Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2609692

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 12 grudnia 2018 r.
I OSK 239/17
Definicja pojęcia „ocena prawna” oraz „wskazania co do dalszego postępowania” o których mowa w art. 153 p.p.s.a.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka.

Sędziowie: NSA Tamara Dziełakowska, del. WSA Jolanta Górska (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 846/16 w sprawie ze skarg R. A. i E. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) marca 2016 r. nr (...) w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 30 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 846/16, oddalił skargi R. A. i E. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) marca 2016 r., nr (...), w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu.

Wyrok ten wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Nieruchomość położona w W. przy ul. (...) hip. nr (...) o powierzchni (...) m2 (obecnie działka nr (...) o powierzchni (...) m2 oraz działka nr (...) o powierzchni (...) m2) przeszła, na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), na własność Gminy m. st. Warszawy, a po likwidacji gmin w 1950 r. na własność Skarbu Państwa. Następnie, z dniem (...) maja 1990 r. grunt stał się własnością Dzielnicy - Gminy Warszawa Śródmieście, po czym przeszedł na własność Miasta Stołecznego Warszawy.

W dniu (...) lutego 1949 r. była właścicielka nieruchomości W. L. złożyła wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu położonego w W. przy ul. (...) hip. nr (...).

Decyzją z dnia (...) lutego 1993 r., nr (...), Burmistrz Dzielnicy - Gminy Warszawa - Mokotów odmówił przyznania W. L. prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. (...).

Umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego Rep. A (...) w dniu (...) kwietnia 1993 r. R. A. wraz z żoną E. A. nabyli od W. L. - R. prawa i roszczenia dekretowe do nieruchomości przy ul. (...).

Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia (...) listopada 1993 r., nr (...), uchylił decyzję Burmistrza Dzielnicy - Gminy Warszawa - Mokotów z dnia (...) lutego 1993 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, nakazując uzupełnienie zgromadzonego materiału dowodowego.

Decyzją z dnia (...) lipca 1996 r., nr (...), Prezydent m. st. Warszawy odmówił R. A. przyznania prawa użytkowania wieczystego do spornej nieruchomości. Powyższa decyzja została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia (...) grudnia 1996 r., nr (...).

Decyzją z dnia (...) września 1997 r., nr (...), Prezydent m. st. Warszawy ponownie odmówił stronie oddania w użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości. Decyzja ta również został uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) marca 1998 r., nr (...).

Następnie, decyzją z dnia (...) września 2002 r., nr (...), Burmistrz Gminy Warszawa - Centrum odmówił R. A. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia (...) grudnia 2002 r., nr (...), utrzymało tą decyzję w mocy. Jednakże, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 września 2004 r., sygn. akt I SA 408/03, uchylił zarówno decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. z dnia (...) grudnia 2002 r. jak i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy Warszawa - Centrum z dnia (...) września 2002 r.

W dniu (...) października 2007 r. R. A. złożył wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w części ułamkowej tj. o oddanie w wieczyste użytkowanie części ułamkowej działki gruntu o łącznej powierzchni (...) m2 opisanej w kw nr (...) w częściach (...). Wniosek ten uzasadnił brakiem możliwości wyodrębnienia działki gruntu hip. (...) z działki nr (...), kw (...) o powierzchni (...) m2, bezprawnie zabudowanej przez (...). Wobec powyższego zwrócił się o ustanowienie na rzecz jego osoby prawa użytkowania wieczystego do niepodzielnego udziału w części ułamkowej przypadającego proporcjonalnie do powierzchni gruntu dawnej nieruchomości hipotecznej tj. (...) m2 w działce o powierzchni (...) m2, co stanowi udział (...) części.

Decyzją z dnia (...) września 2015 r., nr (...), Prezydent m.st. Warszawy ustanowił na rzecz R. i E. A. na zasadach wspólności ustawowej na 99 lat prawo użytkowania wieczystego w udziale wynoszącym (...) części do zabudowanego gruntu o powierzchni (...) m2 położonego w W. przy ul. (...),(...), opisanego ewidencji gruntów jako działka nr (...) z obrębu (...) uregulowanego w Kw (...).

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa "Sz. N." podnosząc, że treść skarżonej decyzji stoi w sprzeczności z istotą prawa użytkowania wieczystego i wskazując, że sposób ukształtowania prawa użytkowania wieczystego jak w skarżonej decyzji tj. w udziale (...) części do zabudowanego gruntu pozostaje w rażącej niezgodzie z rzeczywistym stanem rzeczy, w którym na fragmencie nieruchomości, który nie został wydzielony geodezyjnie, istnieje po stronie Spółdzielni prawo użytkowania wieczystego a także własność usytuowanego na tej części budynku. W ocenie Spółdzielni nie jest zaś możliwie ustanowienie udziału w prawie użytkowania wieczystego na nieruchomości, której cześć jest obciążona takim prawem. Ponadto, jak wskazała, po uprawomocnieniu się orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2004 r., sygn. akt I SA 408/03, nie została zawiadomiona o wznowieniu postępowania, ani też o tym, że w tym postępowaniu przysługuje jej pełnoprawny udział na prawach strony.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia (...) marca 2016 r., nr (...), uchyliło decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia (...) września 2015 r. i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Uzasadniając wydaną decyzję, Kolegium wskazało, że w wyroku sygn. akt I SA/Wa 408/03 z dnia 29 września 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że oba organy w prowadzonym postępowaniu pominęły użytkownika wieczystego gruntu objętego tym postępowaniem tj. Spółdzielnię Budowlano-Mieszkaniową przy Z. i S. T. "Sz." i stwierdził, że działanie takie jest niedopuszczalne w świetle art. 28 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Obie więc decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa, dającym podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego. Kolegium podkreśliło, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej p.p.s.a. organy orzekające w sprawie są związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w ww. orzeczeniu, co oznacza, że stroną niniejszego postępowania winna być Spółdzielnia Mieszkaniowa "Sz. N.". Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie i sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku zmiany stanu prawnego lub istotnej zmiany okoliczności faktycznych. W przedmiotowej zaś sprawie jako zmiany stanu faktycznego sprawy, wpływającej na "zniesienie" związania organów wydanym w sprawie wyrokiem, nie można uznać złożenia przez R. A. wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w części ułamkowej działki gruntu o łącznej powierzchni (...) m2 w częściach (...). Zdaniem Kolegium, Prezydent, aprobując argumentację, mającą uzasadnić tak sprecyzowane żądanie wnioskodawcy tj. brak możliwości wyodrębnienia działki gruntu hip. (...) z działki nr (...), Kw (...) o powierzchni (...) m2, bezprawnie zabudowanej przez SBM, zaniechał wskazania podstawy prawnej umożliwiającej rozstrzygnięcie sprawy, zgodnie ze zmodyfikowanym wnioskiem. Zakończenie zatem sprawy w oparciu o określone w prawie materialnym kryteria przedmiotowe z pominięciem gwarantowanych ustawowo praw podmiotowych strony, do której kierowane jest jednostronne rozstrzygnięcie (decyzja), koliduje z podstawowymi zasadami prawa i postępowania administracyjnego wyrażonymi m.in. w art. 7 i art. 10 k.p.a. Dlatego też, zdaniem Kolegium, niezależnie od oceny meritum sprawy i części zarzutów zawartych w odwołaniu, wobec braku możliwości konwalidowania stwierdzonych uchybień przez Kolegium, zaskarżoną decyzję należało uchylić.

Na powyższą decyzję odrębne skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli R. A. oraz E. A., domagając się jej uchylenia i zarzucając, że wydana została ona z naruszeniem art. 6, art. 7 i art. 77 k.p.a., oraz art. 21, art. 32, a także art. 64 Konstytucji RP oraz wskazując, że uzasadnienie decyzji nie spełnia jakichkolwiek standardów przewidzianych prawem.

Uzasadniając podniesione zarzuty, skarżąca E. A. wskazała, że Prezydent m.st. Warszawy słusznie uznał, że w postępowaniu dotyczącym zwrotu części nieruchomości Spółdzielnia "Sz. N." nie ma przymiotu strony, gdyż jej działania związane z zabudową spornego gruntu były nielegalne. Skarżąca podkreśliła przy tym, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2004 r., sygn. akt I SA 408/03, na który powołuje się Kolegium, dotyczył całej działki o pow. (...) m2, a więc fragmentu o pow. (...) m2 i fragmentu o pow. (...) m2. Obecny stan faktyczny i prawny jest natomiast różny od tego jaki był przedmiotem rozstrzygnięcia przez Sąd. Roszczenia skarżących dotyczą bowiem (...) m2 z działki obecnie o pow. (...) m2 będącej własnością m. st. Warszawy, do której Spółdzielnia nie ma żadnych praw i nie jest jej użytkownikiem wieczystym.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, w pełni podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie połączył obie skargi do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia i postanowił prowadzić je pod wspólną sygn. akt I SA/Wa 846/16.

W piśmie procesowym z dnia (...) września 2016 r. uczestnik postępowania Spółdzielnia Mieszkaniowa "Sz. N." wniosła o oddalenie skarg wskazując, że kwestie podniesione przez skarżących stanowią w dużym zakresie polemikę z ustaleniami poczynionymi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt I SA 408/03.

Przy piśmie procesowym z dnia (...) września 2016 r. pełnomocnik skarżących złożył do sprawy: aktualny odpisu z księgi wieczystej (...) (działka (...)), aktualny odpisu z księgi wieczystej (...) (działka (...)), wyciąg mapy wskazującej na położenie działek (...) i (...), wypis z rejestru gruntów działki (...) powstałej z podziału działki nr (...), pismo Urzędu Miasta z dnia (...) listopada 2015 r., decyzję pozwolenie na budowę nr (...) z dnia (...) marca 1992 r., decyzję nr (...) z dnia (...) października 1993 r. stwierdzającą nieważność ww. pozwolenia. W ocenie pełnomocnika dokumenty te wskazują na brak interesu prawnego w tej sprawie Spółdzielni Mieszkaniowej "Sz. N." oraz na nieposiadanie przez nią prawa użytkowania wieczystego do działki (...) opisanej w Kw (...).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając wyrokiem z dnia 30 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 846/16, skargi R. A. i E. A. stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie.

Sąd ocenił, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. trafnie stwierdziło, że zmodyfikowanie przez skarżących treści ich wniosku i ostatecznie domaganie się ustanowienia na ich rzecz prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości w części ułamkowej, tj. udziale wynoszącym (...) części działki gruntu o powierzchni (...) m2, opisanej w księdze wieczystej Kw (...), nie stanowi o tym, że zmianie uległ stan faktyczny lub prawny sprawy, co uzasadniałoby odstąpienie od jednoznacznych wytycznych odnoszących się do dalszego toku postępowania zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2004 r., sygn. akt I SA 408/03.

Sąd wskazał przy tym, że z treści tego wyroku wprost wynika, że Spółdzielnia Mieszkaniowa "Sz. N." w W. jest stroną toczącego się postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. a jej pominięcie uzasadniało uchylenie zaskarżonych uprzednio decyzji Burmistrza Gminy Warszawa Centrum z dnia (...) września 2002 r. oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) grudnia 2002 r., jako wydanych z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Dlatego też, jak wskazał Sąd, wnioski dowodowe zgłoszone przez skarżących w toku postępowania sądowego na okoliczność, że Spółdzielni Mieszkaniowej nie służy prawo użytkowania wieczystego spornego gruntu, podlegały oddaleniu jako pozostające bez wpływu na treść wyroku. Wskazane wnioski odnoszą się bowiem do oceny statusu tejże Spółdzielni w sprawie, która to kwestia w myśl treści art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi została przesądzona w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2004 r., sygn. akt I SA 408/03. Natomiast zarzuty merytoryczne sformułowane we wskazanych wnioskach oraz pozostałych pismach skarżących, jak wskazał Sąd, będą przedmiotem oceny organów administracyjnych w toku postępowania z udziałem uczestnika tj. Spółdzielni Mieszkaniowej, która będzie miała możliwość zajęcia stanowiska w tym przedmiocie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że pozostałe zarzuty zawarte w odwołaniu oraz treści skarg odnoszące się do meritum rozstrzygnięcia organu I instancji są przedwczesne. Stanowią one bowiem stanowisko strony postępowania, które powinno zostać zaprezentowane w jego toku, z możliwością ustosunkowania się do niego zarówno przez uczestników, jak i rozważenia przez organ administracji. Wbrew treści skarg, wyjaśnienie Spółdzielni w trybie informacji skutków prawnych zaistniałego w sprawie stanu faktycznego nie uzasadniało nieuznania jej za stronę postępowania.

Jednocześnie Sąd nie doszukał się błędów w argumentacji organu odwoławczego ani też nie odnalazł uzasadnionych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 846/16, E. A. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną, domagając się jego uchylenia, a także uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) marca 2016 r. i umorzenia postępowania odwoławczego, ewentualnie jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Wyrokowi Sądu I instancji skarżąca zarzuciła, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., że wydany on został z naruszeniem:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - poprzez jego niezastosowanie a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że Spółdzielnia Mieszkaniowa "Sz. N." jest użytkownikiem wieczystym działki nr (...) i przysługuje jej status strony oraz w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. wobec oddalenia skargi skarżących na zaskarżoną decyzję w sytuacji, gdy istniały podstawy do uchylenia decyzji i umorzenia postępowania odwoławczego;

- art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez brak uwzględnienia w wyroku i w treści uzasadnienia dopuszczonych dowodów, co doprowadziło do wadliwego uznania statusu Spółdzielni Mieszkaniowej "Sz. N." jako strony w postępowaniu administracyjnym i brak wyciągnięcia wniosków z treści Kw (...), a także innych dowodów złożonych podczas rozprawy;

- art. 153 p.p.s.a. - poprzez wadliwe zastosowanie w sytuacji, gdy decyzja wydana przez Prezydenta m.st. Warszawy w tej sprawie miała węższy przedmiot niż określony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2004 r. o sygn. akt I SA/Wa 408/03.

W piśmie procesowym z dnia (...) stycznia 2017 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa "Sz. N." wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej wniesionej przez E. A., w pełni podzielając ustalenia dokonane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 30 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 846/16.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369; zwanej dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi podstawami.

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1)

naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2)

naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. Zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty nie pozwalają na skuteczne zakwestionowanie ustaleń oraz oceny dokonanej przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku.

Przede wszystkim nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej, wskazujący na naruszenie przez Sąd I instancji dyspozycji przepisu art. 153 p.p.s.a. poprzez wadliwe zastosowanie podczas rozpoznawania sprawy o sygn. akt I SA/Wa 846/16 oceny prawnej zawartej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2004 r., sygn. akt I SA 408/03.

Przepis art. 153 p.p.s.a. stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie.

Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (zob. A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 345).

Z treści przepisu art. 153 p.p.s.a. wynika, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone przez sąd wiążą organy administracji publicznej i sąd jedynie w tej samej sprawie. Powinna więc to być sprawa tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym (zob. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 345/12, Legalis). W szczególności o tożsamości sprawy decyduje podstawa powstania danego stosunku prawnego tj. podstawa prawna i okoliczności faktyczne. Dopiero istotna zmiana któregoś z tych elementów powoduje, że mamy do czynienia z nową sprawą (zob. wyrok NSA z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2227/11, Legalis).

Ponadto, w orzecznictwie jednoznacznie wskazuje się, że związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu trwa w danej sprawie dopóty, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy, czyniąc pogląd prawny nieaktualny (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998 r., sygn. akt III RN 130/97, OSP 1999, z. 3, poz. 101 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 1999 r., sygn. akt I SA 2019/98, ONSA 2000, Nr 3, poz. 129).

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, uznać należy, że Sąd I instancji rozpoznając niniejszą sprawę o sygn. akt I SA/Wa 846/16 słusznie zastosował się do oceny prawnej wyrażonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt I SA 408/03.

Sprawa rozstrzygnięta wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2004 r., sygn. akt I SA 408/03, jest bowiem tożsama ze sprawą rozstrzygniętą wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 846/16, a jej stan prawny i faktyczny nie uległ zmianie.

W sprawie o sygn. akt I SA 408/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie kontrolował legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) grudnia 2002 r., nr (...), mocą której utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Gminy Warszawa Centrum z dnia (...) września 2002 r., nr (...). Decyzja tą odmówiono R. A. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. (...) o powierzchni (...) m2 nr hip. (...), w treści uzasadnienia wskazując, że nieruchomość ta podzielona została na dwie działki - jedną o powierzchni (...) m2 stanowiącą część terenu o powierzchni (...) m2 oraz drugą o powierzchni (...) m2, stanowiącą część terenu o powierzchni (...) m2, ujętego w jednostce ewidencyjnej jako działka nr (...) w obrębie (...), będącej własnością Gminy Warszawa Centrum uregulowanej w Kw (...). Decyzja ta wydana została, w toku kolejnego rozpoznania wniosku z dnia (...) lutego 1949 r. złożonego przez W. L. - byłą właścicielkę nieruchomości, która umową sprzedaży zwartą w formie aktu notarialnego z dnia (...) kwietnia 1993 r., Rep. A (...), zbyła prawa i roszczenia dekretowe do nieruchomości przy ul. (...) na rzecz R. A. i E. A.

W zaskarżonym wyroku z dnia 30 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 846/16, Sąd kontrolował zaś legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) marca 2016 r., nr (...), mocą której uchylono decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia (...) września 2015 r., nr (...), wydaną po rozpatrzeniu wniosku złożonego przez W. L. (...) lutego 1949 r. oraz R. A. z dnia (...) października 2007 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w części ułamkowej tj. o oddanie w wieczyste użytkowanie części ułamkowej gruntu o łącznej powierzchni (...) m2 w (...) częściach.

W obu sprawach rozstrzygano więc w konsekwencji o możliwości ustanowienia na rzecz R. i E. A. prawa użytkowania wieczystego do gruntu, którego uprzednią właścicielką była W. L. a który na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy przeszedł na własność Gminy m.st. Warszawy jako grunt położony przy ul. (...) hip. Nr (...) o powierzchni (...) m2 i który następnie został podzielony na dwie działki - jedną o powierzchni (...) m2 stanowiącą część terenu o powierzchni (...) m2 oraz drugą o powierzchni (...) m2, stanowiącą część terenu o powierzchni (...) m2, ujętego w jednostce ewidencyjnej jako działka nr (...) w obrębie (...), będącej własnością Gminy Warszawa Centrum uregulowanej w Kw (...).

Okoliczność, że rozpoznawana przez Sąd sprawa o sygn. akt I SA/Wa 846/16 dotyczyła rozstrzygnięcia o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego w części ułamkowej tj. o oddaniu w wieczyste użytkowanie części ułamkowej gruntu o łącznej powierzchni (...) m2, a więc jedynie części działki, której dotyczył wniosek W. L. z dnia (...) lutego 1949 r. rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt I SA 408/03 nie zmienia faktu, że jest to ta sama sprawa administracyjna. Okoliczność dokonania podziału nieruchomości przy ul. (...) hip. Nr (...) o powierzchni (...) m2 została bowiem już uwzględniona w wyroku w sprawie o sygn. akt I SA 408/03, w którym Sąd ten przedstawił ocenę prawną co do całej działki przy ul. (...).

Dlatego też, jak słusznie uznał Sąd I instancji, ocena prawna zawarta w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2004 r., sygn. akt I SA408/03, wiązała ten Sąd jak i organy, jako że rozpatrywały one ponownie złożony przez W. L. wniosek z dnia (...) lutego 1949 r. z uwzględnieniem żądania zawartego w piśmie R. A. z dnia (...) października 2007 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w części ułamkowej, co zresztą wynika wprost z treści decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia (...) września 2015 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 29 września 2004 r., sygn. akt I SA 408/03, stwierdził zaś kategorycznie, że organy obu instancji, rozpoznając wniosek W. L. z dnia (...) lutego 1949 r., pominęły w prowadzonym postępowaniu użytkownika wieczystego gruntu, objętego tym postępowaniem - Spółdzielnię Budowlano-Mieszkaniową przy Z. i S. T. "Sz.". Działanie takie Sąd uznał za niedopuszczalne w świetle art. 28 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a decyzje organów za wydane z naruszeniem prawa, dającym podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego i z tego względu je uchylił, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a.

Będąc związane powyższą oceną prawną, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po ustaleniu, że Prezydent m.st. Warszawy w postępowaniu mającym na celu ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nie zapewnił udziału Spółdzielni Mieszkaniowej "Sz. N.", słusznie decyzją z dnia (...) marca 2016 r., uchyliło decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia (...) września 20165 r. i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wydając decyzję z dnia (...) marca 2016 r. w pełni uwzględniło bowiem ocenę prawną wyrażoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku o sygn. akt I SA 408/03. Również związany tą oceną Sąd I instancji prawidłowo w tej sytuacji oddalił wniesione skargi.

Z uwagi zaś na to, że określone w art. 153 p.p.s.a. związanie organów administracji publicznej oraz sądów oceną prawną oznacza, że w tym zakresie nie mogą one formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonymi wcześniej w orzeczeniu sądowym i zobowiązane są do podporządkowania się jej w pełnym zakresie, jako niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny uznał pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, które w meritum zmierzały do zakwestionowania oceny prawnej wyrażonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku o sygn. akt I SA 408/03. Wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie narusza art. 141 § 4 p.p.s.a., jako że wyjaśnia w sposób precyzyjny istotę podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, w tym także bezskuteczności wniosków dowodowych w zakresie przesądzonej kwestii dotyczącej przysługiwania Spółdzielni statusu strony w niniejszej sprawie.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.