Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2720212

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 12 czerwca 2019 r.
I OSK 2120/17
Obowiązki organu administracyjnego w zakresie ustalenia adresu do doręczeń.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.).

Sędziowie: NSA Jan Paweł Tarno, del. WSA Rafał Wolnik.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej RP od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Lu 168/16 w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia (...) listopada 2015 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Lu 168/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę RP (dalej, jako: "skarżący" lub "skarżący kasacyjnie") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) listopada 2015 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z dnia (...) września 2003 r. Prezydent Miasta (...) cofnął skarżącemu prawo jazdy kategorii A, B, C, D, B+E, C+E i D+E z uwagi na nieprzystąpienie do egzaminu sprawdzającego kwalifikacje skarżącego do kierowania pojazdami. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Przesyłka zawierająca decyzję została nadana na adres: ul. (...), L. Przesyłka była awizowana z powodu nieobecności adresata: w dniu 18 września 2003 r., a następnie w dniu 26 września 2003 r., po czym zwrócono ją nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie".

W dniu 13 października 2015 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej), skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Skarżący wskazał, że decyzja cofająca prawo jazdy, została skierowana na niewłaściwy adres zamieszkania, tj. ul. (...), L. Skarżący jest zameldowany i zamieszkuje natomiast pod adresem ul. (...), K. Okoliczność ta uprawdopodabnia brak winy skarżącego w uchybieniu terminu i uzasadnia przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, na podstawie art. 58 k.p.a.

Postanowieniem z dnia (...) listopada 2015 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu organ podniósł, że decyzja organu I instancji została doręczona w trybie zastępczym. Wyjaśnił, że skarżący do dnia 3 lutego 2004 r. był zameldowany na stałe pod adresem L., ul. (...) i dopiero po tej dacie został zameldowany pod adresem ul. (...), K. Decyzja cofająca prawo jazdy została nadana na właściwy adres i skutecznie doręczona stronie. Wobec tego w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Organ wyjaśnił, że skoro odwołanie zostało złożone przez skarżącego po upływie czternastodniowego terminu przewidzianego do jego wniesienia to należało również stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia (...) września 2003 r.

Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd I instancji skargę oddalił. Podniósł, że argumentacja wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie daje podstaw do uznania braku winy skarżącego w uchybieniu terminu.

Jak wynika z akt sprawy decyzja organu I instancji została nadana na adres: ul. (...), L. Adres ten był podawany przez skarżącego jako adres zamieszkania od 1987 r. (przed zmianą nazw ulic w L. dokonaną w latach 1985-2010 ulica nosiła nazwę (...)). Jednocześnie w aktach sprawy nie ma żadnego dowodu na to, aby skarżący informował organ o zmianie adresu zamieszkania, czy też wskazywał inny adres do korespondencji.

Z akt sprawy wynika również, że skarżący był zameldowany pod adresem: ul. (...) w L. od dnia 16 grudnia 1982 r. do dnia 3 lutego 2004 r. Zmiana adresu zameldowania na K. nastąpiła dopiero z dniem 6 lutego 2004 r.

W związku z powyższym należało przyjąć, zdaniem Sądu, że organ prawidłowo skierował decyzję na adres: ul. (...), L. Był to jedyny adres skarżącego, jakim organ dysponował w dacie wydania decyzji.

W ocenie Sąd I instancji, powyższego stanowiska nie zmienia fakt zameldowania w K. w dniu 6 lutego 2004 r. Nawet gdyby przyjąć, że skarżący zamieszkał pod nowym adresem już pół roku wcześniej, obowiązkiem skarżącego, dbającego należycie o swoje interesy, było poinformowanie o tym odpowiednich organów, bądź chociaż wskazanie adresu do korespondencji, pod którym skarżący będzie odbierał kierowaną do niego pocztę. Negatywne zaś skutki zaniechania poinformowania organu o zmianie miejsca zamieszkania obciążają skarżącego.

Sąd zauważył, że adres: ul. (...) w L. został podany przez skarżącego również we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz w samym odwołaniu. Adres w K. został przez skarżącego podany dopiero w skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego z dnia 22 grudnia 2016 r.

W związku z tym, że organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...), na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu, jeżeli wcześniej zapadło postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, postanowienie stwierdzające uchybienie terminu jest zbędne. Odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania potwierdza bowiem, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd I instancji uznał jednak za niecelowe uchylenie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, ponieważ nie wywołuje ono żadnych skutków procesowych. Takie skutki wywołało postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Z rozstrzygnięciem tym skarżący nie zgodził się i wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżając wyrok w całości, zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., dalej, jako: "p.p.s.a."):

1. naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 p.p.s.a. polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. mimo, że organ nieprawidłowo ocenił okoliczności faktyczne sprawy i mylnie mimo uprawdopodobnienia przyjął, że po stronie skarżącego zachodzi wina w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania oraz mylnie organ odmówił przywróceni terminu do wniesienia odwołania;

2. naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 41 § 1 i 2 k.p.a. polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. mimo, że w momencie zmiany adresu przez skarżącego nie toczyło się względem niego żadne postępowanie prowadzone przez Prezydenta Miasta (...), a zatem organ nieprawidłowo stwierdził, że zaistniały skutki doręczenia względem skarżącego, ponieważ nie powiadomił organów o zmianie adresu zamieszkania. Wbrew stanowisku Sądu I instancji negatywne skutki zaniechania poinformowania organu o zmianie swojego adresu obciążają stronę tylko w okolicznościach wskazanych w art. 41 § 1 k.p.a., tj. w toku postępowania.

Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Lublinie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono stosowaną argumentację.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie wystąpiła, stąd też kontrola instancyjna ograniczona została do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, a poza kontrolą pozostała zgodność orzeczenia z innymi przepisami prawa.

Skargę kasacyjną w tej sprawie oparto na zarzutach naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności podnieść trzeba, że zgodnie z art. 41 § 1 i 2 k.p.a., w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu (w tym adresu elektronicznego). W razie zaniedbania tego obowiązku, doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Z powyższego wynika, że organ administracji publicznej nie jest obowiązany badać z urzędu, czy znany mu adres strony jest adresem aktualnym. Przepis art. 41 § 2 k.p.a. ustanawia domniemanie prawidłowości doręczenia pod dotychczasowym adresem, jeżeli strona, jej przedstawiciel lub pełnomocnik zaniedbali obowiązek zawiadomienia organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie o zmianie adresu zaszłej w toku postępowania.

Rację ma skarżący kasacyjnie, że obowiązek zawiadomienia o każdorazowej zmianie adresu, ciąży na stronie w toku prowadzonego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 2379/14, wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 września 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 836/13). Wszczynając postępowanie to organ administracji publicznej obowiązany jest ustalić adres do doręczeń (np. na podstawie aktów stanu cywilnego, ewidencji gruntów, itp.) oraz pouczyć stronę o obowiązku poinformowania o zmianie adresu i o konsekwencjach prawnych określonych w art. 41 § 2 k.p.a. W przypadku, gdy tego nie uczyni, nie może zastosować skutków prawnych z powołanego przepisu.

Uszło jednak uwadze skarżącego kasacyjnie, że odwołanie od decyzji organu I instancji z 2003 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie do jego wniesienia złożył w 2015 r., a więc 12 lat później, podając wprost w piśmie swój adres jako.: ul. (...), L. Co prawda w treści wniosku konsekwentnie twierdzi, iż jego miejsce zamieszkania i zameldowania jest na ul. (...), K. jednakże jako adres do korespondencji podaje: ul. (...), L. Nie można także pominąć faktu, iż skarżący wymeldował się z L. w 2004 r., a więc już po skutecznym doręczeniu mu (w trybie zastępczym) decyzji organu I instancji. Słusznie zatem zauważył Sąd I instancji, że skarżący nie uprawdopodobnił swojego braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona skarżącemu kasacyjnie na adres: ul. (...), L., w 2003 r., a 12 lat później skarżący nadal w swoim piśmie podaje ten adres jako adres właściwy do korespondencji. W tej sytuacji nie może zarzucić organowi administracji publicznej, że niezasadnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Dalej wyjaśnić należy, że Sąd I instancji dokonał oceny legalności zaskarżonego postanowienia i uznał, ze odpowiada ono prawu. W związku z tym zastosował art. 151 p.p.s.a. Z kolei warunkiem zastosowania dyspozycji normy prawnej wynikającej z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub c p.p.s.a. jest spełnienie hipotezy w postaci stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania przez organ administracji publicznej. Skoro prawidłowo Sąd I instancji nie stwierdził naruszenia przepisów materialnych czy procesowych przez organ administracji publicznej, to nie mógł stosować ww. przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zatem zarzucić Sądowi I instancji naruszenia omawianego przepisu, gdyż rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez WSA w Lublinie normy prawnej wynikającej z art. 151 p.p.s.a. Dodatkowo skarżący nie wskazał w istocie na czym polegać miałaby "niewłaściwa kontrola legalności działalności administracji publicznej", tj. jakie przepisy prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie naruszył dochodząc do wniosku o zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Z kolei zupełnie niezrozumiały jest zarzut naruszenia art. 58 § 1 p.p.s.a. w kontekście tej sprawy. Przepis ten bowiem dotyczy przypadków gdy sąd administracyjny odrzuca skargę, a taka sytuacja nie miała miejsca w tej sprawie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.