Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1149300

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 25 listopada 2011 r.
I OSK 2085/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska.

Sędziowie NSA: Leszek Leszczyński, Monika Nowicka (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 września 2010 r. sygn. akt II SA/Ol 592/10 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. z dnia (...) marca 2010 r. nr (...) w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z dnia 28 września 20101 r. (sygn. akt II SA/Ol 592/10) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. z dnia (...) marca 2010 r. nr (...) w przedmiocie skierowania na badania lekarskie.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Decyzją z dnia (...) stycznia 2010 r. Starosta O. skierował M. B., posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie prawa jazdy kategorii ABCE, na badania lekarskie, wskazując, że o wszczęcie tego postępowania wnosił Prokurator Rejonowy w O., przesyłając organowi opinię sądowo-psychiatryczną i sądowo-psychologiczną.

Z opinii tych, wykonanych na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w O., wynikało, że M. B. cierpi na chorobę psychiczną w postaci zaburzeń urojeniowych. Powyższe okoliczności nasuwały więc wątpliwości, co do stanu zdrowia psychicznego strony i uzasadniały konieczność poddania jej badaniu lekarskiemu, w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami - w trybie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej, na skutek odwołania wniesionego przez M. B., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. decyzją z dnia (...) marca 2010 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy, powołując się na treść art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym podniósł, iż dla bezpieczeństwa w tym ruchu niezbędnym jest, aby osoby kierujące pojazdami miały wymaganą sprawność. Podstawę zaś wydania decyzji mogą stanowić przesłanki, które - z dużą dozą prawdopodobieństwa - wskazują na istotne zmniejszenie się sprawności intelektualnej lub fizycznej kierującego pojazdem. W tym zatem kontekście, wnioski zawarte w powoływanych wyżej opiniach lekarskich, takie zastrzeżenia nasuwały.

Na wyżej przedstawioną decyzję M. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, w której m.in. twierdził, że wniosek prokuratora, dotyczący wszczęcia postępowania zawierał fałsz, a starosta nie był uprawniony do oceny słuszności tego wniosku.

W skardze zawarto też zastrzeżenia, co do działań prokuratury w O. oraz wnioski o przeprowadzenie przez Sąd dowodów m.in. o uzyskanie oświadczeń lekarza i adwokata.

Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację, zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Przy piśmie z dnia (...) sierpnia 2010 r. M. B. przesłał do Sądu orzeczenie psychologiczne i kserokopię zaświadczenia lekarskiego, w których nie stwierdzono przeciwwskazań do kierowania przez niego pojazdami.

Oddalając skargę - na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwaną w skrócie "p.p.s.a." - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził, że nie była ona zasadna.

Na wstępie Sąd wyjaśnił, że w sprawie nie zachodziła potrzeba przeprowadzania dowodów uzupełniających, gdyż materiał dowodowy, zgromadzony w sprawie, był kompletny i wystarczający do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z przepisami prawa. Z tego też powodu wnioski dowodowe skarżącego, zawarte w skardze, zostały oddalone.

Sąd wskazał również, że podstawą prawną rozstrzygnięcia, kierującego M. B. na badania lekarskie, był art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym stanowiący, że badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia, co do stanu zdrowia. W tej sytuacji najistotniejszą kwestia były zastrzeżenia Starosty, co do stanu zdrowia danej osoby.

Odnosząc powyższe do przedmiotowego stanu faktycznego, Sąd Wojewódzki stwierdził, że Starosta O. i miał pełne prawo do wyprowadzenia wniosku, iż co do stanu zdrowia M. B. istniały bardzo istotne zastrzeżenia.

Z orzeczeń sądowo-psychologicznego i sądowo-psychiatrycznego, wydanych na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w O. wynikało bowiem, że skarżący cierpi na chorobę psychiczną w postaci zaburzeń urojeniowych. Obie opinie, w zakresie postawionej diagnozy, były przy tym identyczne, dlatego też organ administracji miał nie tylko prawo, ale i obowiązek powziąć zastrzeżenia, co do stanu zdrowia skarżącego.

Ponadto Sąd Wojewódzki wyjaśnił, iż rzeczą nieistotną było to, że orzeczenia lekarskie zostały przesłane Staroście O. przez Prokuratora Rejonowego w O. Fakt ten skutkował jedynie tym, że organ w ten właśnie sposób powziął informację, co do stanu zdrowia skarżącego i wszczął z urzędu postępowanie dotyczące skierowania go na badania lekarskie.

Sąd podkreślił, że dla rozstrzygnięcia sprawy nie miało też znaczenia, iż skarżący negował ww. opinie. Zostały one wydane na użytek konkretnego postępowania karnego, przez biegłych sądowych i organ administracji nie mógł ich zignorować, nawet w przypadku, gdyby posiadał opinię odmienną, wydaną przez innego lekarza.

Jednocześnie Sąd zwrócił uwagę na fakt, że skierowanie na badania lekarskie z powodu zastrzeżeń, co do stanu zdrowia osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem mechanicznym w żadnym przypadku nie może być utożsamiane z ostatecznym pozbawieniem takiej osoby rodzaju uprawnień, albowiem służy ono jedynie wykazaniu, czy istnieją przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami, czy też zachodzi ich brak

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, M. B. zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie naruszenie:

1.

prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 2007 r. Prawo o ruchu drogowym oraz § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, poprzez przyjęcie, iż zaistniały przesłanki do skierowania skarżącego na badania w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w trakcie postępowania administracyjnego, choć organ administracji pominął szereg okoliczności mających znaczenie dla istoty sprawy. Starosta oddalając wnioski dowodowe skarżącego, zaniechał wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, co w sposób bezkrytyczny zostało zaakceptowane przez SKO w E. i Wojewódzki Sąd Administracyjny. Nadto wydana decyzja nie spełniała wymogów formalnych wynikających z wyżej wskazanego rozporządzenia, co czyni ją w zasadzie niewykonalną, albowiem nie stanowi ona skierowania na badania, co wykluczało jej realizację;

2.

przepisów postępowania, a mianowicie art. 12a p.p.s.a., mające wpływ na treść orzeczenia, polegające na odmowie skarżącemu zaznajomienia się z aktami sprawy, choć skarżący osobiście stawił się w sekretariacie Sądu i wnosił o udostępnienie mu akt. Jego żądanie nie zostało jednak spełnione, stwierdzono bowiem, iż akta są w dyspozycji składu orzekającego. Podniesiona okoliczność, z uwagi na bardzo późne doręczenie zawiadomienia o terminie rozprawy, wykluczyła możliwość analizy materiału dowodowego przez skarżącego i powołania dodatkowych dowodów w sprawie, co w istocie wypaczyło orzeczenie WSA w Olsztynie.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, M. B. wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie wraz z zasądzeniem kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej akcentowano zwłaszcza, że organ administracji, który miał obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy, skupił się jedynie na opinii, sporządzonej na potrzeby postępowania karnego, która nijak się miała do ewentualnych predyspozycji skarżącego jako kierowcy. Takie postępowanie - wg skarżącego - stanowiło jawne nadużycie, ukierunkowane jedynie na stawianiu kolejnych barier w jego życiu społecznym.

Zwracano też uwagę, że decyzja Starosty, nie wypełniała wymagań formalnych a ponadto skarżący nie miał możliwości zaznajomienia się z aktami sprawy, co uniemożliwiło mu należyte przygotowanie się do rozprawy.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skargach kasacyjnych, a które to podstawy okazały się nieusprawiedliwione.

Nie zasługuje na uwzględnienie podnoszony przez skarżącego kasacyjnie zarzut naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego to jest art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o ruchy drogowym oraz § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami.

Przedstawione bowiem przez Prokuratora Rejonowego w O. opinie sądowo-psychiatryczna, i sądowo-psychologiczna stanowiły podstawę, legitymującą Starostę do wysunięcia wniosku, że istnieją zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego kasacyjnie. Zaburzenia psychiczne o charakterze urojeniowym mogą wpływać na predyspozycje skarżącego kasacyjnie do prowadzenia pojazdów.

Fakt stwierdzenia tego rodzaju zaburzeń u skarżącego był niewątpliwy i mógł budzić uzasadnione wątpliwości, co do stanu jego zdrowia, co usprawiedliwiało wydanie kwestionowanych przez M. B. decyzji.

Organ dysponując wiarygodną informacją o zastrzeżeniach, co do stanu zdrowia skarżącego kasacyjnie, był uprawniony - w świetle § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami - wydać decyzję w sprawie skierowania strony na badanie lekarskie.

Sąd Wojewódzki zasadnie więc uznał, że decyzja Starosty, jak również utrzymująca ją w mocy decyzja Kolegium, nie zostały wydane z naruszeniem powołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego.

Także zarzut uniemożliwienia skarżącemu kasacyjnie przez organy udowodnienia, że jego stan zdrowia pozwala mu na prowadzenie pojazdów, a tym samym brak jest podstaw do wydania kwestionowanych przez niego decyzji, nie może się ostać. Powyższy zarzut nie zasługuje na uwzględnienie już chociażby z przyczyn formalnych. Skarżący kasacyjnie bowiem zarzucając Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu dokonanie nieprawidłowej oceny prowadzonego przez organy administracyjne postępowania, w tym naruszenia zasad związanych z postępowaniem dowodowym w postępowaniu administracyjnym, zobligowany był wskazać konkretny przepis procedury administracyjnej, który jego zdaniem w tym przypadku został naruszony, a następnie wskazać jaki przepis ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z tym naruszył Sąd I instancji. Brak tak skonkretyzowanego zarzutu uniemożliwia dokonanie kontroli kwestionowanego wyroku pod tym względem.

Niezależnie od powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, bez względu na zgłaszane przez skarżącego kasacyjnie dowody, nawet jeżeli były nimi wydane przez innych lekarzy zaświadczenia stwierdzające brak przeciwskazań do pozbawienia M. B. uprawnień do kierowania pojazdami, organ rozważając skierowanie strony na badanie, o którym mowa w art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o ruchy drogowym, nie mógł nie uwzględnić przekazanych przez prokuratora opinii, których treść mogła świadczyć o istnieniu podejrzenia wystąpienia tego rodzaju przeciwskazań. Każda bowiem wiarygodna informacja w tym zakresie uprawniała organ od skierowania skarżącego kasacyjnie na badanie lekarskie. Sąd Wojewódzki słusznie przy tym zauważył, że samo skierowanie nie jest jednoznaczne z cofnięciem uprawnień do kierowania pojazdami, zaś przeprowadzenie badań, pozwoli jedynie ustalić, czy stanowisko skarżącego kasacyjnie, co do stanu jego zdrowia, w świetle zaistniałych wątpliwości, było uzasadnione.

Sąd zasadnie również oddalił, jako niemające znaczenia dla sprawy, wnioski o przeprowadzenia dowodów z dokumentów dotyczących kwestionowanych przez skarżącego kasacyjnie czynności, podejmowanych przez organy państwowe (m.in. Prokuraturę). Okoliczności te nie miały bowiem jakiegokolwiek wpływu na realizację przez Starostę obowiązku wynikającego z treści przepisu art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

Identyczne, jak wyżej, stanowisko należało zająć, wobec nadesłanych przez skarżącego kasacyjnie do Naczelnego Sądu Administracyjnego dowodów z dokumentów, których treść nie ma wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonego wyroku.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut, że decyzja Starosty nie spełnia wymogów formalnych określonych rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. Nie ulega wątpliwości, że z treści ww. aktu (§ 2 ust. 4, 5 i 7) wynika, iż skierowanie organu kierującego - na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym - osobę na badania lekarskie, przyjmuje formę decyzji, której wzór stanowi załącznik nr 2 do niniejszego rozporządzenia.

Wprawdzie redakcja decyzji tej nie jest identyczna z wzorem, zawartym w powołanym załączniku, ale fakt ten nie wpływa na jej ważność. O prawidłowości decyzji decyduje bowiem jej zawartość merytoryczna. Pod tym zaś względem kwestionowana decyzja Starosty odpowiada prawu.

Bez wątpienia przy tym zaskarżony akt odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 1 k.p.a., jak również zawiera elementy, o których mowa w przepisach szczególnych zawartych w ww. rozporządzeniu, w tym składniki wyszczególnione we wskazywanym wzorze.

Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 12a p.p.s.a. należy podzielić pogląd skarżącego kasacyjnie, że stronie przysługuje prawo do wglądu do akt sądowoadministracyjnych. Z pewnością prawo to nie może być ograniczane z uwagi na konieczność przedstawienia akt składowi orzekającemu Sądu. W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny w pełni aprobuje wyrażone stanowisko strony, uznając, iż uniemożliwienie skarżącemu wglądu do akt stanowiło naruszenie powoływanego przepisu. Stwierdzenie tego rodzaju okoliczności nie powoduje jednak, że orzeczenie Sądu I instancji podlega automatycznemu uchyleniu. Należy bowiem podkreślić, że strona, zarzucając sądowi naruszenie przepisów postępowania, oprócz jego sprecyzowania, zobligowana jest dodatkowo wykazać, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Aby zatem ww. zarzut był skuteczny, skarżący kasacyjnie musiałby wykazać, że brak dostępu do akt wpłynął na treść orzeczenia Sądu I instancji. Jeżeli zatem M. B. wskazywał, że zachowanie Sądu uniemożliwiło mu należyte przygotowanie się do rozprawy, gdyż nie mógł ustalić, czy w aktach znajdują się istotne dla rozstrzygnięcia dokumenty, był zobligowany takie dokumenty przedstawić oraz wskazać, w jakim zakresie miały one wpływ na wynik sprawy. Ogólne sformułowania w tym przedmiocie, jak również dołączone przez skarżącego kasacyjnie dokumenty w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, nie stanowią zaś realizacji, wynikającego art. 174 pkt 2 p.p.s.a., obowiązku. Dlatego też podnoszony przez niego zarzut naruszenia art. 12a p.p.s.a. nie może się ostać.

Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, Naczelny Sąd Administracyjny - zgodnie z art. 184 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.