I GSK 3492/18 - Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2686980

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2019 r. I GSK 3492/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Pietrasz.

Sędziowie: NSA Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), del. WSA Artur Adamiec.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej (A) Sp. z o.o. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 832/17 w sprawie ze skargi (A) Sp. z o.o. w B. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia (...) lutego 2017 r. nr (...) w przedmiocie niestwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie opłaty celnej dodatkowej

1. oddala skargę kasacyjną;

2. zasądza od (A) Sp. z o.o. w B. na rzecz Ministra Przedsiębiorczości i Technologii 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 lipca 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 832/17, po rozpoznaniu sprawy ze skargi kasacyjnej (A) Sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2018 r. wydanego w sprawie ze skargi (A) Sp. z o.o. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia (...) lutego 2017 r. nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustanowienia ostatecznego środka ochronnego w postaci opłaty celnej dodatkowej: 1. uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2018 r., 2. oddalił skargę, 3. zasądził od Ministra Przedsiębiorczości i Technologii na rzecz (A) Sp. z o.o. 340 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

Decyzją z (...) października 2000 r., wydaną na podstawie art. 23 ust. 1 i art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 grudnia 1997 r. o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny (Dz. U. Nr 157, poz. 1027, dalej: ustawa ochronna) Minister Gospodarki ustanowił ostateczny środek ochronny w formie opłaty celnej dodatkowej na przywóz elektrycznych żelazek do prasowania, klasyfikowanych według kodu PCN 8516 40, w podziale na żelazka z nawilżaczem klasyfikowane według kodu PCN 8516 40 10 0 i pozostałe klasyfikowane według kodu PCN 8516 40 90 0, pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej, w wysokości różnicy pomiędzy ceną referencyjną określoną w załączniku do decyzji a wartością celną towaru.

Pismem z (...) listopada 2009 r. strona wystąpiła do Ministra Gospodarki z wnioskiem o uchylenie na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., dalej: k.p.a.) lub o stwierdzenie nieważności, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a., decyzji Ministra Gospodarki z (...) października 2000 r. W uzasadnieniu spółka podniosła, że nie wskazano dowodów potwierdzających, że (B) sp. z o.o. posiadała produkcję co najmniej 25% ogółu wszystkich produkowanych w tamtym czasie żelazek w Polsce, a także nie wskazano, jakie były ówcześnie statystyki odnośnie ilości producentów i ilości produkowanych żelazek w Polsce. Strona dodatkowo zarzuciła, że w decyzji nie wykazano związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy wzrostem importu żelazek z ChRL a szkodą powstałą na skutek spadku produkcji żelazek wytwarzanych przez (B) sp. z o.o.

Decyzją z (...) lutego 2011 r. Minister Gospodarki umorzył postępowanie w sprawie uchylenia ww. decyzji z (...) października 2000 r. oraz odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Minister Gospodarki decyzją z (...) października 2012 r. uchylił w całości ww. decyzję własną z (...) lutego 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia ze wskazaniem na konieczność wystąpienia do strony o dokładne sprecyzowanie jej żądania.

Zawiadomieniem z (...) czerwca 2013 r. Minister Gospodarki pozostawił bez rozpoznania wniosek spółki z (...) listopada 2009 r. W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca, na wezwanie organu, nie sprecyzowała dostatecznie żądania, jak również nie uzupełniła tego braku we wskazanym terminie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi spółki na bezczynność organu, wyrokiem z 25 marca 2014 r., V SAB/Wa 46/13, zobowiązał organ do rozpoznania wniosków o stwierdzenie nieważności oraz o uchylenie decyzji ostatecznej Ministra Gospodarki z (...) października 2000 r. zawartych w piśmie strony z (...) listopada 2009 r. - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem.

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, złożonej przez Ministra Gospodarki Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 2 marca 2016 r., I GSK 1330/14, oddalił skargę kasacyjną organu.

W związku z powyższym organ zobowiązany został w pierwszej kolejności do rozpoznania wniosku spółki w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji i z tego też względu, do czasu rozpoznania tego wniosku, postępowanie w przedmiocie uchylenia decyzji Ministra Gospodarki z (...) października 2000 r. w trybie art. 154 k.p.a. zostało zawieszone postanowieniem Ministra Rozwoju z (...) sierpnia 2016 r.

Decyzją z (...) sierpnia 2016 r. Minister Rozwoju nie stwierdził nieważności decyzji Ministra Gospodarki z (...) października 2000 r. w sprawie ustanowienia ostatecznego środka ochronnego w postaci opłaty celnej dodatkowej w związku z nadmiernym przywozem na polski obszar celny elektrycznych żelazek do prasowania pochodzących z ChRL.

W ocenie organu, ustalenia oparte na zebranym materiale dowodowym potwierdziły, że (B) sp. z o.o. posiadała produkcję na poziomie co najmniej 25% ogółu wszystkich produkowanych w tamtym czasie żelazek w Polsce oraz że wystąpiły przesłanki do ustanowienia ostatecznego środka ochronnego w związku z nadmiernym przywozem na polski obszar celny elektrycznych żelazek do prasowania pochodzących z ChRL. Tym samym stwierdzono, że decyzja Ministra Gospodarki z (...) października 2000 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Minister Rozwoju i Finansów decyzją z (...) lutego 2017 r. utrzymał w mocy decyzję Ministra Rozwoju z (...) sierpnia 2016 r.

Zdaniem organu odwoławczego, mimo niepoinformowania skarżącej o zakończeniu postępowania organ nie stwierdził, aby uchybienie to mogło skutkować uchyleniem decyzji, gdyż spółka nie wykazała istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. Ponadto Minister wyjaśnił, że akta sprawy były dostępne pełnomocnikowi spółki i mógł się on z nimi zapoznać, co też uczynił dnia (...) września 2010 r., a także składał dodatkowe dokumenty, jak i również żądał ich nadesłania od organu. Organ podkreślił również, że w postanowieniu z (...) listopada 2010 r. strony zostały powiadomione, iż mogą zgłaszać wnioski i uwagi oraz zapoznać się z aktami sprawy w terminie 7 dni od otrzymania ww. postanowienia. Także na późniejszym etapie strona korzystała z możliwości wypowiedzenia się, składając określone wnioski (o ponowne rozpatrzenie sprawy) i ich uzupełnienia. Również przed wydaniem decyzji odwoławczej poinformowano uczestników postępowania o możliwości wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego, z czego strona nie skorzystała, w przeciwieństwie do innego uczestnika. Minister podkreślił, że przy wydawaniu decyzji w całości oparł się na zgromadzonym materiale dowodowym.

Ponadto, w ocenie organu, decyzja Ministra Gospodarki, wbrew twierdzeniom strony, nie jest obarczona wadą wydania jej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Została ona wydana na podstawie art. 23 ust. 1 i art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy ochronnej. Minister wyjaśnił także, że (B) sp.z.o.o., będąca wówczas wiodącym producentem żelazek elektrycznych w Polsce, w treści wniosku o wszczęcie postępowania ochronnego określiła swój udział w produkcji krajowej następująco: 1996 r. - 84,4%, w 1997 r. - 86,5%, w 1998 r. - 61,8%. Minister natomiast ustalił, że podmiot ten był w dniu złożenia wniosku jedynym producentem żelazek elektrycznych w Polsce, gdyż inne przedsiębiorstwa jedynie importowały produkt objęty postępowaniem, a następnie oferowały go w sklepach jako produkt polski, po uprzednim nadaniu produktowi atestów i nazwy handlowej. Organ wskazał ponadto, że Minister Gospodarki dokonał ustaleń w oparciu o dane statystyczne GUS. Z akt sprawy wynika, że interes prawny wnioskodawcy był przedmiotem ustaleń dokonanych przez Ministra Gospodarki. Brak informacji na ten temat w treści decyzji nie skutkuje jej nieważnością, gdyż elementy konieczne decyzji wprowadzającej dodatkową opłatę celną wymienione są w art. 23 ust. 3 ustawy ochronnej i w całości zostały wypełnione. Zdaniem organu ewentualne wadliwości oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego (a do tego sprowadzają się zarzuty skierowane wobec (B) sp. z o.o.) nie mogą być podstawą stwierdzenia nieważności.

Organ nie stwierdził także naruszenia art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a., gdyż zaskarżona decyzja nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy samego prawa. Brak jest bowiem przepisów, które przewidywałyby wyjątek od obowiązywania domniemania prawidłowości skarżonej decyzji. Takiej podstawy prawnej (przepisu prawa materialnego) nie wskazała również sama skarżąca.

Pismem z (...) marca 2017 r. strona złożyła skargę do WSA w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.

Wyrokiem z 21 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z (...) lutego 2017 r.

Sąd I instancji za prawidłowe uznał stanowisko organów co do odmowy stwierdzenia nieważności Ministra Gospodarki z (...) października 2000 r., w sprawie ustanowienia ostatecznego środka ochronnego w postaci opłaty celnej dodatkowej w związku z nadmiernym przywozem na polski obszar celny elektrycznych żelazek do prasowania pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej.

Pismem z (...) kwietnia 2018 r. spółka złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 lipca 2018 r. uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2018 r. i ponownie rozpoznając sprawę, oddalił skargę spółki na powyższą decyzję. Powołując art. 179a p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę, WSA w Warszawie uznał, iż w jego ocenie zachodzą przesłanki uzasadniające w niniejszej sprawie zastosowanie powyższego przepisu. Sąd I instancji wyjaśnił, iż w sprawie przy wydaniu orzeczenia pominięto uczestników postępowania, którym doręczono decyzję organu administracji. W tej sytuacji zaistniała konieczność doręczenia tym uczestnikom skargi spółki oraz odpowiedzi na skargę organu i zawiadamiania tych podmiotów o terminie rozprawy, co też obecnie w sprawie uczyniono. Zatem w sprawie Sąd stwierdził przesłankę określoną w art. 183 § 2 pkt 5 w zw. z art. 33 § 1 p.p.s.a. W ocenie WSA w Warszawie w sprawie zakończonej zaskarżonym wyrokiem z 21 lutego 2018 r., pozbawiono uczestników postępowania możliwości obrony swoich praw, co też spowodowało konieczność wyeliminowania ww. wyroku z obrotu prawnego.

Natomiast rozpoznając sprawę ponownie, zdaniem Sądu I instancji skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem organ słusznie stwierdził, że w sprawie nie zaistniała pozytywna przesłanka stwierdzenia nieważności wymieniona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa oraz wskazana w art. 156 § 1 pkt 7 tej ustawy, tj. zawierającą wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Wbrew twierdzeniu strony, zastosowanie wskazanych w decyzji Ministra Gospodarki z (...) października 2000 r. przepisów do ustalonego w sprawie stanu faktycznego nie nasuwa wątpliwości, że były one prawidłowe.

Sąd I instancji wskazał, że Minister Gospodarki swoje rozstrzygnięcie oparł na istniejącej i prawidłowo powołanej podstawie prawnej, określonej w art. 23 ust. 1 i art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy ochronnej. Przywołane przepisy ww. ustawy weszły w życie w dniu 1 stycznia 1998 r. i obowiązywały do dnia 12 czerwca 2001 r., czyli obowiązywały w momencie wydania przez Ministra Gospodarki decyzji z (...) października 2000 r. Ponadto Minister Gospodarki był uprawniony do zastosowania tego rodzaju środka ochronnego. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że istnieje nadmierny przywóz na polski obszar celny wskazanych żelazek i zastosował wymieniony w ustawie środek ochronny w postaci opłaty celnej dodatkowej.

W decyzji wyjaśniono, że dodatkowa opłata celna stanowi różnicę pomiędzy ceną referencyjną towaru objętego decyzją a jego wartością celną. Cena referencyjna ustalona została na poziomie pozwalającym na zlikwidowanie szkody, tj. odpowiadającym cenie przemysłu krajowego zapewniającej mu opłacalność produkcji. Tym samym działaniu Ministra w żaden sposób nie można zarzucić działania bez podstawy prawnej.

W ocenie WSA, nie ma racji skarżąca spółka, że w treści decyzji brak jest dowodów, że spółka (B) posiadała produkcję co najmniej 25% ogółu wszystkich produkowanych w tamtym czasie żelazek w Polsce, a także, że nie wskazano, jakie były ówcześnie statystyki odnośnie ilości producentów i ilości produkowanych żelazek w Polsce. Decyzja z (...) października 2000 r. zawiera bowiem wszystkie elementy wymienione w art. 23 ust. 3 ustawy ochronnej. Dane, o których mowa we wniosku o stwierdzenie nieważności, zostały natomiast wskazane w uzasadnieniu postanowienia Ministra Gospodarki z (...) lutego 2000 r. o wszczęciu postępowania w sprawie postępowania ochronnego przed nadmiernym przywozem na polski obszar celny elektrycznych żelazek do prasowania pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej (M. P. Nr 7, poz. 169).

Zdaniem Sądu, organ przeprowadził stosowne postępowanie w powyższym zakresie i w jego wyniku był uprawniony do uznania, że (B) sp. z o.o. jest podmiotem uprawnionym do wnioskowania o wszczęcie przedmiotowego postępowania. Ustalenia te mają oparcie w zebranym materiale dowodowym. Natomiast kwestia, czy przeprowadzone postępowanie odzwierciedlało rzeczywisty stan faktyczny, nie może być rozpatrywana w trybie kontroli tej decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Do takiego kwestionowania decyzji, w wypadku przedstawienia odmiennych danych (np. analiza działalności (B) - załączona przy piśmie z (...) grudnia 2009 r.), służyły inne przepisy, w tym m.in. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca nie występowała w tym trybie o wznowienie postępowania. Sąd podkreślił, że tryb stwierdzenia nieważności nie służy do weryfikacji merytorycznej decyzji.

W ocenie WSA, Minister Gospodarki opisał w swojej decyzji, jak wyglądał import do Polski żelazek z ChRL w latach 1995-1998, co jednoznacznie potwierdzało tendencję rosnącego importu. Sąd uznał dokonane ustalenia za prawidłowe oraz dające uzasadnioną podstawę do przyjęcia, że spadek sprzedaży krajowej spowodowany był w sposób bezpośredni przez nadmierny (w rozumieniu art. 3 ustawy ochronnej) import żelazek elektrycznych po niskich cenach z ChRL.

W ten sposób powstała poważna szkody dla przemysłu krajowego. Zatem słusznie organ zastosował środek ochronny w postaci opłaty celnej dodatkowej stanowiącej różnicę pomiędzy ceną referencyjną towaru objętego decyzją a jego wartością celną. Cena referencyjna ustalona została na poziomie pozwalającym na zlikwidowanie szkody, tj. odpowiadającym cenie przemysłu krajowego zapewniającej mu opłacalność produkcji. W decyzji Ministra Gospodarki z (...) października 2000 r. wyjaśniono przy tym, że zastosowanie środka ochronnego w postaci dodatkowej opłaty celnej ad valorem lub kontyngentu nie zlikwidowałoby przywozu przedmiotowych żelazek po cenach rażąco niskich (0,65 USD/szt.) i jednocześnie naruszających zasady kodeksu wartości celnej WTO. Ponadto przewidziano, że środek ochronny będzie liberalizowany, a liberalizacja polegać będzie na corocznej 5% obniżce ceny referencyjnej.

Zdaniem Sądu, wszystkie powołane we wniosku o stwierdzenie nieważności okoliczności okazały się niezasadne i dlatego też wydane przez organy orzeczenia w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności są prawidłowe.

WSA nie uwzględnił ponadto zarzutu naruszenia art. 10 § 1 w zw. z art. 81 i art. 8 k.p.a., uznając, że podniesione przez stronę uchybienia dotyczące procedowania organu I instancji nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy (organ nie poinformował strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego). Istotnie, organ I instancji nie poinformował strony o zakończeniu postępowania i możliwości wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego, jednakże naruszenie to nie miało żadnego znaczenia dla merytorycznego rozpoznania sprawy, a tym bardzie istotnego znaczenia. Sąd zauważył, że pomimo niepoinformowania strony w trybie art. 10 k.p.a., nie była ona pozbawiona możliwości obrony swoich praw i mogła składać określone pisma, z czego też korzystała. O przysługujących uprawnieniach strona została poinformowana w postanowieniu z (...) listopada 2010 r. oraz piśmie z (...) listopada 2016 r. Tym samym skarżąca mogła przedstawić swoje stanowisko w postępowaniu odwoławczym (zainicjowanym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy), z czego nie skorzystała.

Sąd I instancji nie stwierdził także naruszenia art. 31 ust. 3 oraz art. 217 Konstytucji RP. Podkreślił, że decyzja Ministra Gospodarki z (...) października 2000 r. została wydana na podstawie przepisu ustawowego i w granicach upoważnienia ustawowego. Ustawa ochronna wyraźnie wskazuje rodzaj aktu (decyzja) oraz organ obowiązany do jego wydania w przypadku stwierdzenia, że przywóz towaru na polski obszar celny jest nadmierny.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

I naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny pływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a., art. 81 k.p.a. poprzez oddalenie skargi mimo rażącego naruszenia przez organ administracji w toku postępowania pierwszoinstancyjnego prawa strony postępowania do czynnego udziału w prowadzony postępowaniu, poprzez niepoinformowanie strony skarżącej o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału, które to naruszenie - z uwagi na jego rażący charakter - nie mogło podlegać sanowaniu przed organem odwoławczym;

II naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 23 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 1 i art. 7 ustawy ochronnej w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 217 Konstytucji RP poprzez ich wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że ustawowe upoważnienie organu administracji publicznej do zastosowania środka ochronnego w postaci opłaty celnej dodatkowej bez określenia wartości stawki cła ochronnego, mającej znaleźć zastosowanie, z jednoczesnym zastrzeżeniem organowi administracji publicznej prawa do swobodnego określenia jego wysokości w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, nie narusza zasady wyłączności ustawowej w sprawach danin publicznych (art. 217 Konstytucji RP) oraz zasady wyłączności ustawowej do ograniczania prawa i wolności jednostki w ustawie (art. 31 ust. 3 Konstytucji);

2) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. w zw. z art. 23 ust. 1, art. 9 ust. 1 i art. 7 ustawy ochronnej w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 217 Konstytucji RP poprzez ich wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że określenie na poziomie ustawowym upoważnienia dla organu administracyjnego do ustanowienia daniny publicznoprawnej w postaci cła ochronnego bez precyzyjnego określenia jego stawki spełnia wymogi podstawy prawnej dla działania organów administracji publicznej;

3) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 9 k.p.a. poprzez oddalenie skargi, w sytuacji, w której decyzja Ministra Gospodarki została wydana z rażącym naruszeniem prawa, albowiem postępowanie administracyjne zostało zainicjowane na wniosek podmiotu niespełniającego ustawowych przesłanek do zainicjowania postępowania na podstawie oświadczeń wnioskodawcy, których zasadność nie została poddana weryfikacji zgodnie z art. 7 i 8 § 1 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw prawnych, zatem nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.

Przystąpienie do merytorycznej oceny przedmiotowego środka odwoławczego było możliwe wobec tego, iż spełniał on wymagania formalne określone w art. 175 § 1 p.p.s.a., art. 176 p.p.s.a. i art. 177 § 1 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że jest związany podstawami wskazanymi w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., a tym samym zarzutami i wnioskami sformułowanymi przez skarżącą kasacyjnie. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Związanie wnioskami skargi kasacyjnej oznacza niemożność wyjścia poza tę część wyroku Sądu pierwszej instancji, której strona nie zaskarżyła. Związanie natomiast podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że Naczelny Sąd Administracyjny jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna w sprawie niniejszej oparta została na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a.

Z postawionych w niej zarzutów wynika, że istota sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie dotyczy kwestii prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Ministra Rozwoju i Finansów z dnia (...) lutego 2017 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki z dnia (...) października 2000 r. w sprawie ustanowienia ostatecznego środka ochronnego w postaci opłaty celnej dodatkowej w związku z nadmiernym przywozem na polski obszar celny elektrycznych żelazek do prasowania pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej (M. P. z 2000. Nr 32 poz. 666) stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem. Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, który stwierdził, że w sprawie nie zaistniała pozytywna przesłanka stwierdzenia nieważności wymieniona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu I instancji zastosowanie wskazanych w decyzji Ministra Gospodarki z (...) października 2000 r. przepisów do ustalonego w sprawie stanu faktycznego nie nasuwa wątpliwości, że były one prawidłowe.

Minister Gospodarki swoje rozstrzygnięcie oparł bowiem na istniejącej i prawidłowo powołanej podstawie prawnej, określonej w art. 23 ust. 1 i art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy ochronnej.

Sąd orzekający przyjął, że Minister Gospodarki był uprawniony do zastosowania tego rodzaju środka ochronnego, a wskazane wyżej przepisy ustawy ochronnej zastosował prawidłowo, gdyż po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalił, że istnieje nadmierny przywóz na polski obszar celny wskazanych żelazek i zastosował wymieniony w ustawie środek ochronny w postaci opłaty celnej dodatkowej. W decyzji wyjaśniono też, że dodatkowa opłata celna stanowi różnicę pomiędzy ceną referencyjną towaru, objętego decyzją, a jego wartością celną. Cena referencyjna ustalona została na poziomie pozwalającym na zlikwidowanie szkody, tj. odpowiadającym cenie przemysłu krajowego zapewniającej mu opłacalność produkcji. Tym samym, jak Sąd wskazał, postępowaniu Ministra w żaden sposób nie można zarzucić działania bez podstawy prawnej.

WSA nie podzielił też zarzutu niezgodności art. 23 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 1 i art. 7 ustawy ochronnej z art. 31 ust. 3, art. 87 i art. 217 Konstytucji RP, jak też za chybione uznał zarzuty naruszenia art. 10 § 1 w zw. z art. 81 i art. 8 k.p.a. poprzez uznanie, że podniesione przez stronę uchybienia dotyczące procedowania organu I instancji (organ nie poinformował strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego) nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Biorąc pod uwagę istotę sporu odnoszącego się zasadniczo do oceny czy przywołane przez skarżącą przepisy ustawy z dnia 11 grudnia 1997 r. o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny (Dz. U. Nr 157, poz. 1027), tj. przepisy art. 23 ust. 1, art. 9 ust. 1 pkt 1 i art. 7 stanowić mogły podstawę prawną do wydania przez Ministra Gospodarki decyzji na mocy której nałożony został środek ochronny w postaci opłaty celnej dodatkowej w pierwszej kolejności merytorycznej ocenie poddać należy zarzuty oparte na podstawie określonej art. 174 pkt 1 p.p.s.a. a postawione w pkt II ppkt 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej.

W zarzutach tych skarżący podnosi bowiem, powołując się na art. 217 Konstytucji RP, że nakładanie podatków, a także określenie podmiotu i przedmiotu oraz stawek podatkowych powinno odbywać się w drodze ustawy. Stąd też wywodzi, że wszystkie te elementy powinny być ustanowione w ustawie o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny, a w związku z tym niedopuszczalne było przekazanie ich do uregulowania Ministrowi Gospodarki w akcie administracyjnym. Skarżący wnioskuje z tego również, że przepisy ustawy nie spełniały wymogów działania dla organów administracji publicznej. W konsekwencji wywodzi, że decyzja wydana na podstawie tychże przepisów zawiera wadę, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty nie są usprawiedliwione, co oznacza że nie mogą one skutecznie podważyć trafności wydanego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia.

Jak już wyżej wskazano kontrolowane w niniejszej sprawie przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia organów zapadły w ramach jednego z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, tj. o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej. W tym miejscu przypomnieć należy, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 k.p.a., co oznacza, że w tym postępowaniu organ administracji publicznej nie jest władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak to może uczynić w postępowaniu odwoławczym, działa jako organ kasacyjny i nie może rozstrzygać żadnej innej kwestii merytorycznej (por. wyrok NSA z 27 października 1995 r., sygn. akt III SA 829/95, niepublikowany, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1996 r., sygn. akt III ARN 70/95, OSNAP 1996/18/258). Powołany art. 156 § 1 k.p.a. stanowi zamknięty katalog przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji.

Zgodnie z treścią tego przepisu organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która, między innymi, jak wskazuje pkt 2 tej normy, wydana została bez podstawny prawnej lub rażącym naruszeniem prawa. W bogatym na ten temat orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz doktrynie przyjęto, iż rażące naruszenie prawa, będące przyczyną nieważności decyzji występuje wówczas, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszelkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek (por. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1985 r., s.237). Rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (wyrok NSA z dnia 21 października 1992 r., V SA 86/92, ONSA 1993, Nr 1, poz. 23). O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia i jego wpływ na sposób załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa to oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej (wyrok NSA z dnia 6 lutego 1995 r., II SA 1531/94, ONSA 1996, Nr 1, poz. 37). Przy rażącym naruszeniu prawa chodzi niewątpliwie o tego rodzaju wady, które powodują konieczność eliminacji decyzji z obrotu prawnego z racji istnienia w nich wad o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Wady te powstają w wyniku naruszenia prawa w toku czynności zmierzających do wydania decyzji lub w wyniku załatwienia sprawy wydaniem decyzji. Naruszenia prawa mają charakter rażący w sytuacji, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części.

Sąd I instancji oddalił skargę uzasadniając, iż organ prawidłowo zastosował obowiązujące w stanie faktycznym sprawy przepisy ustawy o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny.

Wskazać w tym miejscu należy, że ustawa z dnia 11 grudnia 1997 r. o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny weszła w życie dnia 1 stycznia 1998 r. Zarówno jej uchwalenie jak i wejście w życie nastąpiło pod rządami Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. Ustawa ta określała katalog środków ochronnych, a także zasady i tryb postępowania w sprawie o zastosowanie tych środków. W art. 7 tego aktu ustawodawca wskazał, że środek ochronny ustanawia się na czas określony i w wysokości niezbędnej oraz w formie niezbędnej dla naprawienia szkody wyrządzonej przemysłowi krajowemu lub zapobieżenia powstaniu szkody z zastrzeżeniem art. 20 ust. 2 i art. 26 (niemających zastosowania w sprawie). W art. 9 ustawy wskazano natomiast, że ostateczny środek ochronny polega, w szczególności na ustanowieniu opłaty celnej dodatkowej, kontyngentu. Zgodnie zaś z art. 23 ust. 1 ustawy jeżeli w toku postępowania ochronnego Minister Gospodarki stwierdzi, że przywóz towaru na polski obszar celny jest nadmierny, to wobec takiego towaru w drodze decyzji ustanowi ostateczny środek ochronny. W uchwale z dnia (...) grudnia 2000 r. sygn. FPS 12/00 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że decyzja wydawana na podstawie art. 23 ust. 1 stanowi akt administracyjny. Ustanowienie zaś środka ochronnego odnosi się do konkretnej sytuacji (sprawy) i jest efektem procesu stosowania prawa. Zasadnie zatem zauważył Sąd I instancji, iż środek ochronny nie jest dowolny (katalog tych środków zawiera ustawa), a jego wysokość ma wynikać z ustaleń poczynionych w wyniku prowadzonego postępowania ochronnego.

Naczelny Sąd Administracyjny podzielając ugruntowane i niekwestionowane poglądy doktryny dotyczące art. 217 Konstytucji RP co do tego, że wskazana nim norma konstytucyjna nakazuje nie tylko aby samo nakładanie podatków odbywało się w drodze ustawy ale również aby w ustawie znalazły się elementy konstrukcyjne podatku tj. podmiot, przedmiot oraz stawki podatkowe - w związku z brzmieniem art. 7 ustawy ochronnej, istotnie nie zawierającym określenia wysokości stawek dla wskazanych środków ochronnych - nie zgadza się z zarzutem autora skargi kasacyjnej, iż przepis ten, który upoważniał administrację publiczną do działania w postaci wydania decyzji ustalającej cło ochronne - nie spełnia wymagań działania administracji publicznej, gdyż delegacja ustawowa nie dawała pogodzić się z nakazami z art. 217 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (zgodnie z tym ostatnim ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw). Istotnie, jak podkreśla się w doktrynie, ze względu na wagę tych problemów i potencjalnie represyjny charakter rzutujący na sferę własności prywatnej niezwykle ważne jest precyzyjne, jasne i zrozumiałe określenie w ustawie najważniejszych elementów konstrukcji podatku. Te, które wymienia art. 217 Konstytucji RP, mają charakter przykładowy.

Odnosząc się do powyższej kwestii zauważyć należy, że art. 7 ustawy ochronnej zawiera, wbrew stanowisku skarżącej, istotne elementy stosunku daninowego, dając upoważnienie dla Ministra Gospodarki do zastosowania wskazanego w ustawie środka ochronnego, poprzez wskazanie kryteriów jakimi powinien kierować się organ administracji publicznej przy ustalaniu wysokości określonego środka. Kryteria te wyznaczają określone w art. 7 ustawy ochronnej: wysokość oraz forma niezbędna do naprawienia szkody wyrządzonej przemysłowi krajowemu lub zapobieżenie powstania szkody.

Kryteria zatem i wyznaczające istotne elementy dla konstrukcji danej daniny (środka ochronnego) granice zostały uregulowane w ustawie, czyniąc zadość treści normy konstytucyjnej określonej art. 217 Konstytucji RP, nie naruszając przy tym nakazu określonego art. 31 ust. 3 ustawy zasadniczej.

Ustawa ochronna określała również, między innymi nadmierny przywóz towaru na polski obszar celny (art. 3 ustawy), a w art. 4 definiowała "poważną szkodę" (pkt 3) i "zagrożenie poważną szkodą (pkt 4). Analizując charakter prawny decyzji o ustanowieniu środka ochronnego należy, jak wskazano w cyt. wyżej uchwale z dnia (...) grudnia 2000 r. (FPS 12/2000) uwzględnić również czas uchwalenia i wejścia życie ustawy o ochronie, a także rozwiązania systemowe zawarte w przepisach prawnych dotyczących podobnej materii. Ustawa ta dawała legalną możliwość uruchomienia instrumentów prawnych chroniących krajowy rynek przed nadmiernym przywozem towarów.

Minister Gospodarki swoje rozstrzygnięcie oparł na istniejącej i prawidłowo powołanej podstawie prawnej, określonej w art. 23 ust. 1 i art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy ochronnej. Przepisy te stanowiły bowiem, jak trafnie przyjął Sąd I instancji podstawę dla Ministra Gospodarki do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania ochronnego (art. 23 ust. 1 ustawy) oraz nałożenia środka ochronnego w postaci opłaty celnej dodatkowej w przypadku stwierdzenia, w wyniku przeprowadzonego postępowania, iż przywóz jest nadmierny. Nie można zatem zgodzić się z poglądem prezentowanym przez skarżącego, że Minister Gospodarki nie był uprawniony do wydania decyzji i nałożenia opłaty celnej dodatkowej. Kwestionowana w niniejszym postępowaniu nieważnościowym decyzja administracyjna wydana została w granicach upoważnienia ustawowego, a upoważnienie to, zdaniem NSA, jak już wyżej wskazano, nie było obarczone wadliwością konstytucyjną. Powyższe oznacza, że chybione okazały się również zawarte w pkt II ppkt 2 petitum środka prawnego zarzuty naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. w zw. z art. 23 ust. 1, art. 9 ust. 1 i art. 7 ustawy ochronnej w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 217 Konstytucji RP poprzez ich wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że określenie na poziomie ustawowym upoważnienia dla organu administracyjnego do ustanowienia daniny publicznoprawnej w postaci cła ochronnego bez precyzyjnego określenia jego stawki spełnia wymogi podstawy prawnej dla działania organów administracji publicznej.

W sprawie nie miało też miejsca rażące naruszenie prawa.

Rażące naruszenie prawa to jak już wyżej wskazano naruszenie wyraźne, oczywiste, niewątpliwe, bezsporne. Formułując zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 9 k.p.a. zawarty w pkt II ppkt 3 petitum skargi kasacyjnej spółka podnosi, iż decyzja Ministra Gospodarki została wydana z rażącym naruszeniem prawa, albowiem postępowanie administracyjne zostało zainicjowane na wniosek podmiotu niespełniającego ustawowych przesłanek do zainicjowania postępowania na podstawie oświadczeń wnioskodawcy, których zasadność nie została poddana weryfikacji zgodnie z art. 7 i 8 § 1 k.p.a., a zatem skarżąca wskazuje na zarzut wydania decyzji bez uprzedniego prawidłowego dla danej sprawy postępowania administracyjnego.

Przyjmując założenie, że nieważność decyzji może mieć miejsce w sytuacji rażącego naruszenia przepisów postępowania, to zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczyć to może takich przypadków naruszenia norm prawa procesowego, które przekładają się w konsekwencji na kwalifikowane wady materialne wydanej decyzji. W sprawie niniejszej, jak słusznie przyjął WSA, organowi administracyjnemu w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji o nałożeniu środka ochronnego zarzutu wydania decyzji z rażącym naruszeniem wskazanych wyżej przepisów procedury administracyjnej postawić nie można, a skarżąca żaden sposób nie wykazała na czym polegałoby rażące naruszenie prawa. Biorąc powyższe pod uwagę, decyzja nakładająca środek ochronny nie jest dotknięta przesłanką nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Jako oczywiście nietrafny uznać należało też wskazany w podstawie wynikającej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzut naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 10 i art. 81 k.p.a. poprzez oddalenie skargi mimo rażącego naruszenia przez organ administracji w toku postępowania przed organem I instancji prawa strony postępowania do czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu, poprzez niedoinformowanie strony skarżącej o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału, które to naruszenie - z uwagi na jego rażący charakter - nie mogło podlegać sanowaniu przed organem odwoławczym.

Skarżąca podnosi, iż uchybienie tej zasadzie pozbawiło stronę możliwości zapoznania się z całością dokumentacji urzędowej, objętej postępowaniem przed Ministrem Gospodarki, a o tym jakie dokumenty urzędowe miały znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy spółka dowiedziała się dopiero z decyzji Ministra Gospodarki. Skarżąca wskazuje, że było to istotne, dla oceny, czy (B) sp. z o.o. była podmiotem uprawnionym do wszczęcia postępowania ochronnego.

Zdaniem NSA, Sąd I instancji prawidłowo ocenił legitymację do wszczęcia postępowania ochronnego, wskazując, że Minister Gospodarki swoje rozstrzygnięcie w tym zakresie oparł na danych pochodzących od spółki (B) sp. z o.o., która była jedynym producentem żelazek. Również dane statystyczne pochodzące z GUS dawały podstawę do przyjęcia, że produkcja spółki (B) sp. z o.o. stanowi co najmniej 25% produkcji krajowej towaru podobnego lub bezpośrednio konkurencyjnego. W związku z tym Minister Gospodarki, na mocy art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny był uprawniony, a jednocześnie obowiązany do wszczęcia postępowania ochronnego. Skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek argumentów, w świetle których uzasadniony byłby wniosek, że przeprowadzone przez Ministra postępowanie rażąco naruszało prawo bowiem (B) sp. z o.o. nie była uprawniona do żądania wszczęcia postępowania ochronnego. Jedynym argumentem podnoszonym przez stronę był zarzut niezapewnienia możliwości zapoznania się przez skarżącą ze zgromadzonym w sprawie materiałem. Brak jest wskazania jakie znaczenie dla skarżącej miałoby zapoznanie się z aktami przed wydaniem decyzji w pierwszej instancji, a mianowicie jakie nowe dowody, pisma czy stanowisko skarżąca powołałaby, których wówczas powołać nie mogła z racji naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Trafnie zatem Sąd I instancji wyjaśnił, że wniosek skarżącej byłby zasadny tylko wtedy gdy strona rzeczywiście wykazałaby, że uchybienie organu w tym zakresie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Strona tego w żaden sposób nie wykazała, gdyż jedynie w sposób hipotetyczny wskazała, że mogła przedstawić dodatkowe argumenty, czy też złożyć dalsze wnioski dowodowe. Tym samym skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że uchybienie to miało jakikolwiek wpływ na wynik sprawy.

W konsekwencji, ponieważ żaden z zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej nie okazał się zasadny, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę tę oddalił.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.