Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3094176

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 5 listopada 2020 r.
I OSK 1083/20
Ocenia spełnienia warunków do nabycia prawa do emerytury pomostowej.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz.

Sędziowie: NSA Mirosław Wincenciak, del. WSA Dariusz Chaciński (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Okręgowego Inspektora Pracy w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 lutego 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 1040/19 w sprawie ze skargi Szpitala Specjalistycznego w (...) im. (...) na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Poznaniu z dnia (...) marca 2019 r., nr (...) w przedmiocie nakazania umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze

1. oddala skargę kasacyjną;

2. zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy w Poznaniu na rzecz Szpitala Specjalistycznego w (...) im. (...) kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 5 lutego 2020 r. IV SA/Po 1040/19, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Szpitala Specjalistycznego w (...) na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w (...) z (...) marca 2019 r. nr (...) w przedmiocie nakazania umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w punkcie 1. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzający ją nakaz Starszego Inspektora Pracy z (...) stycznia 2019 r. nr (...), w punkcie 2. umorzył postępowanie administracyjne, zaś w punkcie 3. zasądził od Okręgowego Inspektora Pracy w (...) na rzecz Szpitala Specjalistycznego w (...) zwrot kosztów postępowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Okręgowy Inspektor Pracy w (...). Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., a także art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z 19 lutego 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1924 z późn. zm., dalej: u.e.p.) w zw. z art. 7 oraz art. 77 § 1 i art. 124 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co miało wpływ na treść rozstrzygnięcia prowadzącą do uznania, że organy Państwowej Inspekcji Pracy nie były uprawnione do nakazania umieszczenia pracownika Szpitala Specjalistycznego (...) zatrudnionego na stanowisku Specjalisty Pielęgniarstwa, w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 2 pkt 2 u.e.p., podczas gdy okoliczności sprawy wskazują, że organ uprawniony był do wydania przedmiotowej decyzji.

W związku z powyższym, skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez jej oddalenie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją nakazu Okręgowego Inspektora Pracy z (...) stycznia 2019 r. Skarżący kasacyjnie wniósł ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także zrzekł się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że wbrew przepisom ustawy o emeryturach pomostowych nie wszyscy pracownicy zatrudnieni na stanowiskach pracy zgodnych z wykazem pracodawcy zamieszczonym w załączniku nr (...) do zarządzenia Nr (...) Dyrektora Szpitala Specjalistycznego w (...) zostali wpisani do ewidencji pracowników świadczących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, pomimo że w większym bądź mniejszym zakresie świadczą pracę personelu medycznego w zespołach anestezjologicznych w warunkach ostrego dyżuru na bloku operacyjnym. Organ wskazał, że w warunkach ostrego dyżuru nieuchronnie występują zdarzenia powodujące konieczność udzielania świadczeń zdrowotnych w trybie nagłym, co skutkuje tym, że od pracowników pracujących w takich okolicznościach wymagana jest szczególna odpowiedzialność oraz sprawność psychofizyczna. Wobec powyższego, zdaniem organu, należało przyjąć, że praca na stanowisku specjalisty pielęgniarstwa została zaliczona przez ustawodawcę do wykazu stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Szpital Specjalistyczny w (...) wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm. - p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy i Sąd I instancji.

W przedmiotowej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obydwu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Wprawdzie co do zasady w pierwszej kolejności rozważeniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, to jednak w tej sprawie, z uwagi na powiązanie naruszeń przepisów postępowania z naruszeniami określonych przepisów prawa materialnego, najpierw należało odnieść się do zarzutów naruszenia prawa materialnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w kontekście zarzucanej błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przepisów ustawy o emeryturach pomostowych, tj. art. 41 ust. 4 pkt 2 tej ustawy.

Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie wskazać należy, że Państwowa Inspekcja Pracy jest organem administracji publicznej powołanym do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej. Przepisy Konstytucji RP nie uwzględniają Państwowej Inspekcji Pracy jako konstytucyjnego organu kontroli i ochrony prawa, niemniej organ ten dysponuje szeroką sferą zadań i kompetencji. Jej profil działania nie ogranicza się jedynie do kontroli i nadzoru, obejmuje bowiem także inne funkcje przewidziane w ustawie z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1251 - dalej: ustawa o PIP), w tym funkcje opiniodawcze i informacyjne. Inspekcja wykonuje również wobec podmiotów kontrolowanych funkcje władcze i administracyjne, jednakże nie ma ona prawnych możliwości władczego reagowania na wszelkie naruszenia prawa przez kontrolowane przezeń podmioty. Państwowa Inspekcja Pracy nie jest pozasądowym organem właściwym do rozstrzygania wszystkich kwestii spornych ujawnionych w prowadzonych postępowaniach, w tym sporów zaistniałych między stronami stosunku pracy lub innych niepracowniczych stosunków zatrudnienia, gdy spory podlegają rozstrzygnięciu w odrębnym postępowaniu. Inspekcja za pomocą instrumentów publicznoprawnych może nakłaniać pracodawcę do wykonania ciążących na nim obowiązków, ale nie rozstrzyga indywidualnych roszczeń pracownika. Nie może też wkraczać w kompetencje zastrzeżone dla innych organów lub sądu powszechnego.

Podstawową formą władczego działania Państwowej Inspekcji Pracy są nakazy i zakazy określone w art. 11 ustawy o PIP. Z dniem 1 stycznia 2009 r. wraz z wejściem w życie ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych do art. 10 ust. 1 ustawy o PIP dodano pkt 9a dotyczący kontroli przez Państwową Inspekcję Pracy ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 u.e.p. Jednocześnie w art. 11a ustawy o PIP określono kompetencje w zakresie uprawnień Inspekcji dotyczących nakazania pracodawcy umieszczenia wskazanej osoby fizycznej w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Uprawnienie to jest związane bezpośrednio z postępowaniem dotyczącym uprawnień pracownika do świadczenia określonego w przepisach ustawy o emeryturach pomostowych. Zakres przedmiotowy nakazów unormowanych w art. 11a ustawy o PIP wyznacza zatem regulacja zawarta w ustawie emeryturach pomostowych.

Zgodnie z art. 41 ust. 1 u.e.p., Zakład Ubezpieczeń Społecznych prowadzi centralny rejestr stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (pkt 1) oraz centralny rejestr pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych (pkt 2). Pracodawca, jako płatnik wskazanych składek, zobowiązany jest prowadzić: wykaz stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz ewidencję pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych (ust. 4). Powinien on także powiadomić pracowników o dokonaniu wpisu do prowadzonej przez siebie ewidencji (ust. 5). Pracownikowi, w przypadku nieumieszczenia w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych, przysługuje skarga do Państwowej Inspekcji Pracy (ust. 6). Przyznanie uprawnienia do zawiadomienia właściwych organów inspekcji pracy o niewpisaniu pracownika do ewidencji określonej w art. 41 ust. 4 pkt 2 u.e.p. nie dowodzi, że pracownik ten może skutecznie żądać rozstrzygnięcia przez te organy, czy rodzaj świadczonej przez niego pracy powinien być zaliczony do kategorii prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub pracy o szczególnym charakterze. Nie oznacza to także, że organy PIP w takich przypadkach - wykorzystując instrumenty przewidziane w art. 11a ustawy o PIP - mogą nakazać pracodawcy umieszczenie pracownika w ewidencji. Należy bowiem pamiętać, że to pracodawca określa wykaz stanowisk pracy, na których - w jego zakładzie pracy - wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (art. 41 ust. 4 pkt 1 u.e.p.). Zatem to pracodawca, jako płatnik składek, tworząc przedmiotowy wykaz, jest uprawniony do kwalifikowania danego rodzaju pracy jako wykonywanej w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Tym samym, organy inspekcji pracy, otrzymawszy skargę pracownika złożoną w oparciu o art. 41 ust. 6 u.e.p., zobowiązane są prowadzić postępowanie kontrolne na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 9a ustawy o PIP. Postępowanie to może zakończyć się wydaniem, na podstawie art. 11a ustawy o PIP, nakazu o wpisaniu pracownika do ewidencji, jeżeli dane stanowisko pracy zostało przez samego pracodawcę zaliczone do wykazu stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a pomimo to pracownik - spełniający wszystkie warunki do objęcia go obowiązkiem opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych - nie został umieszczony w ewidencji (zob. wyroki NSA z: 20 marca 2014 r. I OSK 238/13; 26 marca 2015 r. I OSK 2377/13; 27 października 2015 r. I OSK 920/14; 11 lutego 2016 r. I OSK 1684/14, CBOSA).

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że oceniając przedmiotowy zakres stosowania nakazów unormowanych w art. 11a ustawy o PIP, należy mieć również na uwadze zawarte w ustawie o emeryturach pomostowych regulacje określające zakres kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz sądów powszechnych w sprawach ubezpieczeń społecznych, w tym i emerytur pomostowych. Takie regulacje w sposób oczywisty ograniczają bowiem zakres właściwości organów Państwowej Inspekcji Pracy do spraw, w których kwalifikacja pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze nie jest sporna. W razie pojawiających się w tym zakresie zastrzeżeń właściwym do rozstrzygnięcia sporu nie jest organ Państwowej Inspekcji Pracy lecz Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a następnie sąd powszechny - w przypadku sporów emerytalny lub sąd powszechny - w przypadku wystąpienia przez pracownika z roszczeniem określonym w art. 189 k.p.c. w trakcie trwania stosunku pracy. Oznacza to, że sporny charakter sprawy zakwalifikowania pracy pracownika do prac wykonywanych w szczególnych warunkach, co jest warunkiem umieszczenia tego pracownika w omawianej ewidencji, wymaga rozstrzygnięcia tej kwestii przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych lub przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. Sprawa ta wykracza poza granice sprawy administracyjnej, prowadzonej przez organy Państwowej Inspekcji Pracy w przedmiocie nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Organy Państwowej Inspekcji Pracy w takim postępowaniu mogą nakazać pracodawcy umieszczenie pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w oparciu o stan faktyczny, w którym zakwalifikowanie pracy danego pracownika do tego rodzaju prac nie jest sporne, ewentualnie, gdy spór został już rozstrzygnięty, a dane pracownika nie figurują w ewidencji. Istnienie sporu w tym względzie uniemożliwia natomiast władczą ingerencję organu Państwowej Inspekcji Pracy w trybie art. 11a ustawy o PIP.

Powyższe znajduje potwierdzenie w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2012 r. I OPS 4/12, w której przyjęto, że sprawy o emerytury pomostowe oraz sprawy dotyczące obowiązku opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych są sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych, w których mają zastosowanie przepisy ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy z 17 stycznia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a także przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (art. 25 i 40 u.e.p.). O spełnieniu warunków wymaganych do nabycia prawa do emerytury pomostowej, w tym warunku w postaci okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszącego co najmniej 15 lat (art. 4 pkt 2 u.e.p.), rozstrzyga organ rentowy, a w razie wniesienia odwołania sąd powszechny (art. 25 u.e.p.). Tak więc to organ rentowy, a w razie sporu i wniesienia odwołania - sąd powszechny, rozstrzyga o tym, czy przez wymagany okres co najmniej 15 lat pracownik wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W tym postępowaniu rozstrzyga się także o tym, czy była to praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wykonywana w pełnym wymiarze czasu pracy, w rozumieniu art. 3 u.e.p. O tym, że pracownik spełnia lub nie spełnia warunek nabycia prawa do emerytury pomostowej nie może rozstrzygać wpis do ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 u.e.p., ani decyzja administracyjna organów Państwowej Inspekcji Pracy wydana na podstawie art. 11a i art. 12 ustawy o PIP. Oznaczałoby to bowiem, że o spełnieniu przez pracownika jednego z warunków nabycia prawa do emerytury pomostowej rozstrzygają organy Państwowej Inspekcji Pracy oraz w razie wniesienia skargi - sądy administracyjne. Nie ulega zaś wątpliwości, że decyzje administracyjne wydawane przez organy Państwowej Inspekcji Pracy w tych sprawach nie są objęte właściwością sądów powszechnych. Sąd wskazał ponadto, że prowadzenie ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 u.e.p. oraz wydawanie decyzji administracyjnych przez organy Państwowej Inspekcji Pracy w sprawach związanych z prowadzeniem tej ewidencji ma służyć jedynie dokumentowaniu tego, że pracownik wykonuje prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Sąd wskazał ponadto, że składki na Fundusz Emerytur Pomostowych za pracownika, który wykonuje prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze opłaca pracodawca (płatnik składek). W sprawach tych stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 3 i 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, co oznacza, że orzekanie o tym, czy pracownik wykonuje prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za którego pracodawca jest zobowiązany opłacać składki na Fundusz Emerytur Pomostowych należy do właściwości organów rentowych, a w razie wniesienia odwołania - do sądów powszechnych. W związku z tym, umieszczenie w ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 u.e.p., wskazuje jedynie, że pracownik wykonuje prace na stanowisku, na którym jest wykonywana praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, co nie jest równoznaczne z tym, że za takiego pracownika pracodawca ma obowiązek opłacania składek, na co wskazują przepisy tej ustawy, tj. art. 41 ust. 1 pkt 2 oraz art. 41 ust. 4 pkt 2 i ust. 6.

Konkludując, NSA podniósł, że organy Państwowej Inspekcji Pracy w postępowaniu o nakazanie pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji lub wykreślenia pracownika z ewidencji rozstrzygają wyłącznie o tym, czy pracownik wykonuje prace na stanowisku pracy, na którym są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, bez względu na to, czy taki pracownik wykonuje dodatkowo także inne prace. Ocena, czy wykonywanie tych innych prac powoduje, że pracownik wykonuje lub nie wykonuje prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w pełnym wymiarze czasu pracy w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy, należy do organów rentowych i sądów powszechnych, ponieważ są to okoliczności dotyczące obowiązku opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych oraz spełniania warunku nabycia prawa do emerytury pomostowej, a nie okoliczności, od których zależy umieszczenie lub nieumieszczenie pracownika w ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 u.e.p.

W konsekwencji, Sąd orzekający w niniejszej sprawie, związany jest wytycznymi wyrażonymi w przywołanej powyżej uchwale NSA, wedle której o tym, że pracownik spełnia lub nie spełnia warunku do nabycia prawa do emerytury pomostowej nie może rozstrzygać wpis do ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 u.e.p., ani decyzja administracyjna organów Państwowej Inspekcji Pracy, wydana na podstawie art. 11a ustawy o PIP. Oznaczałoby to bowiem, że o spełnieniu przez pracownika jednego z warunków nabycia prawa do emerytury pomostowej rozstrzygają organy PIP oraz w razie wniesienia skargi - sądy administracyjne. Nie ulega zaś wątpliwości, że decyzje administracyjne wydawane przez organy PIP w tych sprawach nie są objęte właściwością sądów powszechnych (zob. wyroki NSA z: 11 grudnia 2012 r. I OSK 512/12; 14 grudnia 2012 r. I OSK 552/12; 21 grudnia 2012 r. I OSK 567/12, I OSK 561/12 i I OSK 557/12; 4 stycznia 2013 r. I OSK 908/12, CBOS).

Także Sąd Najwyższy w postanowieniu z 18 stycznia 2012 r. II UK 113/11 stwierdził, że w sprawach z odwołania od decyzji organu rentowego w przedmiocie interpretacji co do zakresu i sposobu stosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie, właściwy jest sąd powszechny (sąd pracy i ubezpieczeń społecznych).

W związku z powyższym, postępowanie zainicjowane skargą pracownika, wniesioną na zasadzie art. 41 ust. 6 u.e.p. zakończyć się może wydaniem nakazu wpisu do ewidencji na podstawie art. 11a ustawy o PIP jedynie wtedy, jeżeli dane stanowisko pracy zostało przez samego pracodawcę zaliczone do wykazu stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a pomimo to pracownik - spełniający wszystkie warunki do objęcia go obowiązkiem opłacania składek na FEP - nie został umieszczony w ewidencji. Nakaz taki może również być wydany, jeżeli w wyniku decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalone zostanie, że pracownik zatrudniony na danym stanowisku spełnia warunki do objęcia go systemem emerytur pomostowych, co rodzi po stronie pracodawcy (płatnika) obowiązek uiszczania składek na FEP. W sytuacji, gdy stanowisko, na którym zatrudniony jest pracownik, nie zostało zaliczone przez pracodawcę albo uprawniony organ do stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, organ Państwowej Inspekcji Pracy powinien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. W postępowaniu kontrolnym zainicjowanym przez pracownika skargą na pracodawcę inspekcja nie może bowiem rozstrzygać o charakterze jego pracy i przesądzać o okolicznościach decydujących o objęciu pracownika obowiązkami wynikającymi z przepisów emerytalnych. Organy PIP nie mają prawnych podstaw do dokonywania wiążących ustaleń czy badań w zakresie wykazywania, czy określone stanowisko pracy spełnia wymogi przewidziane przez ustawę o emeryturach pomostowych, by być umieszczone przez pracodawcę w rejestrze stanowisk prowadzonych w oparciu o przepis art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy. Organy inspekcji pracy nie są upoważnione do wydawania decyzji ingerujących w treść tego rejestru.

Skoro zatem punktem odniesienia dla przewidzianej w art. 10 ust. 1 pkt 9a ustawy o PIP kompetencji Państwowej Inspekcji Pracy do kontroli ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze nie może być bezpośrednio wykaz prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, określonych załącznikami do ustawy o emeryturach pomostowych, lecz wykaz stanowisk pracy płatnika (pracodawcy), na których taka praca jest wykonywana, należało rozstrzygnąć, czy stanowisko specjalisty pielęgniarstwa w Oddziale ITiA Szpitala zostało przez pracodawcę zaliczone do wykazu stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Uczestniczka postępowania - M.B. - pozostaje bowiem zatrudniona na ww. Oddziale w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku specjalisty pielęgniarstwa. Z punktu (...) załącznika do Zarządzenia Nr (...) Dyrektora Szpitala Specjalistycznego w (...) z (...) kwietnia 2018 r. wynika, że w wykazie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, ujęto stanowisko specjalisty pielęgniarstwa Oddziału Intensywnej Terapii i Anestezjologii, ale wyraźnie zastrzeżono, że ma to być pracownik wykonujący pracę w pełnym wymiarze czasu pracy na Bloku Operacyjnym w warunkach ostrego dyżuru. Jak wynika zatem z treści analizowanego załącznika do zarządzenia, dodatkowym kryterium przesądzającym o zaliczeniu przez pracodawcę danego stanowiska specjalisty pielęgniarstwa Oddziału ITiA do (ujętych w wykazie) stanowisk, na których praca wykonywana jest w pełnym wymiarze czasu pracy, jest wskazane "miejsce wykonywania pracy". Z pozostałych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że Dyrektor Szpitala dokonał rozróżnienia pomiędzy specjalistami pielęgniarstwa Oddziału Intensywnej Terapii i Anestezjologii na takich, których miejscem wykonywania pracy jest Oddział Intensywnej Terapii i Anestezjologii, oraz takich, których miejscem wykonywania pracy jest Blok Operacyjny. Słuszne są zatem twierdzenia Sądu I instancji, że gdyby wolą pracodawcy było zamieszczenie w wykazie stanowisk nie tylko specjalistów pielęgniarstwa Oddziału Intensywnej Terapii i Anestezjologii z miejscem wykonywania pracy określonym jako Blok Operacyjny, ale także tych, dla których miejsce wykonywania pracy zostało określone jako Oddział Intensywnej Terapii i Anestezjologii, to w punkcie 3 załącznika do przedmiotowego zarządzenia nie znalazłoby się zastrzeżenie, że chodzi o wykonujących pracę na Bloku Operacyjnym w pełnym wymiarze czasu pracy. W konsekwencji należało stwierdzić, że stanowiskiem pracy, na którym jest w Szpitalu wykonywana praca o szczególnym charakterze jest tylko takie stanowisko specjalisty pielęgniarstwa Oddziału Intensywnej Terapii i Anestezjologii, dla którego podstawowym miejscem wykonywania pracy jest Blok Operacyjny, a takiej okoliczności nie stwierdzono względem uczestniczki postępowania. Nie można było zatem uznać, aby Sąd I instancji dopuścił się naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Wszystkie okoliczności faktyczne zostały bowiem wyjaśnione w sposób umożlwiający wydanie orzeczenia zgodnego z prawem.

Zarzut naruszenia art. 124 k.p.a., który określa elementy składowe postanowienia (formy działania organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym), jest bezzasadny. Po pierwsze przepis ten składa się z dwóch oddzielnych jednostek redakcyjnych (paragrafów), a rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest precyzowanie granic skargi kasacyjnej, po wtóre przedmiotem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie było postanowienie, lecz decyzja.

Z tych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Skarga kasacyjna rozpoznana została na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym, gdyż strona która ją wniosła zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie 14 dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.