Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1529013

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 17 grudnia 2013 r.
I OSK 2264/12

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.).

Sędziowie: NSA Ewa Dzbeńska, del. WSA Mirosław Gdesz.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Straży Granicznej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 698/12 w sprawie ze skargi M. F. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia (...) lutego 2012 r. nr (...) w przedmiocie prawa do dodatku służbowego za wysługę lat oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie faktyczne

Wnioskiem z dnia 2 listopada 2011 r. por. M. F. zwróciła się o zaliczenie do wysługi lat okresu pracy od dnia 20 kwietnia 1986 r. do dnia 2 września 1990 r. w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców, przedstawiając w załączeniu:

- zaświadczenie OŚR. MP (...) z dnia (...) listopada 2010 r., potwierdzające okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, położonym we wsi S., w wyszczególnionym już powyżej okresie, wystawione przez Urząd Miasta i Gminy Piaseczno,

- zeznania dwóch świadków, potwierdzających jej pracę w gospodarstwie rodziców,

- oświadczenie jej samej, dotyczące pracy w gospodarstwie rolnym rodziców oraz zamieszkania na terenie tego gospodarstwa, poświadczone przez Urząd Miasta i Gminy Piaseczno.

Komendant Główny Straży Granicznej rozkazem personalnym z dnia (...) listopada 2011 r. nr (...), działając na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 116, poz. 675 z późn. zm.), w zw. z § 4 ust. 1 pkt 1, § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 8 lutego 2008 r. w sprawie uposażenia zasadniczego oraz dodatków do uposażenia funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 24, poz. 148 z późn. zm.) oraz w zw. z § 1 pkt 6, § 2 ust. 2 pkt 4, § 5 ust. 2 i § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 września 2008 r. w sprawie sposobu i trybu zaliczania okresów służby i pracy do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wysokości dodatku za wysługę lat funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 178, poz. 1101) i w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310), ustalił skarżącej M. F. na dzień 2 listopada 2011 r. prawo do dodatku za wysługę lat w wysokości 20,5% należnego uposażenia zasadniczego. W uzasadnieniu podał, że w myśl § 1 ust. 1 pkt 6 cytowanego już wyżej rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie sposobu i trybu zaliczania okresów służby i pracy do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wysokości dodatku za wysługę lat funkcjonariuszy Straży Granicznej, do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wysokości dodatku za wysługę lat funkcjonariuszy Straży Granicznej zalicza się inne okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Z kolei tymi odrębnymi przepisami jest art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310), stanowiący, że ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika, wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu pracy wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Do dnia 31 grudnia 1990 r. pod pojęciem domownika, zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 z późn. zm.), należało rozumieć osobę, która spełnia łącznie pięć warunków:

1)

jest członkiem rodziny rolnika lub inną osobą pracującą w gospodarstwie rolnym,

2)

pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem,

3)

ukończyła 16 lat,

4)

nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów,

5)

praca w gospodarstwie rolnym stanowi jej główne źródło utrzymania.

Skarżąca natomiast w okresie od 1985 do 1990 r. uczęszczała do szkoły ponadpodstawowej, tj. do Technikum (...) w Warszawie, a jak już wyżej wykazano niezbędnym warunkiem uznania za domownika po dniu 31 grudnia 1982 r. było m.in. podleganie obowiązkowemu ubezpieczeniu na podstawie innych przepisów oraz utrzymywanie się takiej osoby głównie z pracy w gospodarstwie rolnym, a nauka w szkole ponadpodstawowej wykluczała spełnienie tej przesłanki, bowiem jako uczeń podlegała ubezpieczeniu na podstawie innych przepisów. W dalszej części stwierdzono, że zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) praca w gospodarstwie rolnym nie stanowi głównego źródła utrzymania, jeśli domownik kształci się w szkole ponadpodstawowej lub wyższej. Zatem o stałej pracy w gospodarstwie rolnym można było mówić wtedy, gdy stanowiła ona główny cel i zajęcie pracującej osoby, a więc praca ta była źródłem utrzymania dla pracującego. W związku z tym stwierdzono, że głównym celem i zajęciem M. F. we wnioskowanym okresie było pobieranie nauki w szkole ponadpodstawowej i stąd też pracę w gospodarstwie rolnym w podanym wyżej okresie należy uznać za doraźną pomoc, świadczoną przez funkcjonariusza w dniach wolnych od podstawowych obowiązków szkolnych. Reasumując, skarżąca nie spełniała warunków domownika i w związku z tym nie było przesłanek do zaliczenia wskazanego okresu pracy w gospodarstwie rolnym do dodatku za wysługę lat.

W odwołaniu z dnia 19 grudnia 2011 r. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego rozkazu i wydanie decyzji co do istoty sprawy zgodnie z jej wnioskiem, bądź o ewentualnie uchylenie zaskarżonego rozkazu-decyzji i przekazanie do ponownego rozpoznania, zarzucając:

1)

obrazę art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310) poprzez jego pominięcie przy subsumcji stanu faktycznego;

2)

obrazę art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm.) poprzez jego pominięcie przy subsumcji stanu faktycznego.

W uzasadnieniu natomiast podniosła, że organ I instancji oparł się o nieaktualne przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.). Stwierdziła też, że zbieżne stanowisko przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 8 stycznia 2009 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 30/08 oraz z dnia 5 maja 2009 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 730/08.

Komendant Główny Straży Granicznej decyzją z dnia 22 lutego 2012 r. nr (...), na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny z dnia (...) listopada 2011 r. W uzasadnieniu przytaczając argumentację organu pierwszej instancji - podał, w odniesieniu do zarzutu obrazy art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy oraz art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, że organ prawidłowo dokonał oceny stanu faktycznego i prawnego, albowiem praca w gospodarstwie rolnym powinna być oceniona z punku widzenia tych przepisów, które obowiązywały w całym czasie jej wykonywania. Analizując natomiast powołane przez skarżącą wyroki, wskazano, że wyrok z dnia 8 stycznia 2009 r., sygn. akt I OSK 30/08 nie ma żadnego znaczenia w niniejszej sprawie, gdyż dotyczy zajęcia nieruchomości i wejścia na nieruchomość, w tym pod autostradę, zaś wyrok z dnia 5 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 730/08 odnosi się do innego stanu faktycznego i prawnego niż w niniejszej sprawie, bowiem dotyczy zaliczenia funkcjonariuszowi Straży Granicznej okresów pracy w latach 1993-2000 w indywidualnym gospodarstwie rolnym do wysługi lat, a zatem innego okresu pracy niż wnioskowanego przez skarżącą, do którego mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm.), gdzie definicja domownika uległa zmianie i powyższe stanowisko znajduje uzasadnienie w utrwalonej już linii orzeczniczej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca M. F. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją rozkazu personalnego, zarzucając obrazę:

1)

art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm.) w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310) poprzez jego pominięcie i zastosowanie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 z późn. zm.), nieobowiązującej w chwili wydawania rozkazu personalnego nr (...) z dnia (...) listopada 2011 r.;

2)

art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez zastosowanie jako podstawy prawnej, wskazanej w pkt 1, ustawy nieobowiązującej w chwili wydawania rozkazu personalnego oraz jego błędne uzasadnienie;

3)

art. 10 k.p.a. poprzez brak zapewnienia stronę czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym oraz brak umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Straży Granicznej wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 19 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 698/12, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. F. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z (...),lutego 2012 r. nr (...) w przedmiocie prawa do dodatku służbowego za wysługę lat, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzający ją rozkaz personalny z (...) listopada 2011 r. nr (...). W uzasadnieniu Sąd wskazał, że stosownie do treści § 1 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 września 2008 r. w sprawie sposobu i trybu zaliczania okresów służby i pracy do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wysokości dodatku za wysługę lat funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 178, poz. 1101) do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wysokości dodatku za wysługę lat funkcjonariuszy Straży Granicznej zalicza się inne (niż wymienione w pkt 1-5) okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Z kolei zgodnie z brzmieniem § 5 ust. 1 i 2, zaliczenia okresów, o których mowa w § 1, oraz ustalenia wysługi dokonuje się po raz pierwszy na dzień przyjęcia funkcjonariusza do służby w Straży Granicznej w rozkazie personalnym, zawierającym rozstrzygnięcie w sprawie przyznania funkcjonariuszowi dodatku za wysługę lat po raz pierwszy. Zaliczenie do wysługi lat okresów nieuwzględnionych w wyżej wymienionym rozkazie oraz nowe ustalenie wysługi lat następuje na udokumentowany wniosek funkcjonariusza w rozkazie personalnym, zawierającym rozstrzygnięcie w sprawie przyznania funkcjonariuszowi dodatku za wysługę lat.

Natomiast na mocy art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 319), ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika, wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Stosownie do treści art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy, na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. W przypadku, jeżeli organ gminy nie dysponuje dokumentami, uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków, zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne. Z kolei w myśl art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 z późn. zm.), ilekroć w ustawie jest mowa o domowniku - rozumie się przez to osobę bliską rolnikowi, która: a) ukończyła 16 lat, b) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, c) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organ, dokonując analizy sformułowania "domownik", kierował się definicją zawartą w art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (tekst jedn.: z 1989 r. Dz. U. Nr 24, poz. 133 z późn. zm.), w myśl której przez domownika rozumie się członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowi ich główne źródło utrzymania. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że mocą art. 122 cytowanej już wyżej ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników z dniem 31 grudnia 1990 r. uchylono ustawę z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

Przytoczenie treści nieobowiązujących od dnia 1 stycznia 1991 r. przepisów regulujących przedmiotową materię jest o tyle istotne, gdyż w oparciu o nie właśnie organ orzekający w sprawie uznał, że skarżąca nie może być uznana za domownika, a w konsekwencji odmówiono jej zaliczenia okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców do wysługi lat.

Tymczasem zastosowanie przez organ, jako podstawy decyzji, przepisów które - w ocenie Sądu - w dniu rozstrzygania już nie obowiązywały, jest głównym zarzutem skargi. Rację zatem ma skarżąca, że to właśnie w oparciu o ustawę z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, a nie nieobowiązującą już wtedy ustawę z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, organ winien oceniać jej status w spornym okresie od dnia 20 kwietnia 1986 r. do dnia 2 września 1990 r. Z tego mianowicie powodu, że ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, uchylająca ustawę z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, nie zawiera żadnych przepisów intertemporalnych, które wskazywałyby przypadki stosowania ustawy uchylonej. Stąd też w rozpoznawanej sprawie należało stosować - zgodnie z ogólną zasadą postępowania administracyjnego - przepisy obowiązujące w dniu orzekania przez organ.

Zatem rozpoznając na nowo sprawę, organ jest zobowiązany kierować się definicją domownika, zawartą w art. 6 pkt 2 cytowanej już wyżej ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, a następnie dokonać ponownie subsumcji stanu faktycznego sprawy pod wskazany już wyżej przepis prawa materialnego.

W tym stanie rzeczy Sąd, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 152 i art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270), uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzający ją rozkaz personalny z (...) listopada 2011 r. nr (...).

Komendant Główny Straży Granicznej wniósł od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparł na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszeniu przepisów prawa materialnego.

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania to:

1)

naruszenie art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku polegające na niewskazaniu przez Sąd przepisów, których naruszenia dokonał organ administracji w stopniu mającym wpływ na wynika sprawy, skutkujące uchyleniem przez Sąd zaskarżonych decyzji,

2)

naruszenie art. 151 w związku z art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi poprzez nieprzedstawienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ustaleń, które mogłyby przemawiać za oddaleniem skargi w sytuacji całkowicie dowolnego ustalenia przez Sąd, że rozpoznając sprawę, organ jest zobowiązany kierować się definicją domownika, zawartą w art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm.) odstępując od zasady tempus regit actum.

Zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego to:

1)

naruszenie art. 108 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 116, poz. 675 z późn. zm.) oraz § 1 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 września 2008 r. w sprawie sposobu i trybu zaliczania okresów służby i pracy do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wysokości dodatku za wysługę lat funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 178, poz. 1101) w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresu pracy w gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310) oraz art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 z późn. zm.) poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcia przez Sąd, że przepis art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie - podczas gdy praca skarżącej w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika powinna być oceniona z punktu widzenia tych przepisów, które obowiązywały w całym czasie jej wykonywania, zgodnie z zasadą tempus regit actum,

2)

naruszenie art. 108 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 116, poz. 675 z późn. zm.) oraz § 1 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 września 2008 r. w sprawie sposobu i trybu zaliczania okresów służby i pracy do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wysokości dodatku za wysługę lat funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 178, poz. 1101) w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresu pracy w gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310) oraz art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm.) poprzez ich błędną wykładnię i niezasadne przyjęcie przez Sąd, że praca skarżącej w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika powinna być oceniona z punktu widzenia przepisów nieobowiązujących w momencie pracy skarżącej w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, niezgodnie z zasadą tempus regit actum.

Na tych podstawach wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie. Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów prawa procesowego nie są zasadne. Zgodnie z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Działanie na podstawie przepisów prawa to działanie na podstawie obowiązujących w dniu wydania decyzji. Od zasady, że organ administracji publicznej związany jest przepisami prawa obowiązującymi w dniu wydania decyzji można odstąpić tylko gdy tak stanowią przepisy przejściowe, nakazujące stosowanie do załatwiania spraw przepisy dotychczasowe. Ustawa z 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310) nie zawierała przepisów przejściowych. Ustawa z 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (tekst jedn.: Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 z późn. zm.) została uchylona ustawą z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 z późn. zm.). Obowiązująca ustawą jest ustawa z 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, co zasadnie wywiódł Sąd w zaskarżonym wyroku.

Nie daje podstaw do odstąpienia od reguły rozpoznawania spraw zgodnie z przepisami prawa obowiązującymi art. 108 ust. 1 pkt 1 ustawy z 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 116, poz. 675 z późn. zm.), jak również § 1 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie sposobu i trybu zaliczania okresów służby i pracy do wysługi lat uregulowanej przy ustalaniu wysokości dodatku za wysługę lat funkcjonariuszy Służby Granicznej (Dz. U. Nr 178, poz. 1101).

W zaskarżonym wyroku Sąd zatem w pełni prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, a w konsekwencji nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 oraz art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zastosowanie nieobowiązującego przepisu prawa przez organ nakazuje zastosowanie środka, który otworzy możliwość prawną rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy na podstawie przepisu obowiązującego.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie, na mocy art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.