Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1675498

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 4 marca 2015 r.
I GZ 73/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Bała.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia G. P. Spółki jawnej w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 22 grudnia 2014 r. sygn. akt III SA/Gl 1351/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. P. Spółki jawnej w C. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia (...) lipca 2014 r., nr (...) w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z 22 grudnia 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 1351/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. odmówił G. P. Spółce jawnej w C. przyznania prawa pomocy.

Sąd stwierdził, że spółka za ubiegły rok obrotowy wypracowała zysk w kwocie 244.225,13 zł. Ponadto wykazała, że jej majątek w postaci wkładów wynosi 179.547 zł, natomiast wartość posiadanych środków trwałych jest szacowana na kwotę 977.726,62 zł. Jednocześnie skarżąca zadeklarowała na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku stan konta z którego wynikało, że na jej rachunku jest ujemne saldo rzędu 462.488,51 zł. W uzasadnieniu wniosku nie przedstawiła przyczyn takiego stanu, nie poinformowała Sądu o ewentualnych zobowiązaniach ani o zaciągniętym przez nią kredycie (informacja zawarta w sprzeciwie). W ocenie WSA z tak wypełnionego wniosku o przyznanie prawa pomocy trudno doszukiwać się ciężkiej sytuacji finansowej spółki skoro na koniec roku wypracowała ona zysk. Jedynym dowodem na potwierdzenie jej trudnej sytuacji finansowej ma być ujemne saldo na koncie na koniec jednego miesiąca. Blokada środków do oznaczonej wysokości nie jest tożsama z niemożliwością korzystania przez zobowiązanego z rachunku bankowego, co potwierdza choćby fakt, że spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności z tytułu której osiąga znaczne zyski.

W ocenie Sądu Spółka powinna w procedurze planowania wydatków uwzględnić potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel.

Sąd I instancji uznał, że skarżąca nie wykazała istnienia przesłanek upoważniających do zastosowania instytucji zwolnienia od kosztów sądowych w stosunku do niej.

WSA uznał za niezasadny argument, że strona nie powinna ponosić kosztów postępowania, ponieważ organ jest inicjatorem postępowania. Stwierdził, że fakt wszczęcia postępowania administracyjnego przez organ nie jest okolicznością rzutującą na stan majątkowy i finansowy spółki, który jest brany pod uwagę przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego zmianę i przyznanie spółce prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie wniosku do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie kosztów postępowania zażaleniowego. W ocenie spółki prowadzi ona bieżącą działalność gospodarczą, dbając o to aby uregulować swoje zobowiązania, jednak nie byłoby to możliwe bez kredytu, który stanowi znaczące obciążenie dla spółki.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie jest nieuzasadnione, więc podlega oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.

W myśl przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa.

Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena wniosku o przyznanie prawa pomocy przeprowadzona przez Sąd I instancji została dokonana prawidłowo. Sąd, dysponując jedynie oświadczeniami strony, nie miał podstaw do ustalenia, że spełniona została przesłanka umożliwiająca przyznanie prawa pomocy. WSA poza oświadczeniami skarżącej nie dysponował żadnymi dokumentami czy danymi obrazującymi stan majątkowy spółki.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że skoro skarżąca wypracowała zysk o wartości 244.225,13 zł, to nie ma podstaw, nawet przy ujemnym stanie rachunku bankowego, do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W ocenie NSA trudna sytuacja finansowa spółki nie została wykazana przez nią w sposób rzetelny, więc nie mogła stanowić podstawy orzekania o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.