Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1668806

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 12 marca 2015 r.
I GZ 91/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Rysz.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia k.w. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 30 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 761/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi k.w. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia (...) czerwca 2014 r., nr (...) w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. postanowieniem z dnia 30 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 761/14 odmówił K. W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia (...) czerwca 2014 r. w przedmiocie podatku akcyzowego.

K. W. wraz ze skargą złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i córką, a z tytułu działalności gospodarczej uzyskuje dochód w wysokości 5 000 zł. Również żona skarżącego prowadzi własną działalność gospodarczą przynoszącą miesięczny dochód w kwocie 2 500 zł. Skarżący przedstawił kserokopie deklaracji dla podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do października 2014 r. i wynika z nich, że skarżący w ramach prowadzonej działalności gospodarczej systematycznie, w każdym miesiącu, dokonywał wydatków na zakupy towarów i usług w kwotach rzędu od 200.000 zł do 1.200.000 zł. Nadto, zgodnie z przedłożonymi kserokopiami raportów, dotyczących wysokości miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy za miesiące od stycznia do października 2014 r., skarżący uzyskiwał przychód na poziomie od 900.000 zł do 9.000.000 zł.

Postanowieniem z 10 października 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W wyniku rozpoznania sprzeciwu od powyższego rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał dostatecznie, że nie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego. Zwrócił przede wszystkim uwagę na znaczną wysokość wykazywanych przez skarżącego przychodów w kolejnych miesiącach 2014 r. Dla przyznania prawa pomocy istotny jest właśnie uzyskiwany przychód z działalności gospodarczej, bo to on dawał skarżącemu realną możliwość zgromadzenia środków na ponoszenie kosztów sądowych. Sąd I instancji stwierdził, iż postępowanie podatkowe zostało wszczęte w kwietniu 2014 r. Okoliczność, że skarżący przeznaczał uzyskany przychód na inne cele (w każdym kolejnym miesiącu 2014 r. wysokość kosztów podatkowych była zbliżona do wysokości wykazywanego przychodu), nie daje podstaw do zwolnienia skarżącego obecnie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Każdy przedsiębiorca, podejmując decyzję o wydatkach, powinien mieć na uwadze konieczność gromadzenia środków na ewentualne postępowania sądowe, wynikające z prowadzonej działalności.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył K. W., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w L., względnie o jego zmianę i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisu art. 246 § 1 i 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.) poprzez błędne uznanie, że skarżący jest osobą majętną i jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątek od tej reguły stanowi instytucja prawa pomocy, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Na tle tego przepisu, jak i szeroko rozumianej instytucji prawa pomocy ukształtował się i utrwalił pogląd, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i majątku. Składając wniosek o przyznanie prawa pomocy K. W. domagał się przyznania tego prawa w zakresie częściowym. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym osobie fizycznej, gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca ma zatem obowiązek takiego uzasadnienia i udokumentowania swojego żądania, aby wynikało z niego, iż jego sytuacja majątkowa i finansowa nie pozwoli mu na poniesienie pełnych kosztów postępowania przed sądem.

Mając powyższe na uwadze, podzielić należy ocenę wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, jakiej dokonał Sąd I instancji.

Na podstawie oświadczeń złożonych we wniosku oraz dokumentów nadesłanych przez K. W., a dotyczących jego sytuacji finansowej, Sąd I instancji słusznie uznał, że nie wykazał on, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania wywołanego wniesioną skargą. Osiągane przez niego i jego żonę miesięczne dochody, według oświadczenia opiewają łącznie na kwotę 7 500 zł. Co za tym idzie, uiszczenie wpisu od skargi, który w tej sprawie wynosi 716 zł, pozostaje w możliwościach finansowych skarżącego i nie zagraża wystąpieniem znacznego uszczerbku w domowym budżecie. Trzeba pamiętać, że instytucja prawa pomocy wiąże się z zaangażowaniem środków pieniężnych uzyskiwanych od podatników i jest swoistą formą wsparcia przez Skarb Państwa podmiotów, które ze względu na nadzwyczaj trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść w pełni wymaganych prawem kosztów postępowania, a brak środków finansowych stanowi przeszkodę uniemożliwiającą im dochodzenie swych praw przed sądem. Ponadto wbrew argumentacji przedstawionej przez skarżącego, dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy, prowadzącego działalność gospodarczą, miarodajny nie jest dochód, jako wynik bilansowy przychodów i kosztów ich uzyskania, lecz przychód, bowiem istnieją w prawie legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów w celu zminimalizowania obciążenia podatkowego w końcowym rozliczeniu. Istotne zatem jest to, że skarżący uzyskiwał przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtowały się na wysokim poziomie. (por. postanowienie NSA z 23 września 2014 r., sygn. akt II GZ 520/14, dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

W świetle przedstawionych przez skarżącego okoliczności należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że sytuacja finansowa K. W. nie pozwala przyjąć, iż nie dysponuje on środkami na pokrycie wpisu sądowego od skargi.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.