Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2720339

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 19 lipca 2019 r.
I OSK 2409/17
Nieodpłatność przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na rzecz następcy prawnego osoby fizycznej.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak.

Sędziowie: NSA Olga Żurawska-Matusiak, del. WSA Jolanta Górska (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 2012/16 w sprawie ze skargi J.P. i R.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) października 2016 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę kasacyjną

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 2012/16, oddalił skargę J. P. i R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) października 2016 r., nr (...), w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

Wyrok ten wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ul. C. (...), uregulowanej w KW Nr (...), oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr (...) z obrębu (...)(...) o pow. (...) ha, zostało ustanowione na rzecz J. O., Z. B. i S. G. na podstawie umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste, zawartej w dniu (...) października 2003 r. w wykonaniu ostatecznej decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dniu (...) maja 2003 r., nr (...), wydanej na podstawie art. 7 ust. 1, 2 i 3 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Umową sprzedaży zawartą w dniu (...) października 2015 r., Rep. (...) nr (...), J. O., Z. B., M. G., P. G. i K. G. sprzedali małżonkom R. S. i J. P. nieruchomość położoną przy ul. C. (...).

Zarząd Dzielnicy M. m. st. Warszawy decyzją z dnia (...) sierpnia 2016 r., nr (...), wydaną po rozpoznaniu wniosku J. P. i R. S., odmówił nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w W. przy ul. C. (...), powołując się na przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości i wskazując, że nieodpłatne przekształcenie może nastąpić wyłącznie na rzecz osób wymienionych w art. 1 ust. 1a tej ustawy, tj. osób, które utraciły nieruchomość wskutek przejęcia w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy lub ich następców prawnych, tj. sukcesji uniwersalnej, nie przysługuje natomiast osobom, które nabyły użytkowanie wieczyste przez umowę sprzedaży, tj. w ramach sukcesji syngularnej. Ponieważ wnioskodawcy wnieśli wyłącznie o przekształcenie nieodpłatne, zasadnym było wydanie decyzji odmownej.

Od decyzji tej J. P. i R. S. wnieśli odwołanie, podnosząc, że spełniają wszystkie warunki do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Przede wszystkim są oni następcami prawnymi byłych (przeddekretowych) właścicieli nieruchomości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia (...) października 2016 r., nr (...), utrzymało w mocy decyzję Zarządu Dzielnicy M. m.st. Warszawy z dnia (...) sierpnia 2016 r.

Kolegium uznało bowiem, że J. P. i R. S. nie przysługuje uprawnienie, o jakim mowa w art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, do przekształcenia użytkowania wieczystego we własność bez ponoszenia opłat. O ile zaś z żądaniem przekształcenia - zgodnie z art. 1 ust. 3 ustawy mogą wystąpić osoby fizyczne, prawne i spółdzielnie będące następcami prawnymi osób, które w dniu wejścia w życie ustawy były użytkownikami wieczystymi nieruchomości i nabyły to użytkowanie na zasadzie sukcesji generalnej, jak i sukcesji singularnej, o tyle prawo do nieodpłatnego nabycia mają wyłącznie następcy prawni, którzy nabyli prawo użytkowania wieczystego w drodze sukcesji uniwersalnej. Wnioskujący nie są zaś następcami prawnymi byłego właściciela nieruchomości, którzy następstwo prawne uzyskali pod tytułem ogólnym, np. w drodze spadkobrania. Prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości J. P. i R. S. uzyskali na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego. Oznacza to sukcesję syngularną. Tym samym nie mogą oni skutecznie domagać się nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję J. P. i R. S. wnieśli o jej uchylenie, jak i uchylenie poprzedzającej ją decyzji Zarządu Dzielnicy M. m. st. Warszawy z dnia (...) sierpnia 2016 r. oraz o zobowiązanie Zarządu Dzielnicy M. m. st. Warszawy do wydania decyzji zgodnej z ich wnioskiem z dnia (...) listopada 2015 r. w terminie (...) dni od uprawomocnienia się wyroku.

W ocenie skarżących decyzje te wydane zostały z naruszeniem:

1. prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 1a pkt 2, ust. 3 i ust. 4a także art. 5 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że nie przysługuje im uprawnienie do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w odniesieniu do nieruchomości znajdującej się przy ul. C. (...) w W., mimo że przedmiotowe prawo użytkowania wieczystego nabyli od osób, które w dacie umowy sprzedaży uprawnione były do bezpłatnego przekształcenia tego prawa w prawo własności;

2. przepisów postępowania, w szczególności:

- art. 6 k.p.a. - przez niewłaściwe zastosowanie art. 1 ust. 1a pkt 2, ust. 3 i ust. 4a także art. 5 pkt 1 oraz art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości a w konsekwencji odmowę przyznania im uprawnienia przewidzianego przepisami prawa,

- art. 7 i art. 77 k.p.a. - przez nieuwzględnienie rzeczywistego, słusznego interesu ich oraz ich poprzedników prawnych oraz bezpodstawne, sprzeczne z rzeczywistością przyjęcie, że nie zamierzają wykorzystywać przedmiotowej nieruchomości na cele mieszkaniowe,

- art. 8 k.p.a. - przez próby wprowadzania ich w błąd, co do zakresu posiadanych przez nich praw i obowiązków a także nierzetelne i wybiórcze powoływanie nieadekwatnego dla ich sytuacji prawnej orzecznictwa, z pominięciem tych rozstrzygnięć, w których - w analogicznym stanie faktycznym i prawnym - orzekano zgodne z intencją wyrażoną w ich wniosku,

- art. 12 i art. 35 k.p.a. - przez nieuzasadnione przewlekanie postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając wniesioną przez skarżących skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), uznał, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa a przedstawione w nich ustalenia i argumentacja zasługują na akceptację.

Sąd wyjaśnił, że stosownie do art. 4 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości przekształcenie prawa następuje co do zasady odpłatnie. Wyjątek od tej zasady przewidziany został w art. 5, który stanowi, że przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości na rzecz użytkowników wieczystych, o których mowa w art. 1 ust. 1a, albo ich następców prawnych, następuje nieodpłatnie. Zgodnie zaś z art. 1 ust. 1a ustawy z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą wystąpić również osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości, niezależnie od jej przeznaczenia, jeżeli użytkowanie wieczyste uzyskały:

1) w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, przed dniem (...) grudnia 1990 r.;

2) na podstawie art.

7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).

Sąd wyjaśnił, że przewidziane w art. 5 powyższej ustawy uprawnienie do nieodpłatnego przekształcenia prawa związane jest ściśle ze sposobem, w jaki użytkownik uzyskał użytkowanie wieczyste gruntu, a celem tej regulacji jest niewątpliwie przyznanie rekompensaty osobom, które w wyniku przemian ustrojowych mających miejsce po II wojnie światowej, bez własnej winy utraciły prawo własności nieruchomości. Wynika to zarówno z brzmienia powyższego przepisu jak również z treści uzasadnienia do projektu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., w którym wskazano, że nabycie prawa do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przez określoną w ustawie grupę użytkowników wieczystych lub ich następców prawnych uzasadnione jest szczególną sytuacją tych osób. Prawo to, jak podkreślił Sąd, z woli ustawodawcy jest ściśle związane z osobą, która uzyskała prawo użytkowania wieczystego w zamian za utraconą własność, a nie z samym prawem użytkowania wieczystego. Zatem nie każdy użytkownik wieczysty może skorzystać z preferencyjnego trybu przekształcenia prawa, lecz tylko ten, który uzyskał użytkowanie wieczyste na podstawie art. 7 dekretu Bieruta oraz w zamian za uprzednie odjęcie własności nieruchomości.

Sąd wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie żadna ze stron nie kwestionuje faktu, że skarżący nabyli omawiane obecnie prawo w drodze sukcesji syngularnej, mocą umowy zawartej w formie aktu notarialnego w dniu (...) października 2015 r. Wobec powyższego nie spełniają przesłanki do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości przy ul. C. (...) w W.

Z uwagi na powyższe, Sąd uznał, że zarzut naruszenia przez organy prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 5 pkt 1 i 2 oraz art. 1 ust. 1a pkt 2, ust. 3 i 4 ustawy z dnia 29 maja 2005 r. nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Jednocześnie, Sąd ocenił, że również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego nie znajdują potwierdzenia. Sąd wskazał, że organy orzekające w sprawie wnikliwie, wszechstronnie i rzetelnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy oraz przekonująco uzasadniły swoje decyzje, zyskując całkowitą aprobatę Sądu. Sąd podkreślił przy tym, że strony postępowania miały możliwość skorzystania z przewidzianych przez prawo środków dyscyplinujących w zakresie zarzucanej organom opieszałości, z czego jednakże nie skorzystały. Cytowane przez organy administracji w kontrolowanych decyzjach orzeczenia sądowe nie zostały tam użyte z zamiarem wprowadzenia skarżących w błąd lecz wskazane jako stanowiące poparcie dla zajętego stanowiska w sprawie. Także argumentacja skarżących, że kierując się interesem osób sprzedających przedmiotową nieruchomość, w akcie kupna sprzedaży wyrazili zgodę na zapłatę kwoty stanowiącej wartość własności tej nieruchomości a nie prawa jej wieczystego użytkowania, nie znajduje aprobaty Sądu. Skarżący w treści skargi wskazali na swoje kompetencje do merytorycznej oceny okoliczności faktycznych sprawy jako profesjonalni prawnicy. Powyższe wyklucza zatem, że przy zawieraniu umowy nie dostrzegali faktycznej różnicy obydwu wymienionych wyżej instytucji prawnych.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. P. wniosła skargę kasacyjną, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji lub rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżąca postawiła zarzut naruszenia prawa materialnego, tj.:

- art. 1 ust. 1a pkt 2, ust. 3 i 4 a także art. 5 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, przez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie, polegające na przyjęciu, że skarżącym nie przysługuje uprawnienie do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w odniesieniu do nieruchomości znajdującej się w W. przy ul. C. (...), mimo że przedmiotowe prawo użytkowania wieczystego skarżący nabyli od osób, które w dacie zawartej z nimi umowy sprzedaży uprawnione były do bezpłatnego przekształcenia tego prawa w prawo własności;

- art. 32 Konstytucji RP, przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że zastosowanie do skarżących, jako następców prawnych przepisów o następcach prawnych byłoby sprzeczne z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa, z uwagi na brak identycznych przepisów normujących sytuację prawną osób, które nie są następcami prawnymi a jednocześnie nieprzyjęcie, że niezastosowanie przepisów o następcach prawnych w stosunku do skarżących czyni ich sytuację nierównoprawną w stosunku do osób, którym w analogicznych sytuacjach faktycznych i prawnych przyznano wnioskowane uprawnienia;

Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżąca postawiła także zarzut naruszenia przepisów postępowania przez nieuwzględnienie rzeczywistego, słusznego interesu poprzedników prawnych skarżących oraz samych skarżących a także przyjęcie zupełnie niezrozumiałego założenia, ze jako prawnicy skarżący powinni liczyć się z tym, ze prawo nie zostanie zastosowane zgodnie z jego treścią.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi podstawami.

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. Zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty nie pozwalają bowiem na skuteczne zakwestionowanie ustaleń oraz oceny dokonanej przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku.

Przede wszystkim, jako bezskuteczny, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania.

Zarzut ten nie wskazuje bowiem jakie konkretnie przepisy postępowania, w ocenie skarżącej, Sąd I instancji naruszył. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zaś domniemywać intencji autora skargi kasacyjnej. Określone w art. 183 § 1 p.p.s.a. związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami i wnioskami skargi kasacyjnej. Związanie wnioskami skargi kasacyjnej oznacza niemożność wyjścia poza tę część wyroku sądu I instancji, której strona nie zaskarżyła. Z kolei, związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego czy też procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie przy tym z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawy skargi kasacyjnej mogą dotyczyć zarówno tych przepisów, które sąd I instancji wskazał jak przepisy, które miały zastosowanie w toku rozpoznania sprawy, jak też tych przepisów, które powinny być stosowane w toku rozpoznania sprawy, choć nie zostały przez sąd wskazane (zob. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 261/11, Legalis). Jednakże, jako podstawę skargi kasacyjnej należy wskazać konkretny przepis prawa i określić sposób jego naruszenia, gdyż sąd nie powinien domyślać się intencji skarżącego i formułować za niego zarzutów pod adresem skarżonego wyroku (zob. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 2193/12, Legalis). Z treści skargi kasacyjnej, a mianowicie z jej podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, musi wynikać konkretny zarzut naruszenia prawa materialnego lub procesowego. Sąd kasacyjny nie jest uprawniony do domyślania się ani też uzupełniania za skarżącego zarzutów kasacyjnych. Treść skargi kasacyjnej sama w sobie musi być wystarczająca do zbadania legalności zaskarżonego orzeczenia. Koniecznym warunkiem uznania, że strona prawidłowo powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych, jest wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. To na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie.

W niepodważonym stanie faktycznym sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, uznał jako niezasadne zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, tj.: art. 1 ust. 1a pkt 2, ust. 3 i 4 a także art. 5 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oraz art. 32 Konstytucji RP.

Zgodnie z art. 5 pkt 1 wskazanej wyżej ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości następuje nieodpłatnie na rzecz osób fizycznych, o których mowa w art. 1 ust. 1a lub ich następców prawnych. Wymieniony w tym przepisie art. 1 ust. 1a określa z kolei podmioty - osoby fizyczne, które mogą wystąpić o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, jeżeli użytkowanie wieczyste uzyskały jako "swoistą rekompensatę" z tytułu pozbawienia prawa własności na skutek wywłaszczenia, przejęcia nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, utraty prawa własności w związku z jej przejęciem na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Powstaje zatem pytanie, czy nieodpłatne przekształcenie dotyczy każdego rodzaju następstwa prawnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni pojęcia następcy prawnego, o którym mowa w art. 5 pkt 1 ustawy, z uwzględnieniem innych regulacji przewidzianych w tej ustawie.

Po pierwsze: wymienione w art. 1 ust. 1a osoby to osoby pokrzywdzone i pozbawione prawa do nieruchomości wskutek wywłaszczenia lub innego przejęcia gruntu na rzecz Skarbu Państwa, w tym także byli właściciele gruntów warszawskich. Zatem nieodpłatne przekształcenie użytkowania wieczystego ma być dla tych osób rekompensatą za poniesione szkody na skutek działań Państwa opisanych w art. 1 ust. 1a ustawy.

Po drugie: ustawodawca jako zasadę przyjął odpłatność przekształcenia użytkowania wieczystego we własność (art. 4 ustawy), zaś wyjątkiem od tej zasady jest nieodpłatność. Skoro nieodpłatność przekształcenia jest wyjątkiem od zasady, to wykładnia pojęcia "nabywcy" uprawnionego do skorzystania z nieodpłatnego przekształcenia nie może mieć charakteru wykładni rozszerzającej.

Po trzecie: żądanie nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego wiąże się z osobą, która je uzyskała w zamian za utraconą własność nie zaś z samym tylko prawem. Z tego swoistego "przywileju nieodpłatności" skorzystać mogą jedynie osoby, które wypełniają dyspozycję art. 1 ust. 1a ustawy bądź ich spadkobiercy. Z istoty spadkobrania wynika bowiem, że spadkobierca wchodzi w ogół praw majątkowych spadkodawcy. Korzystanie przez spadkobiercę z instytucji uregulowanej w art. 5 ustawy uzasadnione jest tym, iż wstępuje on w prawa swego "poprzednika" prawnego, z których ten nie mógł skorzystać.

Po czwarte: nie ma żadnych racjonalnych podstaw, aby następców prawnych osób, wymienionych w art. 1 ust. 1a, którzy w drodze umowy cywilnoprawnej nabyli użytkowanie wieczyste, traktować w sposób uprzywilejowany względem innych nabywców użytkowania wieczystego także w drodze umów cywilnoprawnych, lecz już nie od osób wymienionych w art. 1 ust. 1a ustawy. W takiej sytuacji zostałaby naruszona konstytucyjna zasada równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP), a w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego niejednokrotnie wskazywano, że przy interpretacji przepisów należy kierować się prymatem wykładni zgodnej z Konstytucją. Niezbędna jest zatem wykładnia systemowa i funkcjonalna przepisów omawianej ustawy. Prawidłowo więc przyjął Sąd pierwszej instancji, że wykładnia danego przepisu powinna być dokonywana na podstawie całokształtu obowiązujących przepisów, a nie na podstawie jednego przepisu w oderwaniu od innych. Literalne odczytanie przepisu art. 5 pkt 1 ustawy i wywiedziony przez autora skargi kasacyjnej wniosek nie daje się pogodzić z pozostałymi zapisami ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela zatem pogląd wyrażony przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku odnośnie tego, że pojęcie "następcy prawnego" w rozumieniu art. 5 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości należy rozumieć w sposób szczególny poprzez uznanie, że pojęcie to nie odnosi się do następcy prawnego w drodze sukcesji singularnej. Takie też stanowisko wielokrotnie już wyrażał Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1687/07; z dnia 13 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 1259/09; z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 1288/12; z dnia 24 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 820/15, dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).).

W rozpoznawanej sprawie przeniesienie prawa nastąpiło w drodze umowy sprzedaży, która nie wywołuje takich skutków jak nabycie w drodze sukcesji uniwersalnej. Nabycie nastąpiło bowiem w drodze umowy notarialnej zawartej na gruncie prawa cywilnego, zakładającej autonomię woli oraz zasadę, iż przenoszone jest to prawo, które posiadane jest przez zbywcę. Zakres przenoszonych praw określała umowa notarialna, która w rozpoznawanej sprawie stanowiła o sprzedaży wyłącznie użytkowania wieczystego nieruchomości (zob. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 355/17, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jednocześnie, Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela przywołanego w skardze kasacyjnej wyroku NSA z dnia 2 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2198/14, gdyż jest to wyrok wyrażający odosobnione stanowisko.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.