Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2086851

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 18 lutego 2015 r.
I OSK 1287/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska.

Sędziowie NSA: Marek Stojanowski del. Roman Ciąglewicz (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. Sz.-L. i A. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1295/12 w sprawie ze skargi M. Sz.-L. i A. L. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia (...) maja 2012 r. nr (...) w przedmiocie odmowy nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z dnia 22 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1295/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. Sz.-L. i A. L. na decyzję Wojewody Mazowieckiego, z dnia (...) maja 2012 r., nr (...), w przedmiocie odmowy nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.

Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.

Prezydent m.st. Warszawy, wykonując zadanie z zakresu administracji rządowej, decyzją z dnia (...) stycznia 2012 r., nr (...), odmówił wnioskodawcom M. Sz.-L. i A. L. nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w Warszawie przy ulicy W. (...), oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr (...) z obrębu (...) o powierzchni 845 m2, posiadającej urządzoną w Sądzie Rejonowym dla Warszawy Mokotowa, Wydziale VII Ksiąg Wieczystych księgę wieczystą Nr (...). Powołał się na przepisy art. 1 ust. 1a i 4, art. 3 oraz art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 z późn. zm.). Wskazał, że wnioskiem z dnia 24 grudnia 2008 r. M. Szeliga-Litwińska i Artur Litwiński, wystąpili o nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Podnieśli, iż w ich wypadku przekształcenie winno nastąpić nieodpłatnie, gdyż nabywając prawo użytkowania wieczystego gruntu od osób, które uzyskały to prawo na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, stali się ich następcami prawnymi - a w związku z tym są uprawnieni do nieodpłatnego przekształcenie prawa. Ustalił, że zabudowana nieruchomość warszawska położona przy ul. W. (...), oznaczona w ewidencji gruntów jako działka nr (...) z obrębu (...) o powierzchni 845 m2, objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), na podstawie którego przeszła ona z dniem 21 listopada 1945 r. na własność Gminy m.st. Warszawy, a następnie na własność Skarbu Państwa - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130).

Następnie ww. nieruchomość gruntowa została oddana w użytkowanie wieczyste na rzecz M. N., H. W. i J. W.-N., w udziałach po 1/3 części na rzecz każdego z nich, umową z dnia 29 września 1998 r. Zostali oni także współwłaścicielami posadowionego na nieruchomości budynku mieszkalnego. Użytkowanie wieczyste nieruchomości M. N., H. W. i J. W.-N., na podstawie umowy sprzedaży z dnia 13 czerwca 2000 r. (Rep. A (...)), zbyli na rzecz małżonków M. Sz.-L. i A. L.

Prezydent stwierdził, że zasadą jest odpłatność przekształcenia, zaś jego nieodpłatność stanowi wyjątek, który nie może znajdować zastosowania w odniesieniu do podmiotów, które nabyły prawo użytkowania w drodze sukcesji syngularnej od osób określonych w art. 1 ust. 1a ww. ustawy. Wskazując na regulację art. 5 tej ustawy, przewidującą, że prawo do nieodpłatnego przekształcenia prawa przechodzi także na następców prawnych użytkowników wieczystych, o których mowa w art. 1 ust. 1a, organ wywodził, że nie można przyjąć, by każdy następca tych osób wraz z prawem użytkowania wieczystego nabywał prawo do nieodpłatnego przekształcenia tego prawa we własność nieruchomości. Nieodpłatne przekształcenie prawa ustawodawca wprowadził bowiem w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. jako rekompensatę dla osób, które utraciły prawo własności. W związku z powyższym "następcą prawnym" w rozumieniu art. 5 ww. ustawy jest wyłącznie spadkobierca byłego właściciela i tylko takie osoby nabywają uprawnienie do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. M. Sz.-L. i A. L. nie są spadkobiercami byłego właściciela, a jako nabywcy na podstawie umowy sprzedaży są jedynie nowymi dysponentami prawa użytkowania wieczystego gruntu i właścicielami budynku. Nie przysługuje im zatem nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.

M. Sz.-L. i A. L. wnieśli odwołanie. Ich zdaniem, bezprawnie zastosowano wykładnię celowościową, mimo że wykładnia językowa jest wystarczająca do zrozumienia przepisu, przez co wskazanemu przepisowi nadano nowe brzmienie. Podnieśli, że przepis art. 5 powołanej ustawy nie zawęża pojęcia następcy prawnego do spadkobierców byłego właściciela. Wprost przeciwnie, posługuje się tym pojęciem bez wskazania na jakiekolwiek ograniczenia lub inne znaczenie nadane mu ustawą. Wywodzili, że będąc nabywcami prawa użytkowania wieczystego od osób spełniających przesłanki zawarte w art. 1 ust. 1a ustawy z 29 lipca 2005 r., odwołujący są ich następcami prawnymi i mogą wobec tego korzystać z przepisów dotyczących takich osób.

Decyzją z dnia (...) maja 2012 r., nr (...), Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie Wojewody, ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 z późn. zm.) jako zasadę wprowadziła odpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Przepis art. 5 w związku z art. 1 ust. 1a pkt 2 tej ustawy wprowadza wyjątek przewidując nieodpłatne przekształcenie na rzecz użytkowników wieczystych lub ich następców prawnych którym m.in. oddano nieruchomość, jeżeli użytkowanie wieczyste uzyskały na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Pojęcie "następcy prawnego" w rozumieniu art. 5 należy rozumieć w sposób szczególny, tzn. że pojęcie to nie odnosi się do następcy prawnego w drodze sukcesji syngularnej, lecz dotyczy jedynie następcy prawnego pod tytułem ogólnym.

M. Sz.-L. i A. L. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzucili naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 1 ust. 1a pkt 2 i art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, a także naruszenie prawa procesowego poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie administracyjnym z mocy art. 7 i 8 k.p.a. oraz naruszenie art. 10, 32 i 87 ust. 1 Konstytucji RP. Podnieśli, że art. 5 ustawy nie ogranicza możliwości nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności tylko w stosunku do spadkobierców dawnego właściciela, a następstwo prawne w powołanej ustawie nie zostało zdefiniowane. Taka interpretacja stanowi ich zdaniem niedopuszczalną wykładnię rozszerzającą. Zdaniem skarżących, będąc nabywcami praw od M. N., H. W. i J. W.-N., są oni ich następcami prawnymi i jako tacy mogą skorzystać z nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 z późn. zm.). Zauważył, że stosownie do art. 4 tej ustawy, przekształcenie prawa następuje co do zasady odpłatnie. Wyjątek od tej zasady przewidziany został w art. 5, który stanowi, iż przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości na rzecz użytkowników wieczystych, o których mowa w art. 1 ust. 1a, albo ich następców prawnych, następuje nieodpłatnie. Zgodnie zaś z art. 1 ust. 1a ustawy, z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą wystąpić również osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości, niezależnie od jej przeznaczenia, jeżeli użytkowanie wieczyste uzyskały:

1)

w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, przed dniem 5 grudnia 1990 r.;

2)

na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).

Dalej Sąd skonstatował, że ustalony przez organy stan faktyczny jest bezsporny. Istota sporu sprowadza się natomiast do wykładni art. 5 ustawy i interpretacji zawartego w nim sformułowania "następca prawny", pod którym, zdaniem organów, rozumieć należy wyłącznie osoby, które uzyskały prawo w drodze sukcesji uniwersalnej - np. dziedziczenia, zaś zdaniem skarżących także osoby, które nabyły to prawo w drodze sukcesji syngularnej - na skutek umowy cywilnoprawnej. W ocenie Sądu pierwszej instancji, wykładnia powyższego przepisu uwzględniająca ratio legis tej regulacji - dokonana przez Prezydenta m.st. Warszawy i potwierdzona decyzją Wojewody Mazowieckiego - jest prawidłowa. Sąd podkreślił, że przewidziane w art. 5 uprawnienie do nieodpłatnego przekształcenia prawa związane jest ściśle ze sposobem, w jaki użytkownik uzyskał użytkowanie wieczyste gruntu, a celem tej regulacji jest niewątpliwie przyznanie rekompensaty osobom, które w wyniku przemian ustrojowych mających miejsce po II wojnie światowej, bez własnej winy utraciły prawo własności. Wynika to, według Sądu, zarówno z brzmienia powyższego przepisu jak również z treści uzasadnienia do projektu ustawy. Prawo to z woli ustawodawcy jest ściśle związane z osobą, która uzyskała prawo użytkowania wieczystego w zamian za utraconą własność, a nie z samym prawem użytkowania wieczystego. W tym stanie rzeczy, sprzeczne z celem ustawy byłoby założenie, iż przysługujące określonej osobie uprawnienie do nieodpłatnego przekształcenia może przejść na osobę, która nabyła od niej prawo użytkowania wieczystego w trybie sukcesji syngularnej, a więc w drodze umowy cywilnoprawnej. Skoro bowiem nie każdy użytkownik wieczysty może skorzystać z preferencyjnego trybu przekształcenia prawa, lecz tylko ten, który uzyskał użytkowanie wieczyste w zamian za uprzednie odjęcie własności nieruchomości, to ograniczenie to odnieść należy również do następców prawnych takich osób. Oznacza to, że nie każde następstwo prawne będzie uprawniało do nieodpłatnego nabycia własności użytkowanego gruntu. Takim uprawnionym następcą prawnym - w rozumieniu art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. - będzie niewątpliwie spadkobierca osoby, która uzyskała użytkowanie wieczyste w warunkach określonych w art. 1 ust. 1a, jako nabywca ogółu praw i obowiązków majątkowych spadkodawcy (art. 922 k.c.). Nie będzie nim natomiast osoba, która prawo użytkowania wieczystego nabyła w trybie umowy cywilnoprawnej. Umowa sprzedaży prawa użytkowania wieczystego przenosi na nabywcę wyłącznie prawo do nieruchomości, natomiast nie przenosi na niego tytułu "osoby wywłaszczonej".

Sąd nie podzielił przytoczonego w skardze poglądu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o braku podstaw do zawężenia na gruncie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. katalogu następców prawnych uprawnionych do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego, sformułowanego w uzasadnienia wyroku z dnia 7 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Gl 856/07. Pogląd ten nie uwzględnia celu wspomnianej regulacji, jakim jest rekompensata za utraconą własność w warunkach opisanych w ustawie i jest w orzecznictwie sądów administracyjnych, wbrew sugestiom skarżących, poglądem odosobnionym. W tym zakresie Sąd pierwszej instancji wskazał na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1687/07, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 1259/09, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2000 r., sygn. akt K 8/98.

Natomiast odmienna wykładnia pojęcia "następcy prawnego" użytego w powołanym art. 5, naruszałaby zasadę równości określoną w art. 32 Konstytucji RP. Stanowiłaby bowiem niczym nie uzasadnione uprzywilejowanie następcy prawnego pod tytułem szczególnym w stosunku do pozostałych użytkowników wieczystych, którzy mogą żądać przekształcenia ich prawa, ale odpłatnie.

Podsumowując, Sąd uznał, że decyzje obu instancji są zgodne z prawem, zaś zarzuty skarżących są niezasadne. Stwierdził, że organy wnikliwie, wszechstronnie i rzetelnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy oraz przekonująco uzasadniły swoje decyzje.

Skargę kasacyjną złożyli M. Sz. L. i A. L., reprezentowani przez radcę prawnego. Zaskarżyli wyrok w całości.

Sądowi I instancji zarzucili, wskazując na art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania polegające na:

1. Niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z (...) maja 2012 r. nr (...), w sytuacji, w której decyzja Wojewody Mazowieckiego wydana została z naruszeniem art. 1 ust. 1a pkt 2 i art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształcaniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2005 r. Nr 175, poz. 1459 z późn. zm.); wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanego błędu w decyzji Wojewody Mazowieckiego skutkowałoby uwzględnieniem skargi skarżących - M. S. L. i A. L.;

2. Niewłaściwym zastosowaniu art. 151 p.p.s.a., poprzez niezasadne oddalenie skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z (...) maja 2012 r. nr (...), w sytuacji, w której decyzja Wojewody wydana została z naruszeniem art. 1 ust. 1a pkt 2 i art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształcaniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2005 r. Nr 175, poz. 1459 z późn. zm.); wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanego błędu w decyzji Wojewody Mazowieckiego skutkowałoby uwzględnieniem skargi skarżących - M. Sz.L. i A. L.;

Niezależnie od podniesionych wyżej zarzutów proceduralnych, powołując się na art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zarzucili ponadto Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie:

3. Naruszenie art. 1 ust. 1a pkt 2 i art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształcaniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2005 r. Nr 175, poz. 1459 w późn. zm.) poprzez ich niewłaściwą wykładnię i niezastosowanie.

Wnieśli na zasadzie art. 185 § 1 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a. o:

1.

uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania;

2.

zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Ewentualnie wnieśli o:

1.

w przypadku gdy Naczelny Sąd Administracyjny uzna, że spełnione zostały przesłanki z art. 188 p.p.s.a. - uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi,

2.

zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przepis art. 183 § 1 p.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., a zatem należy ograniczyć się do problematyki podniesionej w podstawie kasacji.

W razie podniesienia w skardze kasacyjnej zarówno zarzutu naruszenia prawa procesowego, jak i zarzutu naruszenia norm prawa materialnego, w pierwszej kolejności rozpoznać należy zarzut naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt FSK 618/04, ONSA i wsa 2005/6/120).

Zarzut naruszenia przepisów postępowania polegającego na niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego, w sytuacji, w której decyzja Wojewody Mazowieckiego wydana została z naruszeniem art. 1 ust. 1a pkt 2 i art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 z późn. zm.), nie może być rozpatrywany w oderwaniu od materialnej podstawy kasacji. Trafność tak sformułowanej podstawy kasacji zależy od zasadności materialnej podstawy kasacji. Konstrukcja tej podstawy proceduralnej jest bowiem taka, że zarzut stanowi aspekt procesowy spornego zagadnienia materialnoprawnego.

Tak samo należy odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania polegającego na niewłaściwym zastosowaniu art. 151 p.p.s.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego, w sytuacji, w której decyzja Wojewody Mazowieckiego wydana została z naruszeniem art. 1 ust. 1a pkt 2 i art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 z późn. zm.).

W materialnej podstawie kasacji zarzucono niewłaściwą (zgodnie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., powinno być: błędną) wykładnię i niezastosowanie przepisów art. 1 ust. 1a pkt 2 i art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 z późn. zm. - obecnie: Dz. U. z 2012 r. poz. 83). Spór dotyczy wykładni pojęcia następcy prawnego, użytego w art. 5 pkt 1 tej ustawy. Analizę rozpocząć trzeba od uwagi, że nieodpłatne przekształcenie jest wyjątkiem od reguły sformułowanej w art. 4 ust. 1. Według tego przepisu, osoba, na rzecz której zostało przekształcone prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, jest obowiązana do uiszczenia dotychczasowemu właścicielowi opłaty z tytułu tego przekształcenia, z zastrzeżeniem art. 5. Wykładnia art. 5 pkt 1 nie może abstrahować od wyjątkowego charakteru tej instytucji materialnoprawnej (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1752/07; wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 lipca 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 487/07). Dotyczy to przede wszystkim zakresu następstwa prawnego, o którym mowa w art. 5 pkt 1. Jak stanowi ten przepis, przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności następuje nieodpłatnie także na rzecz następców prawnych osób fizycznych, o których mowa w art. 1 ust. 1a. W myśl art. 1 ust. 1a, z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą wystąpić również osoby fizyczne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości, jeżeli użytkowanie wieczyste uzyskały:

2)

na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).

Uprawnienie do nieodpłatnego przekształcenia uzyskali zatem użytkownicy wieczyści wymienieni w art. 1 ust. 1a pkt 2. Prawo to nie jest częścią uprawnień każdego użytkownika wieczystego tzw. nieruchomości warszawskiej, ale tylko tego użytkownika wieczystego takiej nieruchomości, który uzyskał użytkowanie wieczyste na podstawie art. 7 dekretu. Zbycie, przez użytkownika wieczystego nieruchomości warszawskiej, prawa użytkowania wieczystego przed skorzystaniem z prawa do nieodpłatnego przekształcenia nie przenosi na nabywcę innych uprawnień, niż będącego przedmiotem umowy prawa użytkowania wieczystego. Inny jest zakres następstwa prawnego w razie sukcesji generalnej na skutek spadkobrania. Wówczas, z mocy art. myśl art. 922 § 1 k.c. prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób. Spadkobierca zaś, jak stanowi art. 925 k.c., nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, co następuje w chwili śmierci spadkodawcy. Korzystanie przez spadkobiercę z instytucji uregulowanej w art. 5 ustawy uzasadnione jest tym, iż wstępuje on w prawa swego "poprzednika" prawnego, z których ten nie mógł skorzystać. Jak z powyższych uwag wynika, Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie podziela pogląd wielokrotnie wyrażony w orzecznictwie, według którego, pojęcie następcy prawnego, w rozumieniu art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, należy rozumieć jako odnoszące się do sukcesji generalnej, a nie syngularnej (patrz: wyrok NSA z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1752/07; wyrok NSA z dnia z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1687/07; wyrok NSA z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 128/10; wyrok NSA z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 1288/12, niepublikowane, treść (w:) CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Zaprezentowana wykładnia art. 5 pkt 1 w zakresie znaczenia pojęcia "następcy prawnego" znajduje umocnienie w celu tej wyjątkowej regulacji. Dla osób, które utraciły własność nieruchomości w drodze dekretu warszawskiego jest to swojego rodzaju rekompensata za utracone mienie (por. wyrok NSA z dnia z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 128/10; wyrok NSA z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 1288/12, niepublikowane, treść (w:) CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Odnotować jeszcze warto, że do przeniesienia na rzecz A. L. i M. Sz.-L. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości warszawskiej doszło na podstawie umowy notarialnej z dnia 13 czerwca 2000 r. Niezależnie więc od możliwości przyjęcia następstwa prawnego, o którym mowa w art. 5 pkt 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, na podstawie umowy cywilnoprawnej, zauważyć należy, że w chwili umowy ze skarżącymi zbywcy nie dysponowali uprawnieniem do nieodpłatnego przekształcenia, a więc już z tego powodu nie mogli tego uprawnienia przenieść na nabywcę (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1752/07, niepublikowany, treść (w:) CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.