Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1773363

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 22 maja 2015 r.
I GZ 282/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Korycińska.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 31 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Go 647/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia (...) września 2014 r., nr (...) w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

I

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. zaskarżonym postanowieniem odmówił P. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Sąd I instancji stwierdził, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki uprawniające do przyznania mu prawa pomocy chociażby w części.

Sąd wskazał, że skarżący podkreślił, że pozostaje na utrzymaniu rodziny, jego małżonka prowadzi w Niemczech działalność gospodarczą, przy czym zaznaczył, że nie ma wiedzy o osiąganych przez nią dochodach zasłaniając się obowiązującą w jego małżeństwie rozdzielnością majątkową. W piśmie stanowiącym odpowiedź na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów, skarżący co prawda odwołał się do treści dokumentów złożonych do akt spraw, w których wcześniej rozpoznawano jego wnioski o przyznanie prawa pomocy, niemniej jednak, dokumenty te nie są miarodajne do oceny obecnej sytuacji majątkowej skarżącego. Skarżący składał bowiem dokumenty dotyczące dochodów żony za pierwsze 7 miesięcy 2014 r. Jednakże jak sam wspomniał, dochody uzyskiwane przez jego małżonkę nie są wartością stałą i różnią się w poszczególnych miesiącach. Tym samym dokumenty obejmujące dane sprzed ponad 6 miesięcy nie mogły być pomocne w ustaleniu obecnej sytuacji materialnej rodziny skarżącego. Zresztą treść tych dokumentów - podobnie jak treść wyciągów z rachunków bankowych żony skarżącego - była znana Sądowi z urzędu, z racji rozpoznawania wniosków skarżącego w innych sprawach, zaś wezwanie do złożenia dokumentów wystosowane w niniejszej sprawie na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) służyć miało zgromadzeniu dowodów obrazujących obecną - aktualną sytuację majątkową wnioskodawcy.

Sąd stwierdził, że zdaje sobie sprawę, że wielość spraw zainicjowanych przez skarżącego generuje znaczne koszty, zauważył jednak, że dotychczas skarżący, po przedstawieniu stosownych dokumentów, zwalniany był od uiszczenia wpisu sądowego od skargi (jedynej obecnie opłaty na etapie wszczynanych przez niego postępowań), zatem skarżący korzysta z pomocy Państwa przy dochodzeniu swoich praw. Jednakże w niniejszej sprawie skarżący nie przedstawił dokumentów obrazujących aktualną sytuację majątkową jego rodziny, zasłaniając się rozdzielnością majątkową oraz dokumentacją dołączoną do innych postępowań. W takiej sytuacji przyznanie skarżącemu prawa pomocy, chociażby w części, stanowiłoby nadużycie tego prawa.

Mając na względzie, że skarżący nie wykazał, że zachodzą wobec niego ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy, WSA na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. odmówił przyznania prawa pomocy.

II

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, podtrzymując swój wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Ponownie wskazał na swoją trudną sytuację materialną i podkreślił, że rodzina odmówiła mu pomocy w zakresie prowadzonych spraw sądowych, a on nie posiada możliwości i środków by nakłonić rodzinę do świadczenia wobec niego takiej pomocy.

III

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja majątkowa jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie i przyznanie pomocy z budżetu państwa.

Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź, jeśli okażą się one niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, sąd administracyjny może, na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów.

Z możliwości określonej w art. 255 p.p.s.a. skorzystał Sąd I instancji, wzywając skarżącego do przedłożenia odpowiednich dokumentów i wyjaśnień. Odpowiadając na wezwanie Sądu I instancji z dnia 29 stycznia 2015 r. skarżący nie przedstawił jednakże sytuacji majątkowej swojej żony, w szczególności poprzez udokumentowanie osiąganych przez nią dochodów, posiadanych ewentualnych nieruchomości, cennych ruchomości, oszczędności i rachunków bankowych. Uchylenie się od tego obowiązku, poprzez powoływanie się na rozdzielność majątkową małżonków, nie pozwala na prawidłowe zweryfikowanie aktualnej sytuacji finansowej skarżącego. Powtórzyć bowiem należy za Sądem I instancji, że przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.), małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 tej ustawy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka nawet istnienie rozdzielności majątkowej. W razie ustanowienia rozdzielności majątkowej, małżonkowie nadal obowiązani są do zaspokajania potrzeb rodziny. Wykazanie zatem sytuacji materialnej obojga małżonków, przynajmniej w zakresie wystarczającym do scharakteryzowania rzeczywistych możliwości płatniczych małżonka domagającego się dofinansowania z budżetu państwa, jest w postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy konieczne. Argumentacja skarżącego, że rodzina nie chce udzielić mu pomocy w zakresie prowadzenia spraw sądowych, w świetle tego co zostało wyżej powiedziane, nie mogła mieć wpływu na ocenę czy Sąd I instancji prawidłowo odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.

Należy przyjąć, że Sąd I instancji, zasadnie przyjął w zaskarżonym postanowieniu, że brak wszystkich wymaganych dokumentów, uniemożliwił całościową ocenę stanu finansowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy. To na skarżącym spoczywał obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Zgodnie bowiem z art. 243 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie leży przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. W gestii sądu administracyjnego pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.