I OSK 1597/16 - Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2527512

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2018 r. I OSK 1597/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno.

Sędziowie: NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.), del. WSA Rafał Wolnik.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dowódcy Jednostki Wojskowej (...) w (...) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Po 888/15 w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej (...) w (...) z dnia (...) lipca 2015 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 15 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Po 888/15, po rozpoznaniu sprawy ze skargi G. K. (dalej: "skarżący"), uchylił decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej (...) z (...) lipca 2015 r., Nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.

W skardze kasacyjnej Dowódca Jednostki Wojskowej (...) w (...) wniósł o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Jednocześnie wniósł o zasądzenie od skarżącego na jego rzecz kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w II instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), tj.: art. 141 § 4 p.p.s.a., przez nie wyjaśnianie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku:

a)

związku art. 89a ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1414, z późn. zm., dalej: "ustawa o służbie wojskowej") z art. 16 § 1 k.p.a.,

b)

charteru prawnego roszczenia Skarbu Państwa podlegającego potrąceniu, o którym mowa w przepisie art. 89b ust. 3 ustawy o służbie wojskowej,

c)

związku art. 89b ust. 3 ustawy o służbie wojskowej z art. 87 ust. 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeksu pracy z art. 103 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej,

d)

trybu egzekucji przez stronę należności finansowych przyznanych w drodze decyzji administracyjnej, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., przez jego wadliwe zastosowanie i uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego pomimo tego, że organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji wydaną bez podstawy prawnej.

W ocenie skarżącego kasacyjnie Wojewódzki Sąd Administracyjny, wydając skarżone obecnie orzeczenie, nie dokonał zasadniczej wykładni przepisów mających w niniejszej sprawie zastosowanie, nie dostrzegł precedensowego charakteru niniejszej sprawy, nie rozważył adekwatności i aktualności cytowanego orzecznictwa w stanie prawnym zaistniałym po 1 czerwca 2014 r., a tym samym nie wyjaśnił sprawy w sposób dostateczny do wydania wyroku.

Skarżący kasacyjnie podniósł, że Sąd I instancji nie wyjaśnił, jakie orzeczenie, jakiego organu jest podstawą dokonywania potrąceń, o których mowa w art. 89b ust. 3 ustawy o służbie wojskowej i czy takie orzeczenie jest w ogóle potrzebne, a jeśli nie jest potrzebne, to z jakiego wynika to przepisu i jak ten przepis ma się do treści art. 103 ustawy o służbie wojskowej.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, wynikają z przepisu art. 174 p.p.s.a. Wedle jego pkt 1 może ją stanowić naruszenie prawa materialnego, przy czym przewiduje się dwie jego postacie, a mianowicie błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Stosownie do przepisu art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.

Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym polega na dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu skargi w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Naczelny Sąd Administracyjny nie może z własnej inicjatywy podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych - poza przedstawionymi w skardze kasacyjnej - wad zaskarżonego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego lub postępowania przed tym sądem i musi skoncentrować swoją uwagę wyłącznie na kontroli zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. W skardze tej podniesione zostały jedynie zarzuty w ramach postawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, a w szczególności jeżeli nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z 12 października 2010 r., II OSK 1620/10). Okoliczność zaś, iż w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie analizowano merytorycznie wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, może stanowić naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., ale tylko w sytuacji wykazania wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Jeżeli ponadto, wyczerpujące przedstawienie i wyjaśnienie podstawy prawnej zamyka zagadnienie stanu prawnego sprawy, to zbędne jest ustosunkowanie się do tych argumentów skargi, które pozostają bez związku z istotą normy prawnej mającej zastosowanie w sprawie.

Wyjaśnić również należy, że przez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, jak też i ustaleń faktycznych przyjętych przez sąd I instancji jako podstawa wydanego w sprawie wyroku. Podstawę prawną rozstrzygnięcia podważać bowiem można poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego (w ramach podstawy wskazanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), zaś ustalenia stanu faktycznego poprzez zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami postępowania administracyjnego.

W związku z powyższym, konfrontując treść art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz wskazany kierunek jego wykładni z treścią uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sądu I instancji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ma podstaw aby uznać, że uzasadnienie to nie spełnia określonych wskazanym przepisem wymogów konstrukcyjnej i merytorycznej poprawności, a w konsekwencji, że nie realizuje funkcji perswazyjnej, czy też funkcji kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia.

Sąd I instancji, prawidłowo realizując obowiązek kontroli zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia, działając w granicach sprawy i na podstawie akt sprawy, w uzasadnieniu skarżonego wyroku, odniósł się do zasadniczych w sprawie kwestii dotyczących zarówno sfery faktów, jak i sfery prawa, istotnych z punktu widzenia okoliczności przedmiotowej sprawy, co w konsekwencji prowadzi do wniosku o niezasadności naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że Sąd I instancji rozstrzygał w sprawie, której przedmiot został zakreślony wnioskiem G. K. z (...) stycznia 2015 r. domagającego się zwrotu kwot potrąconych z uposażenia w związku z przebywaniem na zwolnieniu lekarskim. Organ I instancji przyjął, że materiał dowodowy sprawy nie pozwala na wypłatę 20% potrąconych kwot z uposażeń od sierpnia 2014 r., ponieważ z orzeczenia Nr (...) Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w (...) z (...) marca 2015 r. nie wynika, czy schorzenia wymienione w orzeczeniu, które zostały uznane przez komisję za pozostające w związku ze służbą wojskową, są schorzeniami, na podstawie których wystawiane były skarżącemu zwolnienia lekarskie od lipca 2014 r. W związku z powyższym - zdaniem organu - warunek z art. 89 ust. 3 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, do uzyskania 100% uposażenia w okresie przebywania przez skarżącego na zwolnieniach lekarskich, nie został spełniony. Organ odwoławczy umorzył postępowanie w I instancji uznając, że właściwą formą dochodzenia wypłaty należności finansowych wynikających z ostatecznych decyzji administracyjnych jest postępowanie cywilne. W tym też zakresie, tj. co do formy rozstrzygnięcia o wypłacie lub odmowie wypłaty potrąconej części uposażenia, wypowiadał się Sąd I instancji dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji i w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie polemizować ze stanowiskiem Sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Sąd I instancji odniósł się do istoty sprawy wynikającej z zaskarżonej decyzji, zaś kwestie, których niewyjaśnienie zarzuca skarżący kasacyjnie nie stanowiły przedmiotu rozważań organu odwoławczego.

Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., mimo że znajduje się w ustawie procesowej, zawiera normy materialnoprawne, stąd jego powiązanie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. regulującym naruszenia przepisów postępowania było nieprawidłowe.

Skarżący kasacyjnie naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. upatruje w jego wadliwym zastosowaniu i uchyleniu zaskarżonej decyzji, pomimo że uchylała ona decyzję organu I instancji wydaną bez podstawy prawnej. Zarzut ten w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie został omówiony. Zauważyć zatem należy, że Sąd I instancji, jako podstawę prawną wydania decyzji o wypłacie bądź odmowie wypłaty potrąconej części uposażenia, wskazał art. 8 ust. 1 i 2 w zw. z art. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i zarówno wykładnia, jak i zastosowanie tych przepisów, w niekwestionowanych okolicznościach faktycznych sprawy, nie zostało w skardze kasacyjnej podważone. W orzecznictwie przyjmuje się, że nie zachodzi podstawa do uznania nieważności decyzji jako wydanej bez podstawy prawnej w sytuacji, gdy podstawa prawna realnie istnieje a w decyzji jako podstawę materialnoprawną jej wydania powołano nieprawidłowy przepis bądź też nie wskazano żadnego przepisu. Taka decyzja dotknięta jest ewentualnie wadą formy z racji naruszenia przepisu art. 107 § 1 k.p.a. Wobec powyższego nie można przyjąć, że Sąd pierwszej instancji uchylając zaskarżoną decyzję naruszył wskazane w skardze kasacyjnej przepisy.

Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.