Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1529015

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 18 grudnia 2013 r.
I OSK 2320/12

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Lech.

Sędziowie: NSA Maciej Dybowski (spr.), del. WSA Iwona Kosińska.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 22/12 w sprawie ze skargi H. C. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia (...) 2011 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia

1.

oddala skargę kasacyjną,

2.

odstępuje od zasądzenia od H. C. na rzecz Ministra Obrony Narodowej kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z dnia 25 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 22/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H. C. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia (...) 2011 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia.

Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z 2 sierpnia 2011 r. sędzia H. C. (dalej skarżący) wniósł do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w (...) (dalej Dyrektor) o wypłatę jednorazowo z góry świadczenia pieniężnego, przysługującego za okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, od dnia 1 sierpnia 2011 r. do dnia 31 lipca 2012 r., o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ([j.t.) Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 z późn. zm., dalej usw bądź ustawa o służbie wojskowej).

Decyzją z (...) 2011 r. nr (...) (dalej decyzja z (...) 2011 r.), na podstawie art. 95 pkt 1 i art. 96 ust. 1, 2 pkt 1, ust. 3 i 7 usw oraz § 2 ust. 1 w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 lutego 2004 r. w sprawie trybu postępowania i właściwości w sprawach zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych oraz uprawnionych członków rodzin (Dz. U. Nr 67, poz. 618 z późn. zm.), Dyrektor odmówił skarżącemu wypłaty tego świadczenia.

W uzasadnieniu decyzji podniósł, że skarżący, pełniący zawodową służbę wojskową jako sędzia w stanie spoczynku, a wcześniej na stanowisku sędziego Wojskowego Sądu Garnizonowego w (...), został zwolniony z zawodowej służby wojskowej w dniu 31 lipca 2011 r. na skutek upływu terminu wypowiedzenia dokonanego przez organ wojskowy. W związku z przeniesieniem w stan spoczynku skarżącego, od dnia 1 października 2010 r. pobiera od wojskowego organu emerytalnego uposażenie sędziego w stanie spoczynku. W dniu zwolnienia ze służby miał wysługę 12 lat nieprzerwanej służby wojskowej. We wniosku skarżący wyraźnie wskazał, że domaga się wypłaty świadczenia przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby w zbiegu z otrzymywanym uposażeniem sędziego w stanie spoczynku.

Organ, wskazując art. 96 ust. 1, 2 pkt 1 usw stwierdził, że skarżący spełnił, co do zasady, warunki wymagane do uzyskania prawa do przedmiotowego świadczenia. Jednak ustawodawca wprowadził przepisy wyłączające wypłatę należności z tego tytułu, w przypadku zbiegu z prawem do innych świadczeń. Zgodnie z art. 96 ust. 3 usw, świadczenie o którym mowa w art. 95 pkt 1 usw, nie może być wypłacane razem ze świadczeniem emerytalnym lub rentowym, przy czym wybór świadczenia należy do osoby uprawnionej.

Dyrektor zwrócił uwagę, że prawo do świadczenia, o którym mowa w art. 95 pkt 1 usw związane jest z pełnieniem zawodowej służby wojskowej, a nie ze sprawowaniem urzędu sędziego. Podobne w treści uregulowanie dotyczące sędziów zawarto w art. 100 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 z późn. zm., dalej usp bądź Prawo o ustroju sądów powszechnych). Regulacja dotycząca tylko sędziów jest rozwiązaniem dalej idącym i korzystniejszym, ponieważ dopuszcza możliwość wypłaty świadczenia nie przez okres jednego roku, ale do ukończenia przez sędziego 65 roku życia. W ocenie organu, celem regulacji zawartej w art. 96 ust. 3 usw było niedopuszczenie do kumulowania korzyści finansowych, w sytuacji wypłaty należności z budżetu państwa, gdy już jedna z wypłacanych należności ma wyjątkowy (w stosunku do innych grup zawodowych), a nawet uprzywilejowany charakter i wypłacane należności nie są związane z kontynuowaniem aktywności zawodowej. Stosunek służbowy, w przypadku sędziów - żołnierzy, uregulowany został dwoma odrębnymi ustawami. Zgodnie z art. 32 § 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o ustroju sądów wojskowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 226, poz. 1676 z późn. zm., dalej pusw bądź Prawo o ustroju sądów wojskowych), sędzia, który nabył prawo do emerytury i prawo do uposażenia w stanie spoczynku musi dokonać wyboru, czy chce otrzymywać świadczenie emerytalne (lub rentowe), czy uposażenie w stanie spoczynku. Ustawodawca wyłączył możliwość kumulowania tych świadczeń. Brak w art. 96 ust. 3 usw wyraźnego wskazania uposażenia w stanie spoczynku nie oznacza, że wolą ustawodawcy było dopuszczenie do zbiegu świadczenia, o którym mowa w art. 95 pkt 1 usw, z uposażeniem sędziego w stanie spoczynku. Z uwagi, że świadczenie emerytalne i uposażenie w stanie spoczynku spełniają taką samą funkcję tzn. zapewniają środki do utrzymania sędziego, który przestał być czynny, organ uznał, że winny być tak samo traktowane w kontekście zasady niekumulowania świadczeń. W związku z tym uznał, że niniejszej sprawie nie ma uzasadnienia dla kumulatywnej wypłaty świadczeń, o co wnosił skarżący wnioskiem z 2 sierpnia 2011 r.

Od decyzji z (...) 2011 r. skarżący wywiódł odwołanie, w którym wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie mu świadczenia pieniężnego, na podstawie art. 96 ust. 2 pkt 1 usw.

Po rozpatrzeniu odwołania, Minister Obrony Narodowej (dalej Minister) decyzją z dnia (...) 2011 r. nr (...) (dalej decyzja z (...) 2011 r.) utrzymał w mocy decyzję z (...) 2011 r.

Minister w uzasadnieniu decyzji podniósł, że świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 95 pkt 1 usw, nie przysługuje żołnierzowi, w przypadku gdy żołnierza zawodowego zwolniono na podstawie art. 111 pkt 1, 6, 15 i 16, albo wskutek wypowiedzenia przez żołnierza stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, jeżeli pełnił on zawodową służbę wojskową przez okres krótszy niż 10 lat. Zgodnie z art. 96 ust. 2 pkt 1 usw, prawo do świadczenia pieniężnego nabywa także żołnierz, który nie spełnia wymogu posiadania 15 lat nieprzerwanej czynnej służby wojskowej, jeżeli zwolnienie ze służby wojskowej nastąpiło w wyniku wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy.

Z przebiegu służby skarżącego wynika, że pełnił on służbę wojskową w okresie od dnia 1 lipca 1998 r. do dnia 22 grudnia 1998 r., tj. przez 5 miesięcy i 22 dni i w okresie od dnia 8 lipca 1999 r. do dnia 31 lipca 2011 r., tj. przez 13 lat i 23 dni, zatem organ I instancji słusznie zauważył, że skarżący spełnił, co do zasady, warunki wymagane do uzyskania prawa do świadczenia. Jednak ustawodawca wprowadził przepisy wyłączające wypłatę należności z tego tytułu, w przypadku ich zbiegu z prawem do innych świadczeń, tj. emerytalnych lub rentowych. Brzmienie art. 96 ust. 3 usw nie wskazuje, że pobieranie uposażenia sędziego w stanie spoczynku wyklucza możliwość wypłaty świadczenia przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Ze względu na objęcie sędziów - żołnierzy regulacjami dwu odrębnych ustaw, przy interpretacji art. 96 ust. 3 usw konieczne było dokonanie systemowej i celowościowej wykładni przepisów. Minister stwierdził, że rozpatrując wniosek, wojskowy organ emerytalny trafnie przyjął, że w stanie faktycznym i prawnym nie ma uzasadnienia do jednoczesnej wypłaty uposażenia w stanie spoczynku i świadczenia z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.

Ustawodawca ustanowił jako zasadę, że w przypadku zbiegu prawa do świadczeń emerytalnych lub rentowych z kilku tytułów, jak również w przypadku zbiegu prawa do tych świadczeń z innymi świadczeniami wypłacanymi z budżetu państwa, a wynikającymi ze stosunku służbowego - wypłacane jest tylko jedno z tych świadczeń. W ocenie organu, wyłączenie kumulacji świadczeń w przypadku sędziego - żołnierza nie pozostaje w sprzeczności z konstytucyjną zasadą równości. Z art. 32 pusw i art. 100 usp wynika, że sędziowie także zostali objęci zasadą niekumulowania świadczeń.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wskazał na naruszenie:

1.

art. 95 pkt 1 i art. 96 ust. 2 pkt 1, ust. 7 i 9 usw, przez ich niezastosowanie oraz ich niewłaściwą wykładnię;

2.

art. 96 ust. 3 usw, przez jego błędne zastosowanie i niewłaściwą wykładnię;

3.

art. 41 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy i członków ich rodzin, przez jego błędne zastosowanie i niewłaściwą wykładnię;

4.

art. 100 § 1 usp, przez jego błędne zastosowanie i niewłaściwą wykładnię;

5.

art. 2 i 7 Konstytucji RP oraz art. 6 i 8 k.p.a., przez rażące naruszenie zasady praworządności i demokratycznego państwa prawa przez:

- przyjęcie prymatu konstytucyjnej zasady sprawiedliwości społecznej nad konstytucyjną zasadą praworządności i demokratycznego państwa prawa;

- stosowanie wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej art. 96 ust. 3 w zw. z art. 96 ust. 2 pkt 1 usw wbrew konieczności i w sytuacji, gdy wykładnia językowa daje jasne i zgodne z wolą ustawodawcy rozumienie tych przepisów w zakresie wypłaty świadczenia pieniężnego;

- niezastosowanie art. 96 ust. 2 pkt 1 usw do przypadku wyraźnie unormowanego w ustawie;

6.

art. 107 § 3 k.p.a., przez:

- formułowanie wewnętrznie sprzecznych ustaleń w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji;

- formułowanie materialnoprawnych podstaw odmowy uwzględnienia wniosku w uzasadnieniu decyzji zamiast w jej sentencji;

- brak odniesienia się do zarzutów stawianych w odwołaniu od decyzji organu I instancji;

7.

art. 6, 7, 8, 15 k.p.a. w związku z art. 8 usw, przez działanie organów w sposób godzący w podstawowe zasady prawa administracyjnego, co manifestowało się podejmowaniem decyzji niesamodzielnych;

8.

art. 19 i 20 k.p.a. w zw. z art. 97 § 9 i 10 w zw. z art. 104 usw, przez wydanie decyzji przez niewłaściwy organ, tj. Dyrektora WBE w (...), w sytuacji gdy decyzję w tym zakresie mógł podjąć tylko Prezes WSO w (...);

9.

błędne ustalenie stanu faktycznego:

- przez przyjęcie, że wnioskiem z 2 sierpnia 2011 r. wniósł o wypłatę uposażenia w stanie spoczynku, a nie o wypłatę jednorazowo z góry świadczenia pieniężnego;

- że pobierane uposażenie sędziego w stanie spoczynku jest tym samym świadczeniem co świadczenie emerytalne lub rentowe i jako takie wyłącza możliwość otrzymywania przez sędziego w stanie spoczynku świadczenia pieniężnego, ponieważ pozostaje w zbiegu;

- przez przyjęcie, że w sprawie zachodzi zbieg uposażenia sędziego w stanie spoczynku z prawem do emerytury lub renty, podczas gdy do przyjęcia tego rodzaju zbiegu brak jest ustawowych podstaw.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, względnie o stwierdzenie nieważności obu decyzji i o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja z (...) 2011 r., utrzymująca w mocy decyzję z (...) 2011 r. odmawiającą skarżącemu wypłaty świadczenia, o którym mowa w art. 95 pkt 1 usw, przysługującego przez okres jednego roku, z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.

Wojewódzki Sąd wskazał, że podstawą materialnoprawną decyzji z (...) 2011 r. jest art. 95 pkt 1 i art. 96 ust. 1, 2 pkt 1, ust. 3 i 7 usw, i "art. 111 pkt 6" usw (s. 9 uzasadnienia wyroku II SA/Wa 22/12; przy czym "art. 111 pkt 6" Sąd I instancji przywołał omyłkowo). Zgodnie z art. 95 pkt 1 usw, świadczenie pieniężne nie przysługuje żołnierzowi, w przypadku gdy żołnierza zawodowego zwolniono na podstawie art. 111 pkt 1, 6, 15 i 16, albo wskutek wypowiedzenia przez żołnierza stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, jeżeli pełnił on zawodową służbę wojskową przez okres krótszy niż 10 lat. Stosownie do art. 96 ust. 2 pkt 1 usw, prawo do świadczenia pieniężnego nabywa żołnierz, który nie spełnia wymogu posiadania 15 lat nieprzerwanej czynnej służby wojskowej, jeżeli zwolnienie ze służby wojskowej nastąpiło w wyniku wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy.

W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że skarżący pełnił nieprzerwanie służbę wojskową do dnia 31 lipca 2011 r., tj. 12 lat, co oznacza, że skarżący spełnił, co do zasady, warunki wymagane do uzyskania prawa do świadczenia, o które wnosił na podstawie art. 95 pkt 1 usw. Organ, odmawiając wypłaty mu tego świadczenia, powołał art. 96 ust. 3 usw, zgodnie z którym w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 95 pkt 1 usw i świadczenia emerytalnego żołnierzowi przysługuje, według jego wyboru, tylko jedno z tych świadczeń.

Skarżący, kwestionując decyzję z (...) 2011 r., zarzucił organowi, że uposażenie sędziego w stanie spoczynku i świadczenie emerytalne to dwa odrębne rodzaje świadczeń, z których każde regulowane jest odrębną ustawą i każde spełnia z woli ustawodawcy odrębną funkcję i cel, co oznacza, że art. 96 ust. 3 usw nie mógł mieć zastosowania w stosunku do niego.

Zdaniem Sądu I instancji, decyzja odmawiająca skarżącemu wypłaty świadczenia, o którym mowa w art. 95 pkt 1 usw, w sytuacji pobierania przez skarżącego uposażenia sędziego w stanie spoczynku, jest prawidłowa.

Skarżący co do zasady ma niewątpliwie rację, wskazując, że świadczenie emerytalne i świadczenie sędziego w stanie spoczynku, to w istocie dwa odmienne świadczenia. Nie oznacza to jednak, że w określonych sytuacjach świadczenia te traktowane są przez ustawodawcę w sposób tożsamy. Świadczy o tym na przykład uregulowanie zawarte w Prawie o ustroju sądów powszechnych, gdzie w art. 100 § 6 ustawodawca przewidział, że w razie zbiegu prawa do uposażenia w stanie spoczynku z prawem do emerytury lub renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wypłaca się wyłącznie uposażenie, z zastrzeżeniem § 7. Podobnie w ustawie z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 240, poz. 2052 z późn. zm., dalej uSN), w art. 94 § 5 również w razie zbiegu uposażenia sędziego Sądu Najwyższego Izby Wojskowej w stanie spoczynku z prawem do emerytury lub renty wojskowej, wypłaca się osobie uprawnionej wyłącznie świadczenie wyższe lub przez nią wybrane. Podobnie sytuacja przedstawia się w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o ustroju sądów wojskowych ([j.t.) Dz. U. z 2007 r. Nr 226, poz. 1676 z późn. zm.), gdzie w art. 32 § 5 ustawodawca również przewidział, że w razie zbiegu prawa do uposażenia w stanie spoczynku z prawem do emerytury lub renty wojskowej, wypłaca się osobie uprawnionej wyłącznie świadczenie wyższe albo przez nią wybrane. Podane przykłady wyraźnie wskazują, że przy całej odmienności uregulowań dotyczących uposażenia sędziego w stanie spoczynku oraz świadczeń emerytalnych i rentowych, są one w razie zbiegu tych świadczeń traktowane przez ustawodawcę w sposób tożsamy, a to oznacza, że uprawniony był pogląd organu odnośnie zastosowania w rozpoznawanej sprawie art. 95 ust. 3 usw.

Wprawdzie z art. 95 ust. 3 usw istotnie nie wynika, że pobieranie uposażenia sędziego w stanie spoczynku wyklucza możliwość wypłaty świadczenia przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, co nie oznacza, że skarżący uprawniony jest do wypłaty obu tych świadczeń. W sytuacji, gdy sędziowie - żołnierze objęci są regulacjami dwu odrębnych ustaw, to przy interpretacji art. 96 ust. 3 usw konieczne jest dokonanie systemowej i celowościowej wykładni przepisów.

W wielu sytuacjach prawo pozwala odstąpić od wyraźnego sensu językowego przepisu, na przykład wtedy, gdy interpretacja językowa prowadzi ad absurdum lub do rażąco niesprawiedliwego rozstrzygnięcia i w tego rodzaju sytuacjach odstąpienie od sensu językowego przepisu nie uważa się za wykładnię niezgodną z prawem (Lech Morawski, Wykładnia w orzecznictwie sądów komentarz, Dom Organizatora, Toruń 2002, s. 18). Wykładnia prawa opierać się musi na założeniu racjonalnego i prawidłowego działania ustawodawcy oraz na przyjęciu wewnętrznej spójności aktu prawnego, ale i całego systemu prawa.

Celem regulacji zawartej w art. 96 ust. 3 usw jest niedopuszczenie do kumulowania korzyści finansowych, w sytuacji wypłaty należności z budżetu państwa, gdyż już jedna z wypłacanych należności ma charakter wyjątkowy, a nawet uprzywilejowany w stosunku do innych grup zawodowych, nadto wypłacane należności nie są związane z kontynuowaniem aktywności zawodowej. Świadczą o tym podane wyżej przykłady dotyczące zarówno sędziów Sądu Najwyższego Izby Wojskowej, czy sędziów sądów wojskowych. Oznacza to, że organ, odmawiając wypłaty skarżącemu świadczenia, o którym mowa w art. 95 pkt 1 usw, zasadnie uznał, że z punktu widzenia funkcji jaką świadczenia te spełniają, ustawodawca postawił między nimi znak równości.

Zakaz łączenia prawa do wypłaty uposażenia w stanie spoczynku z prawem do emerytury lub renty dodatkowo przemawia za zamiarem ustawodawcy wypłaty tylko jednego świadczenia. Z tego względu Sąd I instancji stwierdził, że podzielenie stanowiska skarżącego i przyznanie mu wypłaty świadczenia, o jakim mowa w art. 95 pkt 1 usw prowadziłoby do usytuowania skarżącego w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do innych sędziów, w tym sędziów Sądu Najwyższego Izby Wojskowej. Zakaz łączenia praw do wypłaty uposażenia odnosi się również do sędziów Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 12 października 2010 r., III AUa 153/10).

Brak w art. 96 ust. 3 usw wyraźnego wskazania uposażenia w stanie spoczynku, nie oznacza, że wolą ustawodawcy było dopuszczenie do zbiegu świadczenia, o którym mowa w art. 95 pkt 1 usw, z uposażeniem sędziego w stanie spoczynku. Prawo do świadczenia, o którym mowa w art. 95 pkt 1 usw, związane jest z pełnieniem służby wojskowej, a nie ze sprawowaniem urzędu sędziego. Podstawową funkcją jaką skarżący pełnił było wykonywanie przez niego obowiązków sędziego, będąc przy okazji żołnierzem zawodowym. Świadczenia emerytalne i uposażenie sędziego w stanie spoczynku spełniają taką samą funkcję - zapewnić mają środki utrzymania po zaprzestaniu aktywności zawodowej, z tą różnicą, że świadczenie, o którym mowa w art. 95 pkt 1 usw wypłacane jest jedynie przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, a uposażenie sędziego w stanie spoczynku, które przyznano skarżącemu, wypłacane jest do ukończenia przez niego 65 lat. Niewątpliwie regulacja dotycząca sędziów jest rozwiązaniem zdecydowanie korzystniejszym niż to ma miejsce w stosunku do żołnierzy.

Analiza przedstawionych wyżej unormowań prawnych dotyczących różnych grup sędziów, zdaniem Sądu I instancji, wyraźnie wskazuje, że ustawodawca ustanowił jako zasadę, że jego intencją było, w przypadku zbiegu prawa do świadczeń emerytalnych lub rentowych z kilku tytułów, jak również w przypadku zbiegu prawa do tych świadczeń z innymi świadczeniami wypłacanymi z budżetu państwa, a wynikającymi ze stosunku służbowego - wypłacanie tylko jednego z tych świadczeń. Niewątpliwie uprawniony jest pogląd, że intencją ustawodawcy było stosowanie zakazu kumulacji świadczeń dotyczących uposażenia sędziego w stanie spoczynku z innymi świadczeniami emerytalnymi czy rentowymi. Nieuzasadniony byłby pogląd dopuszczający możliwość innego traktowania sędziów sądów wojskowych w stosunku do sędziów innych sądów. Pozostali żołnierze zawodowi zostali objęci wyłączeniem kumulacji świadczeń, o którym mowa w art. 95 pkt 1 usw.

Zgodził się ze stanowiskiem organu, że wyłączenie kumulacji świadczeń w przypadku sędziego - żołnierza nie pozostaje w sprzeczności z konstytucyjną zasadą równości. Trudno rozpatrywać zasadę równości w oderwaniu od zasady sprawiedliwości społecznej, o której mowa w art. 2 Konstytucji RP.

Sąd I instancji nie podzielił zarzutów, zawartych w skardze, odnośnie naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, uznając decyzję organu za prawidłową. Nie podzielił zarzutu naruszenia przez organ właściwości, uznając że to nie dowódca jednostki wojskowej jest właściwy do wydania decyzji, a zgodnie z art. 96 ust. 9 usw, organem tym jest wojskowy organ emerytalny. Stanowisko takie zyskało aprobatę w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok NSA z 11 grudnia 2009 r. I OSK 757/09, (Lex nr 582496]).

Sąd I instancji nie podzielił pozostałych zarzutów skarżącego, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa procesowego w stopniu powodującym konieczność jej uchylenia.

Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie wywiódł Hubert Całka, zarzucając wyrokowi II SA/Wa 22/12 istotne i rażące naruszenie prawa materialnego:

1.

art. 95 pkt 1 w zw. z art. 96 ust. 1 i 2 pkt 1 usw, przez niezastosowanie przedmiotowych przepisów do skarżącego tj. usankcjonowanie odmowy wypłaty świadczenia przewidzianego w art. 95 pkt 1 usw, mimo spełnienia wszystkich ustawowych przesłanego do wypłaty świadczenia i braku zaistnienia przesłanek do jego niewypłacania;

2.

art. 96 ust. 3 usw przez błędną wykładnię i zastosowanie go, co polegało na przyjęciu, że przepis ten w swojej hipotezie obejmuje zakaz łączenia świadczenia z art. 95 pkt 1 usw z pobieraniem przez skarżącego uposażenia z tytułu stanu spoczynku;

3.

rażące naruszenie art. 96 ust. 5 usw polegające na niezastosowaniu wobec skarżącego przedmiotowego przepisu w zakresie w jakim pozostawia kwestię decyzji co do wyboru świadczeń konkurencyjnych tylko i wyłącznie dyskrecjonalnej woli wnioskodawcy;

4.

art. 96 ust. 5 usw przez jego niezastosowanie i usankcjonowanie odmowy wypłaty świadczenia przewidzianego w art. 95 ust. 1 usw jednorazowo i to z góry za okres 12 miesięcy;

5.

art. 2, art. 32 "pkt" (winno być "ust.") 2 Konstytucji RP w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP przez błędne bezpośrednie zastosowanie skutkujące odmową zastosowania art. 95 pkt 1 w zw. z art. 96 ust. 1 i 2 pkt 1 usw i w konsekwencji odmowę wypłaty świadczenia przewidzianego w art. 95 pkt 1 usw, w oparciu o art. 96 ust. 3 usw;

6.

art. 100 § 1-4 usp w zw. z art. 70 § 1 pusw przez błędną wykładnię zakładającą, że uposażenie sędziego w stanie spoczynku jest uposażeniem tożsamym ze świadczeniem o jakim mowa w art. 95 "ust." (winno być "pkt") 1 usw, podczas gdy nie istnieją ku temu żadne prawne podstawy;

7.

art. 70 § 2 pusw w zw. z art. 73 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 95 pkt 1 usw przez błędne niezastosowanie tych przepisów;

8.

art. 2 i 7, art. 32 ust. 1 Konstytucji RP i określonej w nim zasady równości oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i zawartej w tym przepisie zasady rzetelnego (sprawiedliwego) procesu, a przejawiające się:

- daniem prymatu konstytucyjnej zasadzie sprawiedliwości społecznej nad konstytucyjną zasadą praworządności i demokratycznego państwa prawa (wyrażoną także w art. 6 k.p.a.), w tym na zasadą zaufania obywateli do państwa oraz na zasadą legalizmu;

- nierównym potraktowaniu skarżącego w porównaniu z innymi żołnierzami oraz innymi sędziami wojskowymi przechodzącymi w stan spoczynku;

- brakiem samodzielności wyrokowania, co konkretnie przejawiało się powieleniem wyroku, zarówno rozstrzygnięcia, jak i uzasadnienia z analogicznej sprawy wcześniej rozpoznawanej przez ten sam sąd w innym składzie (tekst jedn.: wyroku WSA w Warszawie z 13 kwietnia 2012 r., II SA/Wa 11/12) na co wskazuje niezapoznanie się z aktami sprawy w szczególności (z) pismem procesowym z 15 maja 2012 r. na co z kolei wskazuje pominięcie zawartych tam wniosków dowodowych, a w szczególności skopiowanie uzasadnienia w zakresie rozważań prawnych.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

9.

art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 89 § 2 usp w zw. z art. 70 § 1 pusw przez ich niezastosowanie, mimo że sprawa nie należała do właściwości sądu administracyjnego, lecz powszechnego, co skutkowało rozpoznaniem skargi i jej oddaleniem, zamiast odrzuceniem;

10.

art. 1 § 1 i 2 pusa w zw. z art. 3 § 1 i 2, art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez bezzasadne niezastosowanie przedmiotowych przepisów, co w niniejszej sprawie przejawiło się:

a)

w pominięciu w ustaleniach faktycznych istotnego dla rozstrzygnięcia z punktu widzenia art. 96 ust. 3 usw, który zdaniem Sądu I instancji winien mieć zastosowanie w niniejszej sprawie - faktu wypłaty skarżącemu świadczenia przez niego niewybranego tj. naruszenia przez organ przysługującemu mu prawa wyboru i wypłatę przez organ świadczenia innego niż wybrane przez niego;

b)

w niepoczynieniu jakichkolwiek ustaleń w zakresie celu jakim kierował się ustawodawca wprowadzając art. 96 ust. 3 usw oraz jak[a) była jego wola co do zakresu świadczeń jaki ustawodawca chciał objąć zasadą antykumulacyjną z tego przepisu;

c)

w zignorowaniu dokumentów, które to zostały dołączone do pisma procesowego z 15 maja 2012 r., a które to są istotne dla rozstrzygnięcia, gdyż jak zaznaczył to skarżący w piśmie, przemawiają za uwzględnieniem skargi;

- a skutkowało naruszeniem zasady opierania rozstrzygnięcia na prawdzie obiektywnej w oparciu o całokształt materiału dowodowego zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wszechstronny i w konsekwencji niezasadnym, na mocy art. 151 p.p.s.a. oddaleniem skargi, zamiast uchyleniem decyzji organu w całości;

11.

art. 3 § 1 i 2 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 8, 15 k.p.a., polegające na bezzasadnym niezastosowaniu przedmiotowych przepisów, a w konsekwencji nieuwzględnieniu skargi i nieuchyleniu skarżonego "postanowienia" (winno być "decyzji") oraz "utrzymanego w nim" (winno być "utrzymanej nim w") mocy mimo naruszenia przez organy je wydające szeregu wyżej wskazanych przepisów określających podstawowe zasady k.p.a. Tym samym Sąd winien był, sprawując kontrolę legalności, zastosować środek określony w ustawie i uchylić zaskarżoną decyzję na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.;

12.

art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niezastosowanie przedmiotowego przepisu do sporządzonego uzasadnienia, co skutkowało wewnętrzną sprzecznością i niejasnością uzasadnienia przejawiającą się:

1)

brakiem wyjaśnienia dlaczego skoro Sąd orzekający uznał, że art. 96 ust. 3 usw ma zastosowanie w niniejszej sprawie, nie wyegzekwował tego przepisu w zakresie w jakim ten przepis daje skarżącemu prawa wyboru świadczenia, a więc nie uchylił decyzji organu, skoro ten pozbawił go tego prawa i sam wybrał i wypłacił świadczenie inne niż wybrane przez skarżącego;

2)

przyjęciem z jednej strony, że uposażenie w stanie spoczynku nie jest świadczeniem emerytalnym, a z drugiej strony przyjęciem, że art. 96 ust. 3 usw ma jednak zastosowanie do tego uposażenia mimo, że przepis ten dotyczy jedynie zbiegu prawa do świadczenia z art. 95 pkt 1 usw ze świadczeniem emerytalnym, a nie z uposażeniem w stanie spoczynku;

3)

brakiem odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze;

4)

brakiem wyjaśnienia dlaczego Sąd I instancji uznał, że jego zdaniem interpretacja językowa prowadzi do absurdu lub do rażąco niesprawiedliwego rozstrzygnięcia i na czym to miałoby polegać oraz w jaki sposób poprzestanie na wykładni językowej naruszałby założenia racjonalnego i prawidłowego działania ustawodawcy oraz wewnętrzną spójność aktu, ale i całego systemu prawa;

5)

brakiem samodzielności w wydaniu i sporządzeniu orzeczenia, co przejawiało się powieleniem wcześniej zapadłego w innej sprawie wyroku WSA w Warszawie z 13 kwietnia 2012 r., II SA/Wa 11/12, a potem (skopiowaniem) najważniejszej części jego pisemnego uzasadnienia tj. rozważań prawnych wraz z błędami literowymi, numeracji przepisów i innymi;

- co nie tylko utrudnia, ale wręcz uniemożliwia rzeczowe dokonanie oceny zasadności zapadłego wyroku w zakresie powołanych podstaw zaskarżenia, jak też przedstawienie zarzutów merytorycznych zapadłego rozstrzygnięcia. Kontrola działalności administracji okazała się być w tym zakresie niepełna, gdyż nie wykazano, dlaczego zarzuty skarżącego okazały się być w ww zakresie bezzasadne. Tego typu naruszenie przepisów postępowania ogranicza również kontrolę instancyjną Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie dając poznać przesłanek, jakimi kierował się Sąd I instancji przy uznaniu niezasadności podstaw zaskarżenia;

13.

art. 106 § 3 p.p.s.a. polegające na nierozpoznaniu i nieuwzględnieniu wniosków dowodowych skarżącego zawartych w piśmie procesowym skierowanym do Sądu 15 maja 2012 r. (pkt c i d pisma), a dotyczących przeprowadzenia dowodu z wymienionych tam i dołączonych do pisma dokumentów.

Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o:

- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie;

- zasądzenie, na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a., kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej autor obszernie przedstawił stan faktyczny i szeroko uzasadnił zarzuty. W szczególności wskazał, że brak wypłaty niniejszego świadczenia skarżącemu nie jest zgodne z zasadą równości, jak twierdzi Sąd I instancji, lecz narusza tę zasadę. W niniejszej sprawie ewentualnie należy porównywać uprzywilejowanie sędziów wojskowych w tym zakresie do innych żołnierzy, a nie sędziów nie będących żołnierzami, gdyż świadczenie z art. 95 pkt 1 usw jest świadczeniem związanym wyłącznie z pełnieniem służby wojskowej, a nie sędziowskiej. W związku z tym skarżący wskazał, że Sąd I instancji błędnie uznał, że wypłata takiego świadczenia stawiałaby w uprzywilejowanej sytuacji sędziów wojskowych w stanie spoczynku w porównaniu z innymi sędziami (tekst jedn.: sędziami: SN, w tym Izby Wojskowej, NSA, powszechnymi). Skarżący zaznaczył, że świadczenie z art. 95 pkt 1 usw jest związanym wyłącznie z pełnieniem służby wojskowej, a nie sędziowskiej. Dodatkowo zaznaczył, że wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, wypłacie skarżącemu niniejszego świadczenia w kumulacji z uposażeniem w stanie spoczynku nie sprzeciwia się zasada sprawiedliwości społecznej, bo jego wypłata nie stanowi nieuzasadnionego uprzywilejowania w stosunku do innych sędziów.

Zdaniem skarżącego, nie istnieje generalna zasada niekumulowania świadczeń z budżetu Państwa tj. zakazująca wypłaty dwu świadczeń z budżetu państwa. Organy i Sąd I instancji nie wskazały przepisu, który by ją statutował. Sąd I instancji wskazał jedynie przepisy nie pozwalające na kumulację uposażenia w stanie spoczynku ze świadczeniem emerytalnym, nie wskazując przepisu dotyczącego zakazu kumulowania uposażenia w stanie spoczynku z innymi świadczeniami niż świadczenie emerytalne i rentowe. W niniejszej sprawie bezpodstawnie została rozciągnięta zasada niekumulowania uposażenia w stanie spoczynku ze świadczeniem emerytalnym na zakaz kumulowania uposażenia spoczynkowego nie tylko ze świadczeniem emerytalnym, ale ze wszystkimi innymi wypłacanymi z budżetu państwa.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zm. 1101 i 1529, dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Najdalej idący zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 89 § 2 usp w zw. z art. 70 § 1 pusw, wymagał rozpoznania w pierwszej kolejności. Ponieważ kontrolowana sprawa dotyczy świadczenia pieniężnego wynikającego ze stosunku służbowego wojskowej służby zawodowej, które podlegają kognicji sądów administracyjnych, Sąd I instancji prawidłowo rozpoznał skargę, zamiast ją odrzucić.

Skoro należności pieniężne nie zostały wymienione w art. 8 ust. 2 usw (który wyłącza spod kontroli sądu administracyjnego sprawy wymienione w pkt od 1-4), to należy uznać, że sprawy o świadczenia, o których mowa w art. 95 pkt 1 usw, należą do drogi administracyjnej. W trybie administracyjnym rozstrzyga się również sprawy o uposażenia i inne należności pieniężne przysługujące żołnierzowi w oparciu o ustawę o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Powyższy pogląd znajduje aprobatę w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w szczególności w uchwale SN z: 29 listopada 2007 r., III CZP 106/07, OSNC 2008/12/134; 18 listopada 2009 r., II PZP 7/09, OSNP 2010/7-8/82 i w wyroku SN z 15 grudnia 2008 r., II PK 98/08, Lex nr 3519970. Podobna interpretacja została zaprezentowana w uchwale 7 Sędziów NSA z 10 kwietnia 2006 r., I OPS 3/06, ONSAiWSA 2006/3/69 (z aprobującą glosą W. Tarasa, OSP 2008/12/136) i w wyroku NSA z 27 października 2010 r., I OSK 733/10, Lex nr 745306. Za odrzuceniem skargi nie przemawiały w szczególności przywołane przez skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym orzeczenia, zgodnie z którymi sprawy o roszczenia sędziów sądów wojskowych w stanie spoczynku ze stosunku służbowego sędziego (zatem nie pozostające w związku ze służbą żołnierza zawodowego), w tym o uposażenie sędziego w stanie spoczynku, przysługuje droga sądowa przed sądem powszechnym (art. 89 § 2, art. 100 § 1 usp; uchwała SN z 16 marca 2010 r., I PZP 3/10, OSNP 2010/17-18/207; wyrok SN z 6 stycznia 1999 r., III RN 180/98, OSNP 1999/21/670; postanowienie NSA z 14 czerwca 2011 r., I OSK 929/11, Lex nr 1082822; wyroki NSA z 5 grudnia 2012 r.: I OSK 1010/12 i I OSK 1378/12, cbosa). Kontrolowana sprawa nie dotyczy bowiem uposażenia sędziego w stanie spoczynku, a świadczenia z art. 95 pkt 1 i art. 96 ust. 1 i 2 pkt 1 usw, które to sprawy podlegają kognicji sądów administracyjnych (art. 184 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. Dz. U. Nr 78, poz. 483, sprost. Dz. U. z 2001 r. Nr 28, poz. 319; zm. z 2006 r. Nr 200, poz. 1471; z 2009 r. Nr 14, poz. 946).

Podniesione w skardze kasacyjnej pozostałe zarzuty naruszenia przepisów postępowania stanowią pochodną zarzutów naruszenia prawa materialnego, stąd ocena zarzutów prawa materialnego determinowała ocenę zarzutów procesowych.

Zarzut naruszenia art. 95 pkt 1 w zw. z art. 96 ust. 1 i 2 pkt 1 usw, przez niezastosowanie przedmiotowych przepisów do skarżącego, okazał się być nieusprawiedliwiony. W zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy, wskazywany w uzasadnieniu zarzutu przepis art. 96 ust. 4 usw i rozważane przez skarżącego pkt 2-4 ust. 2 art. 96 usw (s. 10-11 skargi kasacyjnej), jako podstawa dekodowania normy prawnej, istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy, nie mogły znaleźć zastosowania.

Skarżący aprobuje pogląd Sądu I instancji, że w przypadku skarżącego, spełnione zostały przesłanki pozytywne przyznania świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 95 pkt 1 usw (art. 95 pkt 1 w zw. z art. 96 ust. 1 i 2 pkt 1 usw).

Jednakże nietrafny okazał się zarzut naruszenia art. 96 ust. 3 usw przez błędną wykładnię i zastosowanie go, co polegać miało na przyjęciu, że przepis ten w swojej hipotezie obejmuje zakaz łączenia świadczenia z art. 95 pkt 1 usw z pobieraniem przez skarżącego uposażenia w stanie spoczynku. Błędnie skarżący przyjmuje, że wskazane przepisy dotyczące świadczenia z art. 95 pkt 1 usw - w szczególności art. 96 ust. 3 usw, są jasne i zgodne z zasadą clara non sunt interpretanda. Odwołanie się do drugiej postaci paremii clara non sunt interpretanda (antykontynuacyjnej - tożsamej z jedną z postaci paremii interpretatio cessat in claris) nie jest przekonujące (M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, LexisNexis 2012, s. 56-57, nb 91, 92, s. 228, nb 412; dalej M. Zieliński, Wykładnia). We współczesnej nauce trafnie wskazuje się, że takie rozumienie przywołanej paremii clara non sunt interpretanda, gdy powszechnie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i Trybunału Konstytucyjnego dopuszcza się przełamanie sensu językowego (O. Bogucki, Wykładnia funkcjonalna w orzecznictwie najwyższych organów władzy sądowniczej, Wyd. Wydziału Prawa Uniwersytetu Szczecińskiego 2001, s. 51-81, 159-174, 236-252), paremia ta pociąga za sobą prakseologiczną niezgodność. Z jednej strony żąda zakończenia procesu wykładni, z drugiej oczekuje kontynuowania go. Wbrew poglądowi skarżącego, we współczesnej nauce i praktyce sądów, zwyciężył pogląd, zgodnie z którym wykładnię należy kontynuować przy wykorzystaniu wszystkich trzech grup dyrektyw interpretacyjnych, bez względu na stopień jasności rezultatu wykładni otrzymanego w wyniku zastosowania dyrektyw chronologicznie wcześniejszych (dyrektyw językowych, systemowych, funkcjonalnych). Jednakowe rezultaty interpretacji otrzymane wg tych trzech typów dyrektyw niebywale wzmacniają uzyskany rezultat wykładni i taka sytuacja winna być typowa w każdym przypadku poprawnie przeprowadzonej legislacji. Różnice rezultatów wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej wymagają podjęcia decyzji o pierwszeństwie któregoś z nich (M. Zieliński, Clara non sunt interpretanda - mity i rzeczywistość, ZNSA 2012/6/18-21; M. Zieliński, Wykładnia, s. 238, nb 432). Wykładnia art. 96 ust. 3 usw, zaprezentowana w wyroku II SA/Wa 22/12, okazała się być trafna, a argumenty zaprezentowane w skardze kasacyjnej, prowadzące do odmiennego rezultatu niż zaprezentowane przez Sąd I instancji, nieprzekonujące.

Za tym, że Sąd I instancji nie mógł ograniczyć się jedynie do wykładni art. 95 pkt 1 w zw. z art. 96 ust. 1 i 2 pkt 1 usw przemawiało przede wszystkim to, że sytuację prawną skarżącego regulowały nie tylko przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (j.t. Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 z późn. zm.) - jako żołnierza zawodowego - a także ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o ustroju sądów wojskowych (j.t. Dz. U. z 2007 r. Nr 226, poz. 1676 z późn. zm.) - jako sędziego sądu wojskowego. Fakt ów dostrzegał także skarżący, domagając się we wniosku z 2 sierpnia 2011 r. (prezentata, k. 55 akt osobowych) wypłaty jednorazowo z góry świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby wojskowej określonego w art. 95 pkt 1 usw, wskazując że wypłacane mu przez WBE w (...) uposażenie sędziego w stanie spoczynku nie jest świadczeniem emerytalnym, a w konsekwencji brak podstaw do jego zawieszenia.

Już zatem ze względu na konieczność dekodowania wobec skarżącego prawidłowej normy prawnej na podstawie dwu różnych ustaw (o służbie wojskowej i Prawa o ustroju sądów wojskowych), a następnie ustaw, do których obie te ustawy odsyłały (Prawa o ustroju sądów powszechnych i ustaw o świadczeniach emerytalnych), konieczne było dokonanie przez organy obu instancji, jak i Sąd I instancji, nie tylko wykładni językowej art. 96 ust. 3 usw, ani wyłącznie art. 95 pkt 1 w zw. z art. 96 ust. 1 i 2 pkt 1 usw (jak to postuluje skarżący), lecz również wykładni systemowej i funkcjonalnej. Podstawą orzekania przez organy stosujące prawo nie jest przepis prawny, lecz norma prawna, w praktyce wywiedziona w drodze wykładni prawa z szeregu przepisów prawnych - w tym częstokroć także z aktów prawnych o różnej randze. W punkcie V ppkcie 9 uzasadnienia wyroku z dnia 10 grudnia 2002 r., P 6/02, Trybunał Konstytucyjny trafnie wskazał, że normę prawną rekonstruuje się zawsze z całokształtu obowiązujących przepisów prawnych. Wykładnią prawa jest operacja myślowa nie ograniczająca się do wykładni dwu przepisów (zwłaszcza ograniczona jedynie do wykładni językowej, zawartych w jednej z ustaw), lecz operacja w toku której dokonuje się przekładu zbioru przepisów ogłoszonych w aktach prawodawczych na zbiór norm postępowania równoznaczny jako całość z danym zbiorem przepisów. W kontrolowanej sprawie w szczególności konieczne było dokonanie wykładni powołanych przepisów wskazanych ustaw, z uwzględnieniem norm hierarchicznie wyższych (A. Municzewski, Reguły interpretacyjne w działalności orzeczniczej Sądu Najwyższego, Wyd. Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego 2004, s. 103-104, 151-152, 217; M. Zieliński, Wykładnia, s. 57, nb 92). Mimo, że sposób zaprezentowania rezultatów każdej z tych metod wykładni w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku mógł być pełniejszy, to rezultat wykładni prawa, aprobowanej zaskarżonym wyrokiem, okazał się prawidłowy.

Wbrew stanowisku skarżącego, przywołany pogląd L. Morawskiego (Spór o wykładnię) i zaprezentowany w wybranych przez skarżącego orzeczeniach, odwołujący się do paremii clara non sunt interpretanda (antykontynuacyjnej - tożsamej z jedną z postaci paremii interpretatio cessat in claris), okazał się nieprzekonujący z punktu widzenia założeń metodologicznych i etycznych, i nieprzydatny z punktu widzenia rzeczywistych walorów praktycznych (M. Zieliński, ZNSA 2012/6/s. 12-21; M. Zieliński, Wykładnia, s. 57-61, nb 93-98; E. Łętowska, Kilka uwag o praktyce wykładni, KPP 2002/1/s.54-55). W istocie współczesna nauka prawa i dominujące poglądy przyjęte we współczesnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego, opowiadają się za zbliżeniem koncepcji wykładni operatywnej do praktycznego kontekstu paremii omnia sunt interpretanda (L. Leszczyński, Wykładnia operatywna (podstawowe właściwości), PiP 2009/6/22; M. Zieliński, Z. Radwański, Wykładnia prawa cywilnego, St. Pr. Pryw. 2006/1/20; M. Zieliński, Wykładnia, s. 60, nb 96). Pogląd ów nawiązuje do stanowiska Ulpiana, według którego "choćby edykt pretorski był jak najbardziej oczywisty, to jednak nie należy zaniedbywać jego interpretacji" (D. 25,4,1,11). Trafnie ujął to S. Budziński, który uważał, że "wykładnia zachodzi w każdej sytuacji, choć niekiedy jest na tyle prosta, że niedostrzegalna" (S. Budziński, Wykładnia porównawcza prawa karnego, Warszawa 1868, s. 35-37). L. Morawski czyni w tym względzie zastrzeżenia, podając, że "W wielu też sytuacjach prawo pozwala odstąpić od wyraźnego sensu językowego przepisu, na przykład...", a - co znamienne - powołując jedynie 2 dawniejsze orzeczenia Sądu Najwyższego (wyrok SN z 8 maja 1998 r., I CKN 664/97; postanowienie SN z 1 lipca 1999 r., V KZ 31/99; L. Morawski, Wykładnia w orzecznictwie sądów komentarz, s. 18 uw. 1; s. 86-87, uuw. 5). Wbrew stanowisku skarżącego (s. 14-15 skargi kasacyjnej), dla sięgania do wykładni systemowej i celowościowej, nie trzeba było dojść do wniosku, że rezultat wykładni językowej prowadziłby do absurdu bądź do rażąco niesprawiedliwego rozstrzygnięcia. W tej materii po 1997 r. (gdy opublikowano L. Morawskiego, Wstęp do prawoznawstwa, Toruń 1997) i po 2002 r. (gdy opublikowano Komentarz L. Morawskiego i pierwsze wydanie pracy M. Zielińskiego, Wykładnia), przywołanych przez skarżącego (s. 26 skargi kasacyjnej), nastąpił znaczny postęp nauk prawnych i znalazł on odzwierciedlenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i Trybunału Konstytucyjnego (przykładowo - wyrok TK z 13 stycznia 2005 r., P 15/02, OTK-A 2005/1/4; postanowienie TK z 26 maja 2008 r., P 14/05, OTK-A 2008/4/69; M. Zieliński, Wykładnia 2012 r., s. 60-61, uw. 96, przypis 37, 38).

Zaskarżony wyrok nie narusza art. 96 ust. 3 usw. Z oświadczenia woli, zawartego we wniosku z 2 sierpnia 2011 r. wynika, że skarżący dokonał wyboru, lecz nie jednego spośród dwu, a obu świadczeń jednocześnie. Na rzeczywiste dokonanie takiego wyboru przez skarżącego wskazuje to, że wyraźnie domagał się wypłaty świadczenia pieniężnego z art. 95 pkt 1 usw, przy jednoczesnym zachowaniu uposażenia sędziego w stanie spoczynku (k. 55 akt osobowych; art. 65 § 1 i 2 k.c.; uchwała 7 Sędziów SN z 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 12/95/168, akceptowana przez S. Rudnickiego w: S. Dmowski, S. Rudnicki, Komentarz do kodeksu cywilnego. Część ogólna LexisNexis 2011, s. 330-333 uw. 5). Skoro to sam skarżący dokonał wyboru obu tych świadczeń, to nie sposób zarzucić skutecznie wyrokowi I instancji naruszenia art. 96 ust. 3 usw.

Zaskarżony wyrok nie narusza zakazu wykładni rozszerzającej przepisu modyfikującego przepis centralny przez rozszerzenie zakresu tego modyfikatora (wedle paremii exceptiones non sunt extendendae; M. Zieliński, Wykładnia, s. 242-243, nb 438; s. 16-17 skargi kasacyjnej), bowiem Sąd I instancji nie oparł się na rozszerzającej wykładni wyjątków, zawartych w ustawie o służbie woskowej, lecz na prawidłowej wykładni powołanych przepisów prawa, w oparciu o wszystkie trzy typy dyrektyw wykładni: językową, systemową i funkcjonalną (zgodnie z paremią interpretatio cessat post applicationem trium tryporum directionae; M. Peno, M. Zieliński, Wykładnia derywacyjna a wykładnia w orzecznictwie Izby Karnej i Izby Wojskowej Sądu Najwyższego, w: red. J. Godyń, M. Hudzik, L. K. Paprzycki, Zagadnienia prawa dowodowego, wyd. SN 2011, s. 126). Użycie w uzasadnieniu wyroku II SA/Wa 22/11 zwrotu "oraz art. 111 pkt 6 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych" (s. 9), jest jedynie oczywistą omyłką pisarską, bowiem z ustaleń organów administracji publicznej obu instancji, trafnie aprobowanych przez Sąd I instancji, skarżący nie został zwolniony z zawodowej służby wojskowej na skutek "otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej" (art. 111 pkt 6 usw - verba legis).

Dodanie ustępu 3a do art. 96 usw przez art. 1 pkt 54 lit. a ustawy z dnia 11 października 2013 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r. poz. 1355) zmieniającej nin. ustawę z dniem 5 grudnia 2013 r., nie oznacza, że przed tą zmianą dopuszczalna była odmienna niż przyjęta w zaskarżonym wyroku wykładnia art. 95 pkt 1 w zw. z art. 96 ust. 1 i 2 usw. Dodanie ustępu 3a do art. 96 usw nie stanowi nowości normatywnej, a jedynie formalne potwierdzenie dotychczasowego stanu rzeczy (odpowiednio - wyrok NSA z: 8 grudnia 2011 r., II OSK 1760/10; 3 lutego 2012 r., II OSK 2202/10, Lex nr 1138107; postanowienie SN z 7 września 2005 r., II UZP 9/05, Lex 171757).

Skoro Sąd I instancji nie naruszył norm dekodowanych z powołanych przepisów stwierdzając, że skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 95 pkt 1 usw, to nie mógł naruszyć art. 96 ust. 5 usw, który jedynie wówczas znajduje zastosowanie, gdy żołnierz zawodowy nabył prawo do świadczenia, o którym mowa w art. 95 pkt 1 usw, co w sytuacji skarżącego nie miało miejsca.

Zaskarżony wyrok nie narusza art. 2, art. 32 "pkt" (winno być "ust.") 2 Konstytucji RP w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP przez błędne bezpośrednie zastosowanie skutkujące odmową zastosowania art. 95 pkt 1 w zw. z art. 96 ust. 1 i 2 pkt 1 usw i w konsekwencji odmowę wypłaty świadczenia przewidzianego w art. 95 pkt 1 usw, w oparciu o art. 96 ust. 3 usw. Wbrew stanowisku skarżącego, Wojewódzki Sąd nie stosował bezpośrednio (art. 8 ust. 2 Konstytucji RP) przepisów art. 2, art. 32 ust. 2 Konstytucji RP. W sprawie nie zachodziły przesłanki zastosowania zasady niedyskryminacji w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. W doktrynie i orzecznictwie trafnie podkreśla się związek zasady równości z zasadami sprawiedliwości społecznej (L. Garlicki w: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Wyd. Sejmowe 2003, t. III, s. 22-23, uw. 22 do art. 32 ust. 2 Konstytucji RP; M. Masternak-Kubiak, Prawo do równego traktowania, w: red. B. Banaszak, A. Preisner, Prawa i wolności obywatelskie w Konstytucji RP, Warszawa 2002, s. 123). Sąd I instancji trafnie przywołał konstytucyjną zasadę równości i zasadę sprawiedliwości społecznej, jako wzorce konstytucyjne dla oceny rezultatów wykładni powołanych przepisów ustaw, akceptując stanowisko organu, że wyłączenie kumulacji świadczeń w przypadku sędziego-żołnierza, nie pozostaje w sprzeczności z konstytucyjną zasadą równości (s. 13 uzasadnienia wyroku II SA/Wa 22/12). Działanie takie było prawidłowe, bowiem w doktrynie trafnie wskazuje się, że w sytuacji, gdy jasne językowe rozumienie danego zwrotu burzy podstawowe założenia o racjonalności prawodawcy, zwłaszcza o jego systemie wartości, należy dać pierwszeństwo dyrektywie funkcjonalnej, stającej w obronie tych wartości (M. Zieliński, ZNSA 2012/6/20). Słusznie Sąd I instancji wskazał, że tą konstytucyjnie chronioną wartością była zasada sprawiedliwości społecznej. Błędnie skarżący powołuje "zasadę anarchokomunizmu" "każdemu według jego potrzeb" czy "konstytucyjną zasadę Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej określonej w art. 19 ust. 3 Konstytucji PRL-u z 1976 r. "każdemu według jego pracy" (s. 5-7 skargi kasacyjnej). Nie sposób bowiem mieszać normatywnego charakteru zasad zawartych w art. 2 i 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, z tezami propagandowymi, zawartymi w doktrynie politycznej bądź praktyce społecznej lat minionych, nawet jeśli część z nich była przywołana w Konstytucji PRL z 1952 r. O tym, że szereg zapisów Konstytucji PRL z 1952 r. nie miało charakteru normatywnego i nie podlegało jurydyzacji, przemawiała w szczególności praktyka, polegająca m.in. na tym, że nawet ustawy reformujące zasadniczo ustrój administracji publicznej, uchwalane były tego samego dnia, co nowelizacje Konstytucji PRL - formalnie (zgodnie z postulatami nauki prawa) aktu hierarchicznie wyższego. Przykładowo - dnia 9 grudnia 1973 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 listopada 1973 r. o zmianie Konstytucji PRL (Dz. U. z 1973 r. Nr 47, poz. 275) i ustawa z dnia 22 listopada 1973 r. o zmianie ustawy o radach narodowych (Dz. U. z 1973 r. Nr 47, poz. 276), zgodnie z którymi terenowymi organami administracji państwowej oraz organami wykonawczymi i zarządzającymi rad narodowych stali się: wojewodowie, prezydenci lub naczelnicy miast, naczelnicy powiatów, naczelnicy dzielnic i naczelnicy gmin (art. 1 pkt 3 powołanej ustawy o zmianie Konstytucji i art. 1 pkt 34 powołanej ustawy o zmianie ustawy o radach narodowych). Hierarchia źródeł prawa w okresie przywołanym przez skarżącego była zachwiana - przykładowo zgodnie z art. XVI ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Przepisy wprowadzające kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 94), "ustawą w rozumieniu kodeksu cywilnego jest każdy obowiązujący przepis prawa", co skutkowało tym, że zarządzenie ministra traktowane było jako lex specialis wobec najsilniej zakorzenionych w europejskiej kulturze prawnej instytucji uregulowanej przepisami kodeksu cywilnego. Dopiero orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, począwszy od 1980 r., i Trybunału Konstytucyjnego, począwszy od 1986 r., doprowadziło do wyeliminowania uchwał samoistnych Rady Ministrów z katalogu aktów normatywnych regulujących prawa i obowiązki obywateli, oraz do wcielania w życie postulatów doktryny w zakresie hierarchii źródeł prawa.

Zaskarżony wyrok nie narusza także art. 2, 7, 32 ust. 1 Konstytucji RP i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W praktyce organów administracji publicznej i sądów administracyjnych wielokrotnie pojawia się konflikt dóbr, chronionych normami konstytucyjnymi. Zasada sprawiedliwości społecznej składa się na "zasadę zasad" - zasadę państwa demokratycznego, prawnego i sprawiedliwego (W. Sokolewicz w: red. L. Garlicki, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Wyd. Sejmowe 2007, t. V, s.10, uw. 2 do art. 2). Postulat sprawiedliwości odnosi się do treści tworzonego prawa, jak i jego rozumienia w praktyce. W przypadku kolizji między wartościami, zawierającymi się w zasadę państwa demokratycznego, prawnego i sprawiedliwego, winna być ona rozstrzygana a casu ad casum, przy czym gdy kwestia ma bardziej charakter materialnoprawny, pierwszeństwo częściej będą miały wymogi płynące z zasad sprawiedliwości społecznej i demokracji. Zasada sprawiedliwości społecznej ma bezpośrednie odniesienie do zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji), uwzględniając tamtą zasadę, zarazem ją korygując, przez eliminację sytuacji, w której równe traktowanie wywoływałoby rażącą niesprawiedliwość (W. Sokolewicz - op. cit.s. 11-12, uw. 8; s. 16, uw. 13). Tym samym skarżący błędnie przyjmuje, że w zaskarżonym wyroku Sąd dał prymat konstytucyjnej zasadzie sprawiedliwości społecznej nad zasadą praworządności i demokratycznego państwa prawa, w tym nad zasadami pochodnymi - zasadą zaufania obywateli do państwa i zasadą legalizmu. Zaskarżony wyrok jest przejawem prawidłowego uwzględnienia zastosowania obu wskazanych zasad podstawowych, wyrażonych wprost w art. 2 Konstytucji.

W doktrynie trafnie wskazuje się, że zastosowanie konkretnego kryterium te same podmioty mogą być uznane już to za "podobne" (co uzasadni ich równe traktowanie), już to za odmienne (co wyłączy odnoszenie do nich konsekwencji zasady równości). Kluczowy charakter dla rozważania zasady równości ma zawsze ustalenie "cechy istotnej", bo przesądza o uznaniu porównywanych podmiotów za podobne lub odmienne (L. Garlicki - op. cit., s. 6-7, uw. 6 do art. 32).

Trafnie Sąd I instancji uznał, że tą istotną cechą było bycie przez skarżącego sędzią, a nie tylko żołnierzem zawodowym. To bycie sędzią i nabycie uprawnienia do stanu spoczynku, w sposób zasadniczy różnicuje sytuację skarżącego wobec innych żołnierzy zawodowych, którzy zostali zwolnieni z zawodowej służby wojskowej, pełnionej jako służba stała. Co do zasady bowiem ustawodawca, przyznając prawa do świadczeń na koszt podatnika, ogranicza sytuacje, w których dany podmiot może otrzymywać wiele świadczeń na koszt podatnika jednocześnie. Dotyczy to co do zasady prawa zabezpieczenia społecznego (W. Łączkowski, Etyczne aspekty finansowania potrzeb socjalnych ze środków publicznych, RPEiS 1/04/8 i n.), a przywołane w zaskarżonym wyroku przykłady należy uznać za wystarczające dla wyników wykładni przyjętej w zaskarżonym wyroku.

W sprawie nie doszło do naruszenia zasady równości w stosunku do innych sędziów wojskowych przechodzących w stan spoczynku. Skarżący, powołując informację publiczną (nie podpisaną ani nie potwierdzoną "za zgodność"; k. 60-66 akt II SA/Wa 22/12), pomija wyjaśnienia dodatkowe do tabeli, z których wynika, że 11 sędziów SN, którzy odeszli w stan spoczynku w 2003 r., pobrało świadczenia z art. 95 pkt 1 usw, a następnie zawiesiło emeryturę wojskową zgodnie z art. 94 § 2 uSN; sędzia Departamentu Sądów Wojskowych, który odszedł w 2010 r., według jego oświadczenia nie ma prawa do uposażenia w stanie spoczynku; pobiera aktualnie świadczenie pieniężne z tytułu zwolnienia, zawieszając prawo do emerytury wojskowej. W 2009 r. odmówiono wypłaty świadczenia z art. 95 pkt 1 usw 1 sędziemu sądu garnizonowego, z powodu braku 15 letniej, nieprzerwanej służby wojskowej. W 2011 r. odmówiono wypłaty 10 sędziom zniesionych sądów garnizonowych w (...). Z powołanej informacji wynika, że regułą wobec sędziów zwolnionych ze służby w związku ze zniesieniem w 2010 r. sądów garnizonowych, była odmowa wypłaty świadczenia z art. 95 pkt 1 usw. Zagadnienie wypłaty konkretnemu sędziemu należnych świadczeń, prawa do emerytury wojskowej bądź zawieszenia tej emerytury, prawa do uposażenia sędziego w stanie spoczynku, wymagałoby badania każdej ze spraw indywidualnie, co przekraczało kognicję sądu w kontrolowanej sprawie (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Ustawodawca przewidział instytucje prawa, pozwalające na wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji wadliwych, jeśli takie ewentualnie zapadły w przeszłości.

W kontrolowanej sprawie trafnie Wojewódzki Sąd podniósł, że ustawodawca w art. 96 ust. 4 usw wskazał, że w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 95 pkt 1 usw, i świadczenia emerytalnego, żołnierzowi przysługuje według jego wyboru, tylko jedno z tych świadczeń. Przekonująco Sąd I instancji wskazał, że także art. 100 § 6 usp, art. 94 § 5 uSN, art. 32 § 5 pusw, wprowadziły zasadę, że w razie zbiegu prawa do uposażenia w stanie spoczynku z prawem do emerytury lub renty wojskowej, wypłaca się osobie uprawnionej świadczenie wyższe lub przez nią wybrane.

Zaskarżony wyrok, jako oparty na prawidłowej wykładni prawa, nie narusza zasady praworządności (art. 7 Konstytucji RP). Sąd I instancji nie naruszył art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2012 r., II SA/Wa 22/12, nie jest "tym samym wyrokiem", co wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2012 r., II SA/Wa 11/12. Wyrok II SA/Wa 22/12 zapadł w innej podmiotowo sprawie, niż wyrok II SA/Wa 11/12; oparty został o inne ustalenia faktyczne. Sąd I instancji trafnie zdefiniował problemy prawne, które wystąpiły w kontrolowanej sprawie, zatem zarówno sposób dochodzenia do prawidłowej wykładni prawa, jak i sposób jego przedstawienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, mógł odpowiadać sposobowi dochodzenia do prawidłowej wykładni prawa w sprawie zakończonej wyrokiem II SA/Wa 11/12. Czerpanie z dorobku orzecznictwa sądów jest dopuszczalne, a przytoczenie fragmentów uzasadnienia innego wyroku wskazuje jedynie, że Sąd orzekający w danym składzie, w pełni podziela pogląd prawny, zaprezentowany w przywołanym przez siebie wcześniejszym wyroku. Sytuacja taka nie świadczy o "braku samodzielności wyrokowania", jak to podnosi skarżący. Podobne ujęcie rozważań prawnych nie niweczy faktu, że wyrok II SA/Wa 22/12 zapadł w odrębnej sprawie i że odpowiada prawu, nie niwecząc prawa skarżącego do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).

Sądowi z urzędu wiadomym jest, że prawomocnym wyrokiem z dnia 27 marca 2013 r., I OSK 1967/12, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną skarżącego w sprawie II SA/Wa 11/12, od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2012 r., II SA/Wa 11/12 (cbosa).

W zaskarżonym wyroku Sąd I instancji nie zaprezentował poglądu, że uposażenie sędziego w stanie spoczynku jest uposażeniem tożsamym ze świadczeniem, o jakim mowa w art. 95 "ust." (winno być "pkt") 1 usw, jak błędnie to przyjął skarżący kasacyjnie (s. 2 skargi kasacyjnej).

Status sędziów sądów wojskowych będących żołnierzami zawodowymi reguluje ustawa - Prawo o ustroju sądów wojskowych i określone w jej art. 70 § 1 przepisy Prawa o ustroju sądów powszechnych. Jedynie w sprawach nieuregulowanych w Prawie o ustroju sądów powszechnych, prawa i obowiązki żołnierzy określają przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (art. 70 § 2 pusw). Specyficzny status tej grupy żołnierzy zawodowych sprawia, że ich roszczenia - w trakcie pełnionej służby i po jej zakończeniu - muszą być oceniane systemowo, z uwzględnieniem unormowań zawartych we wszystkich wskazanych aktach prawnych i przy uwzględnieniu ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (j.t. Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 z późn. zm., dalej uzeżz), a nie tylko ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Począwszy od dnia 1 stycznia 1998 r., na podstawie ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 124, poz. 782), od wynagrodzenia sędziów nie odprowadza się składek na ubezpieczenie społeczne (T. Ereciński, J. Gudowski, J. Iwulski, Prawo o ustroju sądów powszechnych. Komentarz, LexisNexis 2009 s.398, uw. 2; s. 400-401, uw. 5). W aktualnym stanie prawnym zapis taki znajduje się w art. 91 § 9 usp, który w związku z art. 70 § 1 pusw ma zastosowanie również do sędziów sądów wojskowych. Zwolnienie wynagrodzeń sędziowskich z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne wynikało z realizacji przepisów Konstytucji RP, gwarantujących konstytucyjną nieusuwalność sędziów ze sprawowanych urzędów (art. 180 ust. 1 Konstytucji RP) i wprowadzających instytucję stanu spoczynku sędziego po osiągnięciu ustawowo określonej granicy wiekowej albo wskutek choroby lub utraty sił uniemożliwiających mu dalsze sprawowanie jego urzędu (art. 180 ust. 3 i 4 Konstytucji RP). Ustrojodawca przewidział także możliwość przeniesienia sędziego w stan spoczynku w razie zmiany ustroju sądów lub zmiany granic okręgów sądowych (art. 180 ust. 5 Konstytucji RP). Stan spoczynku sędziego jest instytucją jednolitą (całościową), niezależnie od podstawy prawnej przejścia w taki stan (Maria Teresa Romer, Walerian Sanetra, Stan spoczynku, czyli instytucja o szczególnym i jednolitym charakterze, Rzeczpospolita 1997/12/11). W stanie spoczynku sędziemu przysługuje uposażenie, które jest pełne, gdy przyczyną przejścia jest zmiana ustroju sądów lub zmiana granic okręgów sądowych, a w pozostałych przypadkach przysługuje ono w zmniejszonej wysokości (art. 70 § 1 pusw w zw. z art. 100 § 1-3 usp). Zatem okoliczności czy przyczyny, z jakich dochodzi do przejścia w taki stan, mają wpływ tylko na wysokość przysługującego z tego tytułu uposażenia, a nie na sam charakter omawianej instytucji.

Z tytułu pracy na stanowisku sędziego - co do zasady - nie przysługuje prawo do emerytury lub renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 106 § 5 usp; K. Gonera w: red. A. Górski, Prawo o ustroju sądów powszechnych. Komentarz, Wolters Kluwer 2013, s. 515, uw. 7). W razie zbiegu prawa do uposażenia w stanie spoczynku z prawem do emerytury lub renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wypłaca się (w zakresie istotnym dla kontrolowanej sprawy) wyłącznie uposażenie (art. 100 § 6 usp). Ta ostatnio wymieniona zasada, z mocy odesłania zawartego w art. 70 § 1 pusw, odnosi się również do sędziów sądów wojskowych. Powtórzono ją w art. 7 uzeżz, który stanowi, że: "W razie zbiegu prawa do emerytury lub renty przewidzianych w ustawie z prawem do emerytury lub renty albo do uposażenia w stanie spoczynku lub uposażenia rodzinnego przewidzianych w odrębnych przepisach wypłaca się świadczenie wyższe lub wybrane przez osobę uprawnioną, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej" (w brzmieniu nadanym art. 6 pkt 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 166, poz. 1609).

Oznacza to, że system uzyskiwania uprawnień związanych z przejściem w stan spoczynku ma charakter szczególny. Można nawet mówić o odrębnym systemie zaopatrzenia sędziów (glosa T. Kuczyńskiego do uchwały Sądu Najwyższego z 27.9. 2002 r., III UZP 5/02, OSNP 2003/3/69). Oczywistym jest, że uprawnienia sędziego w stanie spoczynku nie są tożsame ze świadczeniami z powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych ani resortowego systemu zaopatrzenia emerytalnego. Sąd I instancji trafnie wskazał, że świadczenia te spełniają podobną funkcję (s. 11-12 uzasadnienia II SA/Wa 22/12). Zarzuty skarżącego w tym zakresie nie są więc zasadne.

Dostrzegając specyfikę stanu spoczynku i przysługującego z tego tytułu uposażenia, nie sposób nie zauważyć - co trafnie podniósł Sąd I instancji, że cel powyższego świadczenia i świadczeń emerytalno-rentowych w pewnym zakresie jest jednak zbliżony. Nie może bowiem ulegać wątpliwości, że oba rodzaje tych świadczeń mają zapewnić środki utrzymania po zaprzestaniu przez uprawnionego aktywności zawodowej. Z tych właśnie przyczyn uprawniona jest ich kwalifikacja do wspólnej kategorii świadczeń z szeroko pojmowanego zabezpieczenia społecznego.

Jedną z podstawowych reguł w sferze zabezpieczenia społecznego jest zasada prawa do pobierania tylko jednego świadczenia z zakresu zabezpieczenia społecznego. Zasada ta - jak wynika z przytoczonych wyżej przepisów - dotyczy także uposażenia sędziego w stanie spoczynku oraz wojskowych i powszechnych świadczeń emerytalno-rentowych. Taka relacja między świadczeniami emerytalno-rentowymi pozwala uznać, że uposażenie sędziego w stanie spoczynku jest w istocie świadczeniem alternatywnym do świadczeń wymienionych w art. 100 § 6 usp w zw. z art. 70 § 1 pusw i w art. 7 uzeżz. Ustawodawca, dostrzegając zasadniczy cel, jaki świadczenia te spełniają, potraktował je jednakowo i wykluczył dopuszczalność jednoczesnej ich wypłaty (wyrok NSA z: 9 grudnia 2013 r., I OSK 2140/12; 9 grudnia 2013 r., I OSK 2490/12, cbosa).

W sprawach nieuregulowanych w Prawie o ustroju sądów powszechnych, prawa i obowiązki żołnierzy określają przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (art. 70 § 2 pusw). Żołnierze zawodowi otrzymują inne (prócz uposażenia zasadniczego i dodatków do uposażenia) należności pieniężne - w szczególności należności związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej (art. 73 ust. 1 pkt 9 w zw. z 95 pkt 1 usw). Nieusprawiedliwiony okazał się zarzut naruszenia art. 70 § 2 pusw w zw. z art. 73 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 95 pkt 1 usw przez ich błędne niezastosowanie. W istocie bowiem Sąd I instancji zastosował normy prawne, wywiedzione ze wskazanych przepisów, prawidłowo dokonując wykładni tych przepisów, przy zastosowaniu dyrektyw wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej, której rezultaty Naczelny Sąd Administracyjny aprobował wyżej. Dla uniknięcia zbędnych powtórzeń, do rezultatów tak przeprowadzonej wykładni, należy się w tym miejscu odwołać.

Zarzut zawarty w punkcie 10 a) skargi kasacyjnej, mimo że zgłoszony w ramach drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), w istocie odpowiada zarzutowi prawa materialnego, zgłoszonego w punkcie 3. Dla oceny zarzutu "naruszenia przez organ przysługującego mu (skarżącemu) prawa wyboru i wypłatę przez organ świadczenia innego niż wybrane przez" skarżącego, należy odwołać się do argumentów podniesionych przy rozważania zarzutu 3.

Zarzut naruszenia wskazanych jako normy dopełnienia art. 6, 7, 8, 15 k.p.a. nie jest usprawiedliwiony. Przywołanie zasady sprawiedliwości społecznej miało miejsce przy wykładni prawa materialnego i nie było przesłanką stosowania instytucji procesowych - w tym w szczególności k.p.a. Prawidłowe zastosowanie norm materialnoprawnych nie mogło czynić zasadnym zarzutu naruszenia wskazanych jako normy odniesienia art. 3 § 1 i 2 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a.

Dla rozstrzygnięcia sprawy Sąd I instancji nie miał obowiązku czynić jakichkolwiek ustaleń w zakresie celu, jakim kierował się ustawodawca wprowadzając art. 96 ust. 3 usw i jaka była jego wola co do zakresu świadczeń, jaki ustawodawca chciał objąć zasadą antykumulacyjną tego przepisu. Ustalenia w tej materii mogłyby prowadzić co najwyżej do uzyskania informacji o wykładni autentycznej, która współcześnie jest stosowana do aktów podustawowych bądź wewnętrznych (M. Zieliński, Wykładnia, s. 65, nb 110), a która nie mogła zastąpić wykładni przy pomocy metod: językowej, systemowej i funkcjonalnej, prawidłowo przeprowadzonej w sprawie, w której zapadł wyrok II SA/Wa 22/12.

Chybionym okazał się zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku winno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia. Mimo, że uzasadnienie wyroku mogło być bardziej pogłębione, należy je uznać za spełniające wymogi art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu, który czynił możliwym kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku. Sąd I instancji odniósł się do wszystkich zarzutów, które dotyczyły zagadnień istotnych dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną należało oddalić. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.