Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2721892

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 28 sierpnia 2019 r.
I GZ 227/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Grzelak.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1862/17 w przedmiocie zawieszenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi E. P., A. M., W. W. przy udziale uczestników postępowania E. S., R. B., D. M. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia (...) sierpnia 2017 r., nr (...) w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu za zaległości z tytułu zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA") postanowieniem z 13 marca 2019 r. o sygn. akt V SA/Wa 1862/17, działając na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej cyt. jako: p.p.s.a.) zawiesił postępowanie w sprawie ze skargi E.P., A.M., WW. przy udziale uczestników postępowania E.S., R.B., D.M. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z (...) nr (...) w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu za zaległości z tytułu zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej.

Podczas rozprawy 12 grudnia 2018 r. E.P. oświadczyła, że uczestniczka postępowania R.B. zmarła w listopadzie 2018 r. W związku z tą informacją WSA odroczył rozprawę i zwrócił się do właściwego urzędu stanu cywilnego o nadesłanie aktu zgonu ww. uczestniczki postępowania.

W odpowiedzi Urząd Stanu Cywilnego w W. nadesłał skrócony odpis aktu zgonu, z którego wynikało, że R.B. zmarła 26 października 2018 r.

Postanowieniem z dnia 13 marca 2019 r. WSA zawiesił postępowanie sądowe na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zdaniem WSA, zgodnie z art. 124 § 1 pkt 1, art. 12 i art. 33 § 1 p.p.s.a. śmierć R.B. stanowiła przesłankę zawieszenia postępowania.

E.P. pismem z 3 kwietnia 2019 r. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie uzasadniając, że szukanie spadkobierców jednej z osób zobowiązanych do solidarnego pokrycia zobowiązań finansowych, spowoduje dalsze opóźnienie w zakończeniu sprawy. Skarżąca wykazywała różnymi pismami brak swojej winy w zaciągnięciu zobowiązania przez Prezydium Demokratycznej Unii Kobiet, co skutkowało brakiem solidarnej odpowiedzialności w spłacie długu.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela. Zgodnie jednak z art. 124 § 3 p.p.s.a. nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego.

Przedmiotem rozpoznawanej przez WSA sprawy było orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności członków Prezydium Demokratycznej Unii Kobiet za zaległości z tytułu zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 60 pkt 6 w zw. z art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1870 z późn. zm., dalej: "u.f.p.") do należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz innych należności związanych z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetek od tych środków i od tych należności stosuje się odpowiednio przepisy o należnościach podatkowych, tj. działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2016 r. poz. 195 z późn. zm., dalej: "o.p." lub "Ordynacja podatkowa").

Stosownie do treści art. 107 § 1 o.p. za zaległości podatkowe odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem osoby trzecie, lecz wyłącznie w przypadkach i zakresie przewidzianym w Ordynacji podatkowej.

Ordynacja podatkowa zawiera zatem katalog zamknięty przypadków, w których odpowiedzialnością za należności podmiotu pierwotnie zobowiązanego mogą być obciążone osoby trzecie. Będą to zatem jedynie podmioty wprost wskazane w ustawie. Krąg osób będących potencjalnymi osobami trzecimi zakreślony jest więc wyczerpująco opisany w przepisach art. 110-117 o.p. i nie ma możliwości jego poszerzania. Żaden z tych przepisów nie przewiduje zaś, aby następcy prawni członka zarządu osoby prawnej mogli być obciążeni jego odpowiedzialnością za zobowiązania podatkowe osoby prawnej. Są to, zatem zobowiązania ściśle związane z osobą zmarłego i jako niewchodzące do spadku (art. 922 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny) wygasają wraz ze śmiercią zobowiązanego.

Zgodnie z art. 116a § 1 o.p. za zaległości podatkowe innych osób prawnych niż spółki kapitałowe, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie organów zarządzających tymi osobami.

Zasady sukcesji zobowiązań podatkowych określone zostały jedynie w odniesieniu do podatników i płatników (art. 97 o.p.). Ordynacja podatkowa nie przewiduje następstwa prawnego w wypadku śmierci osoby fizycznej będącej inkasentem lub osobą trzecią. Spadkobiercy tych podmiotów nie wstępują zatem z mocy art. 97 o.p. w prawa i obowiązki zmarłego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 21 grudnia 2011 r., II FSK 2149/11; z 13 czerwca 2018 r., sygn. akt I GSK 313/16; orzeczenia te dostępne na stronie internetowej w CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tym stanie rzeczy w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać należy, że przedmiot postępowania odnosił się wyłącznie do praw ściśle związanych z osobą zmarłej R.B., zatem nie zaistniała przesłanka uzasadniająca zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

W związku z powyższym WSA winien był wziąć pod rozwagę art. 124 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 116a § 1 oraz art. 97 o.p.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.