Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2721355

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 13 września 2019 r.
I GZ 263/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Hanna Kamińska.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 13 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia (...) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 4 kwietnia 2019 r. sygn. akt II SA/Op 494/17 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi (...) na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia 8 sierpnia 2017 r., nr (...) w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia:

1. uchylić zaskarżone postanowienie;

2. przywrócić termin do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Op 494/17 odmówił (...) przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z 13 września 2018 r.

Sąd orzekał w następującym stanie sprawy.

WSA w Opolu wyrokiem z dnia 13 września 2018 r. oddalił (...) - dalej: Skarżącej - na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARMiR w O. z dnia 8 sierpnia 2017 r.

W dniu 21 grudnia 2018 r. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II WSA w Opolu z 28 grudnia 2018 r. pełnomocnik Skarżącej został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej przez złożenie pełnomocnictwa procesowego, obejmującego w sposób jednoznaczny upoważnienie do sporządzenia i wniesienia środka zaskarżenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wraz ze złożeniem wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, oraz odpisu skargi kasacyjnej lub jej kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem. Jednocześnie w tej samej przesyłce wezwano pełnomocnika Skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.

Przesyłka zawierająca powyższe wezwania wróciła do WSA z adnotacją, że była dwukrotnie awizowana (w dniu 11 stycznia 2019 r., ponownie w dniu 22 stycznia 2019 r.,) o czym - jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki - zawiadomienie pozostawiono w drzwiach adresata.

Zarządzeniem z 4 lutego 2019 r. korespondencję zaadresowaną do pełnomocnika Skarżącej pozostawiono w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia na dzień 25 stycznia 2019 r. w trybie zastępczym określonym w art. 73 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.).

W dniu 12 lutego 2019 r. (data nadania) pełnomocnik Skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej.

W uzasadnieniu wniosku podkreślono, że w dniu 5 lutego 2019 r. pełnomocnik Skarżącej skontaktował się telefonicznie z sekretariatem Sądu I instancji gdzie uzyskał informację, że pismem z dnia 31 grudnia 2018 r. WSA wezwał go do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Tymczasem pełnomocnik w styczniu 2019 r. nie otrzymał informacji o kierowanej do niego korespondencji sądowej oraz nie pozostawiono awiza w skrzynce pocztowej. Wskazał, że na parterze budynku, w którym prowadzi kancelarię, znajdują się skrzynki pocztowe przypisane do każdego lokalu. Prawdopodobną przyczyną niedoręczenia przesyłki był fakt, że obsługujący budynek listonosz od grudnia 2018 r. przebywa na zwolnieniu. W styczniu pełnomocnik nie odnotował żadnego awiza. Pozostali najemcy budynku również zgłaszali problemy z prawidłowym dostarczaniem korespondencji. Przy tym pełnomocnik skarżącej w dniu 25 stycznia 2019 r. odebrał w placówce pocztowej pozostawioną dla niego korespondencję, o której wiedzę pozyskał w trakcie nadawania przesyłki poleconej. Nie zawierała ona listu z WSA w Opolu, pomimo, że w tym okresie ten powinien zalegać w placówce pocztowej, skoro jego zwrot do Sądu nastąpił w dniu 29 stycznia 2019 r.

Do wniosku pełnomocnik Skarżącej dołączył kserokopię oświadczenia przedsiębiorstwa zajmującego się wynajmowaniem powierzchni biurowych w lokalu gdzie siedzibę ma jego kancelaria, w którym wskazano, iż w styczniu oraz w lutym 2019 r. zostały w budynku ujawniono problemy z prawidłowym dostarczaniem korespondencji przez Pocztę Polską. Administrator budynku zgłosił reklamacja drogą elektroniczną gdzie wskazano, iż przesyłka adresowana do najemcy budynku została opisana formułą "adresat nieznany", co jest niemożliwe ze względu na fakt, że budynek jest czynny 24 godziny na dobę. Na parterze jest ochrona, która zna wszystkich najemców i zawsze pomaga pracownikom doręczającym listy. Często zdarzało się (przed 4 lutego 2019 r.,) że nie było pracownika poczty przez kilka dni "a jest to niemożliwe przy tak dużej ilości najemców, jakimi są kancelarie, firmy finansowe, bank". Administrator zwrócił się do Poczty Polskiej S.A. z prośbą o rozwiązanie problemu, tłumacząc, że najemcy tracą cierpliwość i nie chce by powodem wypowiedzenia umowy najmu było niewłaściwe wykonywanie pracy przez Pocztę Polską S.A.

Zarządzeniem z 4 marca 2019 r. Sąd I instancji zwrócił się do Poczty Polskiej S.A. z reklamacją przesyłki zawierającej wezwania WSA.

Poczta Polska S.A. uznała reklamację za nieuzasadnioną wskazując, że na podstawie śledzenia przesyłek i wyjaśnień doręczyciela stwierdzono, iż została awizowana 11 stycznia 2019 r. z uwagi na niezastanie osoby uprawnionej do jej odbioru. Sporządzone zawiadomienie doręczający pozostawił w oddawczej skrzynce pocztowej. Powtórne zawiadomienie zostało doręczone po upływie 7 dniowego terminu tj. 21 stycznia 2019 r. W konsekwencji z powodu braku podjęcia przesyłki w terminie w dniu 29 stycznia 2019 r. została zwrócona do nadawcy.

Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej WSA w Opolu podniósł, że wadliwość doręczenia nie została uprawdopodobniona przez pełnomocnika Skarżącej. Podwójne awizowanie przesyłki, po którym nastąpił zwrot do nadawcy wynika wprost z czynności listonosza utrwalonych w bazie internetowej Poczty Polskiej (tzw. aplikacji "śledzenie przesyłek"). Doręczyciel postępował z awizowaną przesyłka w sposób prawidłowy.

Sąd I instancji podkreślił, że pełnomocnik Skarżącej nie uprawdopodobnił tego, że brakowało listu poleconego zawierającego wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej wśród korespondencji, o której dowiedział się i odebrał na poczcie w dniu 25 stycznia 2019 r. Chodzi tu o brak przedstawienia dowodu nadawania w tym dniu listów poleconych. Wobec tego, nie ma podstaw do kwestionowania odpowiedzi Poczty Polskiej otrzymanej w wyniku reklamacji Sądu, odnośnie prawidłowego awizowania przesyłki.

Sąd podniósł, że domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo nie może zostać obalone przez zwykłe oświadczenie strony, że brak było próby doręczenia przesyłki. Takie rozumowanie przeczyłoby instytucji doręczenia zastępczego. Ponadto, pełnomocnik Strony nie wyjaśnił, dlaczego dopiero 5 lutego 2019 r., a nie wcześniej skontaktował się z sekretariatem WSA w Opolu.

Zażalenie na powyższe postanowienie wywiódł pełnomocnik Skarżącej. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie zgodnie z wnioskiem o przywrócenie terminu.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym przyjęciu, że w sprawie nie została uprawdopodobniona okoliczność braku winy w uchybieniu terminu, która uzasadnia przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej.

W uzasadnieniu zaskarżenia wskazano, że brak winy w uchybieniu terminu do dokonania określonej czynności powinien zostać uprawdopodobniony, nie zaś udowodniony. Przedłożenie informacji od operatora pocztowego w zakresie nieprawidłowości w doręczeniu przesyłki stanowiłoby udowodnienie, a nie uprawdopodobnienie istnienia przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu. Bezzasadne jest, zatem uzależnienie uwzględnienia wniosku od przedstawienia takiej informacji.

W ocenie autora zażalenia w sprawie uprawdopodobniono, że do nieodebrania przesyłki doszło bez winy pełnomocnika. Sąd I instancji uznając, że przesyłka została prawidłowo awizowana kierował się wyłącznie nieobiektywnymi twierdzeniami pracowników Poczty Polskiej. Pominął przy tym dowody korzystne dla skarżącego, mimo że uprawdopodobniają one, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.

Do wniosku o przywrócenie terminu zostały załączone dokumenty, które uprawdopodobniały, że do odbioru przesyłki nie doszło z uwagi na brak jej awizacji. W dniu 25 stycznia 2019 r. w urzędzie pocztowym doszło do odbioru przez pełnomocnika innych przesyłek sądowych, kiedy w tym samym czasie przesyłka z WSA znajdowała się w urzędzie i oczekiwała na odbiór. Nie została ona wydana. Stwierdzenie, że doręczyciel postępował z przesyłką w sposób prawidłowy w oparciu o wypowiedzi zainteresowanych pracowników Poczty Polskiej oraz opierając się na zapisach w dokumentacji oddawczej, nie może być przyjęte w świetle innych dowodów przedłożonych wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu.

Pełnomocnik skarżącej podniósł, że od stycznia 2019 r. kilkukrotnie zmieniał się listonosz doręczający dla budynku, w którym ten posiada kancelarię. Obecnie dostarczycielem jest zewnętrzne przedsiębiorstwo. Zarówno pełnomocnik skarżącej jak i inni najemcy lokali w budynku zgłaszali administratorowi problemy z dostarczaniem przesyłek oraz ich prawidłowym awizowaniem.

Autor zażalenia wskazał, że przekazywał listonoszowi obsługującemu budynek informacje SMS o lokalizacji skrzynki pocztowej w budynku. Zachował wszystkie awiza z okresu, kiedy ujawniły się problemy z prawidłowym dostarczaniem przesyłek, zdarzało się, bowiem, że awiza nie zawierały wszystkich numerów przesyłek awizowanych danego dnia. Świadczy to o podwyższonej staranności pełnomocnika.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Należy podkreślić, że zgodnie z art. 86 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).

Strona, która nie dokonała czynności procesowej w terminie musi wykazać dołożenie należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniony z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, jeśli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 87 § 1 p.p.s.a., przywrócenie terminu może mieć, zatem miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

Mając powyższe na względzie, a w szczególności obowiązek, jaki na stronę domagającą się przywrócenia terminu nakłada art. 87 § 2 p.p.s.a., ocenę wniosku pełnomocnik skarżącej, jakiej dokonał WSA w Opolu należy uznać za nieprawidłową.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji niezasadnie uznał w rozpatrywanej sprawie, że pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił braku winy w niedotrzymaniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z 13 września 2018 r.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że brak winy w uchybieniu terminu w kontekście badania zasadności jego przywrócenia winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy, biorąc przy tym pod uwagę także uchybienia spowodowane nawet lekkim niedbalstwem. Powyższe wynika z faktu, iż przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i winno być traktowane w sposób ścisły - może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy niedochowanie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku (postanowienie NSA z 15 lipca 2014 r., II FZ 832/14; postanowienie NSA z 9 września 2014 r., I GZ 499/14; postanowienie NSA z 2 października 2014 r., II OZ 1011/14; postanowienie NSA z 28 lutego 2018 r., II FZ 96/18). Warunkiem przywrócenia terminu jest, zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny - wymagający od strony staranności (postanowienie SN z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99). Dopuszczenie się przez stronę choćby lekkiego niedbalstwa wyłącza możliwość zastosowania regulacji art. 86 § 1 p.p.s.a.

Jak wynika z dyspozycji art. 87 § 2 p.p.s.a., na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie istnienia braku winy nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Pojęcie uprawdopodobnienia sprowadza się do postępowania zmierzającego do stwierdzenia istnienia lub nieistnienia określonego zdarzenia, czynności podjętej w ramach postępowania, w wyniku tego postępowania bądź wreszcie do zastępczego środka dowodowego. Z tegoż względu uprawdopodobnienie określane jest, jako ułatwione postępowanie dowodowe, postępowanie zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, surogat, namiastkę dowodu bądź środek zastępczy dowodu niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Należy przy tym wyraźnie zaznaczyć, iż ocena, czy w realiach konkretnej sprawy rzeczone uprawdopodobnienie braku winy w istocie nastąpiło, pozostawione jest ocenie sądu. Sąd nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do przekonania sądu o przynajmniej prawdopodobieństwie zaistnienia okoliczności mających wpływ na brak winy w uchybieniu terminu. Podstawą tej oceny powinien być obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Nie jest to, więc ocena dowolna, a stanowiąca wypadkową okoliczności powoływanych w sprawie oraz dyrektyw oceny dowodów - dokonywanej przy uwzględnieniu zasad logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, przy uwzględnieniu specyfiki uprawdopodobnienia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącej w istocie sprostał ciążącemu nań obowiązkowi uprawdopodobnienia przesłanki braku winy, o którym mowa uprzednio. Na powyższą ocenę wpływ miał całokształt okoliczności sprawy, w tym twierdzenia autora zażalenia zawarte w pierwotnym wniosku o przywrócenie terminu, dokumenty i twierdzenia zawarte załączone do tego wniosku, jak również pośrednio jego postawa i podejmowane czynności procesowe w toku całej sprawy rozpoznawanej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu.

Przesyłka zawierająca wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej wróciła do WSA z adnotacją, że była dwukrotnie awizowana (w dniu 11 stycznia 2019 r., ponownie w dniu 22 stycznia 2019 r.,) o czym - jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki - zawiadomienie pozostawiono w drzwiach adresata. W aktach sprawy znajduje się koperta z ww. przesyłką, zawierająca stemple pocztowe wskazujące dwukrotne awizowanie (k. 119 akt WSA).

Spór procesowy, jaki legł u podstaw rozpoznawanego postępowania wpadkowego, sprowadza się do niejednokrotnie występującego w sprawach sądowoadministracyjnych problemu tzw. dowodu braku. Z istoty dowodzenia - w sensie logicznym - wynika, iż nie jest zwykle możliwe w sposób niebudzący wątpliwości i pozwalający na dokonanie stanowczych ustaleń faktycznym udowodnienie okoliczności, których zaistnienia się neguje. Z tego względu, każdorazowo przy rozpoznawaniu sprawy, w której występuje powyższy problem dowodowy, koniecznym jest dokonanie bardzo wnikliwej oceny ogółu twierdzeń strony i podnoszonych okoliczności, celem ustalenia ponad wszelką wątpliwość podstaw do orzekania.

Rzeczone zagadnienie procesowe, na gruncie rozpoznawanej sprawy, doznaje nieco modyfikacji, wobec wymogów stawianych przez art. 87 § 2 p.p.s.a. Jak zostało wyjaśnione we wcześniejszej części uzasadnienia, przytoczona powyżej regulacja wymaga dla możności zastosowania instytucji przywrócenia terminu m.in. konieczności uprawdopodobnienia braku zawinienia, wprowadzając do konstrukcji omawianej instytucji rozwiązanie pozwalającej stronie podejmowanie czynności na wykazywanie swoich racji bez wpadania w klasyczny reżim dowodowy. Każdorazowo, zatem, oceniając działania procesowe strony, mając na względzie słabszy wymóg uprawdopodobnienia, należy ustalić, jak wiele twierdzeń i okoliczności musi podnieść pełnomocnik skarżącej, i jak wiele dokumentów przedłożyć na ich poparcie, aby móc uznać, iż wymóg uprawdopodobnienia został spełniony. Należy przy tym mieć na względzie, iż każda okoliczność czy dokument powoływana celem potwierdzenia twierdzeń pełnomocnika strony na okoliczność nieistnienia określonego faktu, obarczona jest w określonym stopniu niepewnością i możliwością ciągłej negacji.

Oczywistym pozostaje, iż w orzecznictwie NSA funkcjonuje trafny pogląd, zgodnie, z którym gołosłowne powoływanie się przez stronę na okoliczności niepoparte jakimikolwiek dowodami, czyni jej twierdzenia mało wiarygodnymi, niepozwalającymi uznać za spełniony wymóg uprawdopodobnienia. Za "gołosłowne" należy niewątpliwie uznać oględne sformułowanie jakoby strona nie dostała awiza przesyłki sądowej, poprzestające na tej okoliczności. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe nie oznacza jednak, iż ilekroć strona winna uprawdopodobnić nieistnienie określonej okoliczności, skazana jest na niepowodzenie, niezależnie od realiów sprawy i wykazanej inicjatywy procesowej.

Zawarta we wniosku o przywrócenie terminu teza jakoby skarżącemu nie pozostawiono awiza dotyczącego przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej znalazła poparcie w dalszych twierdzeniach pełnomocnika strony oraz przedłożonej dokumentacji, które jakkolwiek nie dają pewności, co do przebiegu zdarzeń, tworzą w ocenie NSA spójny, prawdopodobny wywód logiczny, pozwalający stworzyć przypuszczenie, iż wersja autora zażalenia jest wiarygodna. Zasady logicznego rozumowania oraz podstawowej dbałości o istotne interesy zainteresowanego w świetle przytoczonych okoliczności - wizyta skarżącego na poczcie w okresie biegu terminu awizacji (celem odbioru innej korespondencji skierowanej do pełnomocnika), terminowe odbieranie innej korespondencji, informacja SMS dla listonosza o miejscu, w którym pozostawiona jest skrzynka oddawcza kancelarii pełnomocnika czy też wskazanie na skargę administratora budynku odnośnie niedostarczanej korespondencji do innych lokali - pozwalają przyjąć, iż osoba racjonalnie wypełniająca dotychczasowe czynności procesowe, terminowo reagująca na otrzymywaną korespondencję sądową w przypadku powzięcia wiedzy o awizowanej korespondencji sądowej podjęłaby ją w terminie, zwłaszcza, iż dotychczasowa postawa procesowa pełnomocnika skarżącej oraz jego aktywność, przemawiają dodatkowo za trafnością powyższej oceny, nie pozostając obojętnymi dla niniejszej analizy.

Instytucja przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej oraz wniosek inicjujący postępowanie w sprawie zawierają w swej konstrukcji elementy ocenne, co zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sprowadza się do istoty dyskrecjonalnej władzy sędziowskiej. Sędzia orzekający w sprawie, mając na względzie ogólne dyrektywy dokonywania oceny faktów i twierdzeń w sporze sądowym oraz całokształt podnoszonych okoliczności w sprawie, na końcu procesu orzekania musi ostatecznie rozważyć, czy zaprezentowane racje zasługują na uwzględnienie. Innymi słowy, musi poddać ocenie, czy racje strony mają wyczerpujący i przekonujący charakter, który przy uwzględnieniu zasad logiki i oświadczenia życiowego, pozwala na wydanie rozstrzygnięcia określonej treści. Powyższe pozostawione jest gestii sądu, która winna być wyrazem nie dowolnej, lecz swobodnej oceny, mającej na względzie ww. dyrektywy orzekania.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nieracjonalnym i niezgodnym z zasadami doświadczenia życiowego byłoby zadośćuczynienie jednemu pismu procesowemu awizowanemu na poczcie, przy całkowitym zignorowaniu innego. Z doświadczenia życiowego wynika, bowiem, iż racjonalnym działaniem strony zainteresowanej w rozpoznaniu sprawy zainicjowanej jej czynnością jest wykonanie wszelkich obowiązków, które warunkują nadanie sprawie biegu. W rozpoznawanej sprawie zawisłość sporu sądowego trwa od 2017 r., w toku, której strona wielokrotnie odbierała korespondencję sądową i była aktywna procesowo, szanując terminy ustawowe dla określonych czynności. Nie bez podstaw jest przypuszczenie, iż gdyby pełnomocnik skarżącej miał wiedzę o awizacji przesyłki z uwagi na pozostawienie druku w skrzynce pocztowej, odebrałby pismo sądowe w terminie i odpowiednio się doń ustosunkował. O powyższym świadczy dodatkowo okoliczność obecności pełnomocnika pocztowego skarżącego na poczcie w dniu awizacji spornej przesyłki sądowej oraz gotowość odbioru korespondencji z placówki pocztowej.

Pełnomocnik Skarżącej podniósł, że nie otrzymał awiza w tradycyjnej formie papierowej. Przy tym w dniu 25 stycznia 2019 r. w urzędzie pocztowym doszło do odbioru innych przesyłek sądowych, kiedy w tym samym czasie przesyłka z WSA znajdowała się w urzędzie i oczekiwała na odbiór. Nie została ona wydana. Powyższe stanowiło posiłkową argumentację pełnomocnika skarżącej, dodatkowo przemawiającą za wiarygodnością jego twierdzeń. Jedynie na marginesie należy zauważyć, że przedmiotem analizy w rozpoznawanej sprawie objęte jest uprawdopodobnienie, nie zaś dowodzenie. Niepewności w kwestii doręczenia, chociażby w drodze procedury reklamacyjnej w trybie art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 2188 z późn. zm.) przewidującej uprawnienie nadawcy (nie zaś adresata - w tym przypadku skarżącego) do wniesienia reklamacji celem ustalenia okoliczności związanych z potencjalnym niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem usługi pocztowej, mogły by zostać podjęte, niemniej w postępowaniu w przedmiocie odrzucenia pisma inicjującego postępowanie lub środka zaskarżenia, w którym obowiązuje zasada dowodzenia, nie zaś w sprawie niniejszej - opartej na pozostającego w gestii strony postępowania uwiarygodnieniu.

Tytułem zakończenia wartym odnotowania pozostaje, iż w praktyce jurydycznej tutejszego Sądu rysuje się trafna praktyka zwracania uwagi na zagadnienie wymogów formalnych w kontekście konstytucyjnego prawa do sądu. Uprawnienie strony do uzyskania kontroli aktu administracyjnego przez sąd, stanowiące konstytucyjne prawo do sądu, winno mieć prymat nad rozpoznawaniem skargi w sposób zbyt formalny i nadto rygorystyczny, toteż w razie rysujących się wątpliwości, co do określonej czynności, zwłaszcza przy zakreślonym rygorze formalnego zakończenia sprawy, należy przy uwzględnieniu okoliczności sprawy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania, aby zapewnić zainteresowanym możliwie najszerszą ochronę wspomnianego prawa do sądu (postanowienie NSA z 20 sierpnia 2013 r., II OSK 1817/13, postanowienie NSA z 5 lipca 2017 r., II FZ 339/17, postanowienie NSA z 24 maja 2013 r., II OSK 1188/13).

Jakkolwiek zasady doręczeń oraz przywracania terminu do dokonania określonych czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym cechują się wysokim poziomem sformalizowania, stanowiącym gwarancję rzetelnie prowadzonego postępowania, należy mieć na względzie, iż owa rzetelność dotyczy również warunków przestrzegania praw strony, w szczególności prawa do sądu. Prawidłowość doręczeń pozwala stronie na realizację tegoż prawa, zaś jakiekolwiek wątpliwości w tym zakresie winny być tłumaczone na korzyść strony.

Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, a następnie rozpoznał wniosek skarżącej o przywrócenie terminu i w konsekwencji na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. przywrócił termin do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.