Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1449861

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 18 lutego 2014 r.
I OSK 1711/12

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno.

Sędziowie: NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.), del. WSA Jacek Fronczyk.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 3/12 w sprawie ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia (...) października 2011 r., nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z 15 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 3/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Ministra Infrastruktury z (...) października 2011 r. nr (...), którą utrzymana została w mocy decyzja Wojewody Śląskiego z (...) sierpnia 2011 r. nr (...). Decyzjami tymi odmówiono stwierdzenia przez Polskie Koleje Państwowe S.A. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w Czechowicach Dziedzicach, oznaczonej jako działka nr (...).

Odmowę organy wyjaśniły tym, że niespełnione zostały przesłanki z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komunalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 z późn. zm.), bowiem z akt sprawy wynika, że nieruchomość 5 grudnia 1990 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa, czego przepis ten wymaga, bowiem nabyta została przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1995 r. (postanowienie Sądu Rejonowego z 6 maja 2009 r. I Ns 782/08) nadto wniosek Skarbu Państwa - Starosty Bielskiego o wpis prawa własności Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1d ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17 z późn. zm.) został oddalony (postanowienie Sądu Rejonowego w Pszczynie z 8 czerwca 2006 r.). Polskie Koleje tak w postępowaniu administracyjnym jak i w skardze podnosiły, iż art. 34 ww. ustawa wymaga tylko, aby nieruchomość znajdowała się w ich posiadaniu.

Oddalając skargę Polskich Kolei, Wojewódzki Sąd stwierdził, że rozstrzygnięcie organów jest zgodne z prawem, bowiem akta sprawy wskazują, że Skarb Państwa nie był właścicielem nieruchomości 5 grudnia 1990 r., nabył ją przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1995 r., nie wykazał w nim prawa własności także na podstawie przepisów ww. ustawy z 3 stycznia 1946 r. "o nacjonalizacji", zatem wymogi art. 34 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji PKP nie zostały spełnione.

Reprezentowane przez radcę prawnego, Polskie Koleje Państwowe S.A. w Warszawie wniosły skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania i zarzucając naruszenie prawa materialnego: art. 34 w zw. z art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 z późn. zm., dalej ustawa) przez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że nieruchomość nie mogła być uwłaszczona na rzecz PKP ponieważ w dniu 5 grudnia 1990 r. Skarb Państwa nie dysponował prawem własności gruntu, jakkolwiek przepis art. 34 ust. 1 wymaga jedynie, aby grunty w dniu 5 grudnia 1990 r. były w posiadaniu PKP S.A.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, jako nieposiadająca usprawiedliwionych podstaw.

Zarzucono w niej naruszenie art. 34 w zw. z art. 37c ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948), dalej "ustawa", przez błędną wykładnię, bowiem art. 34 ust. 1 ustawy wymaga jedynie, aby nieruchomość, o uwłaszczenie której występuje PKP, była w posiadaniu tego podmiotu, podczas gdy Wojewódzki Sąd przyjął, iż konieczny był tytuł własności Skarbu Państwa na dzień 5 grudnia 1990 r. Jednak z takim rozumieniem tego przepisu, jaki przedstawia skarżąca PKP w całym postępowaniu, nie można się zgodzić.

Artykuł 34 ust. 1 i art. 37a ust. 1 i 2 ustawy regulują odmiennie sytuacje nabycia przez PKP prawa do nieruchomości. Art. 34 stanowi o nabyciu przez PKP prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, zaś art. 37a ust. 1 i 2, jakkolwiek z tą samą datą - 1 czerwca 2003 r., przewiduje jako pierwszy etap nabycia prawa własności przez Skarb Państwa (ust. 1), a dopiero jako drugi - nabycie prawa użytkowania wieczystego przez PKP. Zastosowanie tych przepisów zdaniem skargi kasacyjnej ma przesądzać, że istotne jest tylko posiadanie nieruchomości przez PKP, podczas gdy jest odwrotnie.

Istotą prawa użytkowania wieczystego jest to, że właściciel - podmiot publiczny - Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego - ustanawia na rzecz innego podmiotu prywatnego, osoby fizycznej lub prawnej - prawo użytkowania wieczystego. Prawo to może być ustanowione z mocy samej ustawy, a tylko potwierdzone stosownym orzeczeniem lub oddane na mocy umowy w formie aktu notarialnego. Art. 34 ust. 1 i art. 37a ust. 1 i 2 ustawy taki tryb ustanawiania prawa użytkowania wieczystego na PKP właśnie przewidują

Artykuł 34 ust. 1 stanowi, że grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania PKP. Z kolei art. 37a ust. 1 wynika, że grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu PKP S.A., nie stanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP S.A. stają się z dniem 1 czerwca 2003 r., z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem, z zastrzeżeniem ust. 7, zaś z mocy ust. 2 art. 37a do gruntów tych PKP S.A. przysługuje z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawo użytkowania wieczystego. Zarówno zatem art. 34 ust. 1, jak i art. 37a przesądzają, iż aby PKP mogło służyć prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, uprzednio muszą być własnością Skarbu Państwa - art. 34 ust. 1, lub Skarbu Państwa czy jednostek samorządu terytorialnego - art. 37 ust. 1 i 2.

Artykuł 37a ustawy nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, bowiem nie on stanowił materialnoprawną podstawę postępowania i decyzji zaskarżonych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, ale art. 34 ust. 1. Podstawową przesłanką wynikającą z tego przepisu jest to, iżby nieruchomość, która 5 grudnia 1990 r. znajdowała się w posiadaniu PKP stanowiła własność Skarbu Państwa, tylko bowiem pod tym warunkiem mogła z mocy prawa stać się z dniem wejścia w życie ustawy przedmiotem prawa wieczystego użytkowania PKP. Wykładnia, którą proponuje skarżąca PKP jest wbrew temu przepisowi, który nie budzi żadnych wątpliwości co do tego, że aby PKP mogła uzyskać prawo wieczystego użytkowania grunt musi stanowić własność Skarbu Państwa.

Zasadnie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za zgodne z prawem decyzje organów administracji.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.