Orzeczenia sądów
Opublikowano: OSNKW 1973/12/162

Wyrok
Sądu Najwyższego
z dnia 30 sierpnia 1973 r.
I KR 406/72

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: sędzia J. Szamrej (sprawozdawca). Sędziowie: S. Mirski, Z. Neumann.

Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Miernik.

Sentencja

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 1973 r. sprawy Czesława S., oskarżonego z art. 200 § 1, art. 201 i 265 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. Łodzi z dnia 26 maja 1972 r.

utrzymał zaskarżony wyrok w mocy (...).

Uzasadnienie faktyczne

Sąd Wojewódzki dla m. Łodzi wyrokiem z dnia 26 maja 1972 r. skazał na podstawie art. 200 § 1, art. 201 i 265 § 1 k.k. Czesława S. i Tadeusza Ł., wymierzając na podstawie art. 201, 36 § 3, art. 40 § 1 pkt 3 i art. 46 § 1 pkt 1 k.k. kary: Czesławowi S. - 9 lat pozbawienia wolności z zaliczeniem na jej poczet okresu tymczasowego aresztowania od dnia 8 września 1971 r., 35.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 350 dni pozbawienia wolności, pozbawienia praw publicznych na okres 4 lat i konfiskaty mienia w postaci lodówki "Jeti" i maszyny do szycia "Łucznik", a Tadeuszowi Ł. - 6 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, 20.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 200 dni pozbawienia wolności, pozbawienia praw publicznych na okres 3 lat i konfiskaty lodówki "Foka" za to, że w okresie od stycznia 1966 r. do dnia 31 maja 1971 r. w Ł., działając wspólnie i w porozumieniu, przy czym Czesław S. jako kierownik działu inwestycyjnego, a Tadeusz Ł. jako mistrz urządzeń energetycznych Zakładów Przemysłu Bawełnianego w Ł. wyłudzili na szkodę tychże Zakładów kwotę nie mniejszą niż 383.000 zł w ten sposób, iż Czesław S. sporządzał karty zarobkowe na nazwiska robotników nie zatrudnionych przy robotach inwestycyjnych i przekazywał te karty do sekcji płac, gdzie sporządzano listy wypłat, a Tadeusz Ł. na podstawie fikcyjnych list płac pobierał pieniądze, fałszował na tych listach podpisy i otrzymanymi pieniędzmi dzielił się z Czesławem S.

Jednocześnie Sąd Wojewódzki zasądził - na podstawie art. 363 § 1 k.p.k. - solidarnie od wymienionych oskarżonych kwotę 383.000 zł z 8% odsetkami od dnia 1 czerwca 1971 r. na rzecz Zakładów Przemysłu Wełnianego w Ł. tytułem odszkodowania, a na rzecz Skarbu Państwa kwotę 21.025 zł tytułem opłaty wpisowej od tego odszkodowania.

Od tego wyroku oskarżony Czesław S. wniósł rewizję.

Rewizja, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej oskarżonego Czesława S. i przekazanie sprawy w tym zakresie sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zarzuca:

a) obrazę art. 357 k.p.k. w związku z art. 155 k.p.k. wskutek oddalenia wniosku o zbadanie przez biegłego wszystkich nadesłanych dodatkowo zleceń na godziny nadliczbowe, mimo stwierdzenia przez biegłego istnienia w przejrzanych przez niego pobieżnie 15 zleceniach (na ogólna liczbę 84) dwu zleceń korespondujących z pozycjami kwestionowanymi w zarzutach rewizji,

b) obrazę art. 357 k.p.k. w związku z § 3 art. 155 k.p.k. wskutek oddalenia wniosku o przesłuchanie świadków Jana G. i Henryka S. z uzasadnieniem, że dotychczas zbadani świadkowie ustalili okoliczności sprzeczne z wnioskowanymi,

c) obrazę art. 357 k.p.k. w związku z art. 372 k.p.k. wskutek ustalenia sprzecznie ze stanem faktycznym, jakoby wszystkie dodatkowo nadesłane zlecenia na godziny nadliczbowe zostały przez biegłego przejrzane, mimo że biegły na ogólną liczbę 84 zleceń przejrzał jedynie 15, a także wskutek ustalenia sprzecznie z zebranym materiałem, jakoby wśród nadesłanych dodatkowo zleceń nie było ani jednego, które podważyłoby tezę oskarżenia,

d) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, polegający przede wszystkim na nietrafnym odrzuceniu wyjaśnień oskarżonego Czesława S. i oparciu się na jego oświadczeniu, złożonym w istocie jeszcze przed wszczęciem postępowania przygotowawczego, a także na wadliwym ustaleniu, jakoby oskarżony Tadeusz Ł. nie mógł dokonać przypisanego mu przestępstwa bez współudziału oskarżonego Czesława S., oraz na nieprawidłowym uznaniu pomówienia oskarżonego Tadeusza Ł. za pełnowartościowe, na błędnym wreszcie rozważeniu zeznania świadka Zdzisława R. i zrezygnowaniu z bezpośredniego przesłuchania tego świadka oraz uzyskania niezbędnych wyjaśnień od oskarżonego Czesława S., na skutek czego Sąd Wojewódzki nie zebrał dostatecznie pełnego materiału dowodowego i wyciągnął mylne wnioski co do winy oskarżonego Czesława S.

Na rozprawie rewizyjnej obrońca oskarżonego podniósł dwa dodatkowe zarzuty, a mianowicie:

1) zarzut obrazy art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o ławnikach ludowych w sądach powszechnych (Dz. U. Nr 54, poz. 309; zm.: Dz. U. z 1970 r. Nr 16, poz. 136), polegającej na bezimiennym wyznaczeniu do rozpoznania niniejszej sprawy ławnika Józefa P., zamiast imiennie wyznaczanego do jej rozpoznania ławnika Zdzisława G., który nie mógł uczestniczyć w rozpoznaniu tej sprawy z powodu pobytu na kursie społecznych inspektorów pracy, oraz

2) zarzut obrazy art. 402 § 3 k.p.k. w związku z art. 343 § 1 k.p.k. na skutek zlecenia w trybie tych przepisów przeprowadzenia czynności wskazanych w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 1973 r. Sądowi Wojewódzkiemu dla m. Łodzi, zamiast właściwemu sądowi powiatowemu.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Wprawdzie bezimienne wyznaczenie ławnika Józefa P. na rozprawę w niniejszej sprawie uzasadnia podniesiony poza rewizją zarzut obrazy art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o ławnikach ludowych w sądach powszechnych (Dz. U. Nr 54, poz. 309; zm.: Dz. U. z 1970 r. Nr 16, poz. 136), jednakże zarzut ten nie może być uznany za skuteczny w warunkach, gdy brak jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, iż wspomniana obraza mogła mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku.

Drugi z podniesionych poza rewizją zarzutów, a mianowicie zarzut obrazy art. 402 § 3 k.p.k. w związku z art. 343 § 1 k.p.k. wskutek zlecenia w trybie tych przepisów przeprowadzenia czynności wskazanych w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 1973 r. Sądowi Wojewódzkiemu dla m. Łodzi, zamiast właściwemu sądowi powiatowemu, nie jest zasadne. Skoro bowiem względy ekonomii procesowej decydują w pewnych wypadkach o dopuszczalności osądzenia sprawy należącej do właściwości sądu niższego rzędu przez sąd wyższego rzędu (art. 25 § 2 k.p.k.), to uznać należy, że w pewnych wypadkach te same względy mogą decydować o dopuszczalności zlecenia przez Sąd Najwyższy - w trybie art. 402 § 3 k.p.k. w związku z art. 343 § 1 k.p.k. - przeprowadzenia określonych czynności sądowi wojewódzkiemu, zamiast właściwemu sądowi powiatowemu. W niniejszej zaś sprawie względy ekonomii procesowej zadecydowały o zleceniu Sądowi Wojewódzkiemu dla m. Łodzi przeprowadzenia czynności wskazanych w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 1973 r.

2. Przechodząc do zarzutów podniesionych w rewizji, trzeba stwierdzić, że przytoczone pod lit. a, b i c zarzuty obrazy art. 357 k.p.k. w związku z art. 155 i art. 372 k.p.k. stały się bezprzedmiotowe wobec zbadania przez biegłego wszystkich zleceń i przekonującego stwierdzenia, że ich treść pozostaje bez wpływu na ustalenie wysokości kwoty uznanej przez Sąd Wojewódzki za zagarniętą na szkodę Zakładów Przemysłu Wełnianego w Ł., a także wobec przesłuchania w charakterze świadków Jana G. i Henryka S., których zeznania w najmniejszym stopniu nie podważają trafności ustalenia, iż oskarżony Czesław S. współdziałał w zagarnięciu kwoty nie mniejszej niż 383.000 zł na szkodę wymienionych wyżej Zakładów.

Na współdziałanie oskarżonego Czesława S. w zagarnięciu powyższej kwoty wskazywał zresztą konsekwentnie współoskarżony Tadeusz Ł., którego wyjaśnienia same przez się nie nasuwają żadnych zastrzeżeń co do ich wiarygodności, a tym bardziej w powiązaniu z potwierdzającymi je w istocie okolicznościami, wskazanymi przez Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Do okoliczności tych należą:

1) zniszczenie przez oskarżonego Czesława S. szeregu zleceń, mimo zobowiązania go przez dyrektora do przechowywania tych dokumentów,

2) złożenie przez niego w toku postępowania przygotowawczego oświadczenia, w którym przyznał fakt zagarnięcia wyłącznie dla siebie kwoty około 30.000 zł,

3) wystawienie zlecenia na wykonanie montażu maszyn, które dopiero po upływie 7 miesięcy zostały sprowadzone z NRD, a po upływie roku zmontowane na terenie zatrudniających Czesława S. Zakładów oraz

4) wydanie Kazimierzowi R. zaświadczenia o rzeczywistym stanie jego zarobków po zorientowaniu się, że rości on sobie pretensje do wydania mu przez inne osoby zaświadczenia wykazującego znacznie wyższy stan jego zarobków, a opartego - jak się okazało - na danych wynikających z dokumentacji sfałszowanej, wykorzystanej przy dokonaniu tego zagarnięcia.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy uznał, że bezzasadny jest również zarzut przytoczony pod lit. d. rewizji oskarżonego Czesława S., tj. zarzut, który zmierza do wykazania, iż tenże Czesław S. niesłusznie został uznany za winnego popełnienia przypisanego mu czynu.

Podzielając zatem w pełni stanowisko Sądu Wojewódzkiego co do uznania oskarżonego Czesława S. za winnego popełnienia przypisanego mu czynu i co do kwalifikacji prawnej tego czynu oraz stwierdzając, że wymierzona mu kara nie wykazuje cech rażącej surowości na tle obciążających go okoliczności przytoczonych przez wymieniony Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, Sąd Najwyższy uznał, iż rewizja nie jest zasadna, i dlatego orzekł jak w wyroku.