na leki oraz 2.000 zł na leczenie, zostały rozpatrzone, a wszczęte w tym zakresie postępowanie administracyjne zostało zakończone wydaniem z upoważnienia Burmistrza Miasta S., przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. decyzji administracyjnej z dnia (...) lipca 2011 r. nr (...). Oznacza to, że w dniu 29 lipca 2011 r., tj. w momencie sporządzenia przez J.S. przedmiotowej skargi, a w konsekwencji również w dacie wpływu skargi do organu, jak też w dacie orzekania przez Sąd, organ nie pozostawał w bezczynności. W związku z powyższym już na dzień złożenia skarga J.S. była całkowicie niezasadna. Dodatkowo Sąd wyjaśnił przyczyny nieuwzględnienia złożonego w imieniu skarżącej przez jej pełnomocnika na rozprawie w dniu 11 czerwca 2012 r. ponownego wniosku o odroczenie rozprawy z powodu choroby skarżącej, co uniemożliwiło jej osobiste stawiennictwo na rozprawie. Sąd uznał, że wobec udziału w sprawie i na rozprawie profesjonalnego pełnomocnika skarżącej oraz faktu, że jak wynika z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, udział strony w rozprawie nie jest obowiązkowy, jej ponowny wniosek o odroczenie rozprawy zmierzał wyłącznie do przedłużenia postępowania sądowego, podobnie jak wnioski w innych sprawach toczących się ze skarg J.S., które po wielokroć są składane przez skarżącą, o czym Sądowi wiadomo jest z urzędu. Sąd stanął zatem na stanowisku, że w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek wynikających z art. 109 i art. 99 powołanej wyżej ustawy, które warunkują możliwość odroczenia przez Sąd rozprawy. Mając powyższe wywody na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 0, poz. 270 z późn. zm.) - dalej: p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła J.S. Wskazując na naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 149 p.p.s.a. w zw. z art. 35 i art. 36 k.p.a., poprzez przyjęcie, że burmistrz Miasta S. nie znajdował się w bezczynności, pomimo tego, że decyzje z dnia (...) lipca 2011 r. zostały nadane i doręczone po złożeniu przez skarżącą zażalenia na bezczynność.

Wskazując na powyższe naruszenie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W ocenie skarżącej w momencie składania skargi organ pozostawał w bezczynności, gdyż w ustawowym terminie nie podjął żadnych działań zmierzających do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Tymczasem sprawa administracyjna z zasady winna być załatwiona niezwłocznie, co w przypadku żądania przyznania zasiłku na leki i ubrania przez osobę schorowaną i nie mającą środków na utrzymanie, jak w przypadku skarżącej, nabiera szczególnego znaczenia. Dlatego okoliczności wskazywane przez Sąd uznała za chybione.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie. Burmistrz Miasta S. podniósł, iż niemożliwe było wcześniejsze wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie, bowiem niezbędne było uprzednie przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania J.S. Poprzedni wywiad środowiskowy sporządzony w mieszkaniu skarżącej miał miejsce ponad rok wcześniej, zaś art. 107 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że aktualizację wywiadu sporządza się w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a w przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy. Zawiniona przez skarżącą niemożność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego uniemożliwiła organowi dokonanie oceny rzeczywistej jej sytuacji majątkowej, rodzinnej i bytowej.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie mogła odnieść skutku. Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, nie jest on bowiem uprawniony do wykraczania poza ramy zaskarżenia i przedstawionych zarzutów, jak też ewentualnego dociekania nieprecyzyjnie sformułowanych intencji skarżących kasacyjnie.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie zarzucono naruszenie przez Sąd I instancji przepisów prawa procesowego, poprzez błędne przyjęcie, że organ nie był bezczynny. Bezczynność oznacza w uproszczeniu, że organ we właściwym terminie nie załatwia sprawy administracyjnej, do rozpatrzenia której jest właściwy. Zarzut ten jest niesłuszny. Trafnie bowiem Sąd I instancji ustalił stan faktyczny sprawy i w kontekście odpowiednich przepisów go rozważył. W świetle dowodów zawartych w aktach administracyjnych nie może budzić wątpliwości fakt, że w dacie wniesienia skargi do sądu administracyjnego organ załatwił sprawę wszczętą wnioskiem z 31 maja 2011 r. poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Była to decyzja datowana na (...) lipca 2011 r., którą nadano w placówce pocztowej na adres skarżącej w dniu 2 sierpnia 2011 r. Nie ma podstaw do twierdzenia, że faktycznie zapadła ona później, gdyż wymagałoby to udowodnienia tzw. jej antydatowania, co nie nastąpiło. Nadto, jakkolwiek pomiędzy datą wydania a datą nadania upłynęło 5 dni (od środy do wtorku), to nie to jest termin nadmiernie długi. Stąd prawidłową jest konkluzja, że decyzja ta została wydana przed sporządzeniem skargi (29 lipca 2011 r.) i jej wniesieniem (4 sierpnia 2011 r.). W każdym razie organ nadał tę decyzję w placówce pocztowej przed dniem wpływu doń zażalenia skarżącej na bezczynność (3 sierpnia 2011 r.). Oczywistym jest, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego przede wszystkim statuują zasadę załatwienia sprawy administracyjnej bez zbędnej zwłoki, a dopiero w dalszej kolejności zastrzegają termin miesięczny i dwumiesięczny (art. 35 § 1 i 2 k.p.a.). Jednakowoż - mimo dyrektywy sprawnego, a w sprawach pomocowych nadto szczególnie szybkiego postępowania - skuteczne zarzucenie bezczynności organowi może mieć miejsce wówczas, gdy w ustawowym terminie sprawy nie załatwia on sprawy, chyba że istnieją powody dla przedłużenia terminu i strony o tym zostaną powiadomione (art. 36 § 1 i 2 k.p.a.). W niniejszej sprawie organ zasadnie dowodzi usprawiedliwienia późniejszego niż niezwłocznego załatwienia sprawy w postaci niemożności przeprowadzenia koniecznego wywiadu środowiskowego (art. 107 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej). Z akt spraw wynika wszak, że poprzedni był już nieaktualny, nadto że skarżąca zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowoadministracyjnym, wielokrotnie działała destrukcyjnie, co również ma istotne znaczenie dla oceny terminowości załatwiania jej spraw.

W tych okolicznościach twierdzenia zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie zdołały podważyć trafności rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku. W konsekwencji czego skarga kasacyjna nie mogła odnieść skutku.

Co mając na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 p.p.s.a., skargę tę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.