Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1773324

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 30 kwietnia 2015 r.
I GZ 188/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Robotowska.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "H." Spółki z o.o. w likwidacji w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2015 r. sygn. akt III SA/Gl 1298/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "H." Spółki z o.o. w likwidacji w C. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia (...) lipca 2014 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego w sprawie odmowy zawieszenia postępowania w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z 19 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Gl 1298/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. odmówił "H." Spółce z o.o. w likwidacji w C. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy podała, że nie posiada środków pozwalających na uiszczenie opłaty od skargi i znajduje się w likwidacji.

W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego spółka oświadczyła, że na dzień sporządzania tego pisma nie posiadała żadnych środków w kasie z uwagi na to, że nie są prowadzone żadne transakcje, a ponadto, że nie ma sporządzonego sprawozdania finansowego za ostatni rok obrotowy. Załącznikami do tego pisma były: zeznanie podatkowe CIT-8 za 2013 r.; deklaracje VAT - 7 za okres od stycznia 2014 r. do lipca 2014 r.; wydruki z rachunków bankowych spółki prowadzonych w Alior Bank S.A. - listę blokad na rachunku na dzień (...) lipca 2014 r. i w Banku Millenium S.A. z dnia (...) lipca 2014 r. i z dnia (...) września 2014 r. wykazujące saldo ujemne; wydruk z ewidencji środków trwałych z dnia (...) września 2014 r. (z odręczną notatką, że poz. od nr 14 do nr 35 i poz. 51 są przedmiotem zajęcia komornika sądowego) oraz zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego spółki przez komornika sądowego z dnia (...) marca 2014 r.

Sąd I instancji uznał, że skarżąca nie wykazała, aby spełnione zostały warunki określone w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.) umożliwiające przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca nie przedstawiła w pełni swojej sytuacji finansowej - nadesłała większość dokumentów, o jakie była wzywana za wyjątkiem: raportu kasowego, wyciągów ze wszystkich posiadanych przez nią rachunków bankowych - w formie precyzyjnie wskazanej w wezwaniu referendarza sądowego z dnia (...) października 2014 r. oraz sprawozdania finansowego za ubiegły rok.

Sąd stwierdził, że Spółka nadesłała do akt zeznanie podatkowe CIT-8 za 2013 r., z którego wynika, że osiągnęła w ubiegłym roku podatkowym dochód w wysokości 189.789,79 zł. Z nadesłanych deklaracji podatkowych VAT-7 za poszczególne, następujące po sobie miesiące w okresie od stycznia 2014 r. do lipca 2014 r. wynika, że spółka aktualnie prowadzi działalność gospodarczą i wykazuje obrót.

W ocenie WSA nadesłane wydruki z dwóch rachunków bankowych, które posiada w Banku Millenium (jeden wydruk, stanowiący de facto listę blokad) i w Alior Banku (dwa wydruki) uwidaczniają jedynie zbiorcze wskazanie i wyszczególnienie poszczególnych blokad obciążających ten rachunek Alior Bank bądź też wskazanie jedynie łącznej, sumarycznej kwoty, stanowiącej ujemne saldo występujące na tym rachunku bankowym w Banku Millenium i nie są pełnym wykonaniem wezwania referendarza. Sąd uznał, że takie dokumenty nie pozwalają na ocenę, czy na rachunki bankowe wpływają jakieś kwoty pieniężne. Sam fakt obciążenia komorniczego rachunków bankowych nie jest wystarczający dla uznania, iż spełnione są przesłanki do przyznania prawa pomocy.

Sąd I instancji uznał, że z nadesłanego do akt sprawy wykazu środków trwałych wnioskodawcy (pozycji będących w użyciu na dzień (...) września 2014 r.) wynika, że spółka posiada aktualnie określone środki trwałe, które mają wymierną wartość i mogą być źródłem konkretnych środków finansowych, co powoduje należy uznać je za "środki", o których mowa w art. 246 p.p.s.a.

Jak stwierdził WSA również brak sprawozdania za ostatni rok obrotowy, do sporządzenia, którego zobowiązuje likwidatorów spółki art. 281 § 1 k.s.h., pozbawia możliwości oceny sytuacji majątkowej spółki.

Zdaniem Sądu sam fakt likwidacji spółki nie stanowi przesłanki skutkującej uwzględnieniem jej wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Spółka w likwidacji prowadzi bowiem de facto dalej działalność gospodarczą (czynności gospodarcze). Z nadesłanych materiałów (zeznania: CIT-8 za 2013 r. i deklaracje VAT-7 za pierwsze siedem miesięcy 2014 r.) wynika, że nadal funkcjonuje ona w obrocie gospodarczym i nie wykazała, że utraciła płynność finansową. A zatem pomimo trudności spółka powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego zmianę i przyznanie spółce prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie wniosku spółki do ponownego rozpoznania przez WSA w G. oraz o zasądzenie kosztów postępowania wywołanego zażaleniem według norm przepisanych. Zarzuciła błędne przyjęcie, że spółka nie wykazała okoliczności skutkujących uwzględnieniem jej wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W ocenie skarżącej Sąd w sposób sprzeczny z zasadami logicznego rozumowania zinterpretował dokumenty przedłożone przez spółkę. Zarówno roczne zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 r., jak i wydruki z rachunków bankowych obrazujące blokadę środków na poszczególnych rachunkach jednoznacznie potwierdzają złą sytuację finansową spółki, która winna skutkować zwolnieniem jej od obowiązku ponoszenia opłaty od skargi. Uzyskiwanie przez spółkę przychodu nie jest jeszcze okolicznością potwierdzającą, że spółka jest w stanie wygenerować środki na uiszczenie wpisu od skargi.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne i nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.

W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Takie stanowisko znajduje również oparcie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W ocenie NSA, w świetle przedstawionych przez skarżącą okoliczności należy podzielić stanowisko WSA w G., że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Świadczy o tym fakt, że skarżąca w dniu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy nadal osiągała dochód. Ponadto, WSA nie mógł dokonać pełnej oceny sytuacji majątkowej skarżącej, ponieważ nie przedstawiła dokumentów obrazujących jej majątek - wg oświadczenia spółki nie zostało sporządzone i złożone do Sądu I instancji sprawozdanie finansowe za 2013 r. Nie zostało również wykazane bez żadnych wątpliwości, jaki jest stan rachunków bankowych skarżącej. Co prawda, skarżąca złożyła wyciągi z 2 rachunków bankowych, jednak nie obrazują one dokonywanych na te rachunki wpłat.

Skoro więc to na skarżącej spoczywa obowiązek zobrazowania w pełni swojej sytuacji majątkowej, a obowiązku tego spółka nie dopełniła, należało podzielić stanowisko Sądu I instancji, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. i oddalić zażalenie, jako pozbawione uzasadnionych podstaw.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.