Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3028793

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 23 czerwca 2020 r.
I GSK 308/20
Potencjalna możliwość wydatkowania środków na dofinansowanie a ich „wyczerpanie”.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz.

Sędziowie NSA: Małgorzata Korycińska, Andrzej Kuba (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zarządu Województwa Wielkopolskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Po 782/19 w sprawie ze skargi P.C. na informację Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia (...) października 2019 r. nr (...) w przedmiocie pozostawienia protestu bez rozpatrzenia

1. oddala skargę kasacyjną;

2. zasądza od Zarządu Województwa Wielkopolskiego na rzecz P.C. 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 3 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Po 782/19, po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. C. na informację Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia (...) 2października 2019 r. w przedmiocie pozostawienia protestu bez rozpoznania stwierdził, że pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, a także zasądził koszty postępowania.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia.

Pismem z dnia art. 66 ust. 2października 2019 r. Dyrektor Departamentu Wdrażania Europejskiego Funduszu Społecznego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego poinformował skarżącego, że jego wniosek złożony w konkursie w wyniku zakończenia prac Komisji Oceny Projektów otrzymał 120,5 punktów, jednak nie został zakwalifikowany do dofinansowania ze względu na wyczerpanie puli środków przewidzianych w ramach przedmiotowego konkursu.

Skarżący wniósł protest pismem z dnia (...) października 2019 r.

Pismem z dnia (...) października 2019 r. Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego poinformował skarżącego, że jego protest pozostawia bez rozpatrzenia.

Organ powołał się przy tym na przepis art. 66 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności realizowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 1431 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem w przypadku, gdy na jakimkolwiek etapie postępowania w zakresie procedury odwoławczej zostanie wyczerpana kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów w ramach działania, a w przypadku gdy w działaniu występują poddziałania - w ramach poddziałania właściwa instytucja, do której wpłynął protest, pozostawia go bez rozpatrzenia, informując o tym na piśmie wnioskodawcę, pouczając jednocześnie o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zasadach określonych w art. 61.

Organ wyjaśnił, że Zarząd Województwa Wielkopolskiego pozostawia bez rozpatrzenia protesty złożone w ramach konkursu nr RPWP.08.02.00-IZ.00-30-001/18 na podstawie uchwały Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia 24 października 2019 r. nr 1383/2019 w sprawie pozostawienia bez rozpatrzenia protestów w ramach konkursu nr RPWP.08.02.00-IZ.00-30-001/18 w związku z wyczerpaniem alokacji w Działaniu 8.2 Uczenie się przez całe życie Osi Priorytetowej 8 Edukacja Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014-2020.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględnił skargę na powyższe rozstrzygnięcie wskazując, że obecnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przeważa pogląd, że wyczerpanie alokacji, o którym mowa w art. 66 ust. 2 ustawy wdrożeniowej, to faktyczne wyczerpanie środków, będące konsekwencją zawarcia umowy o dofinansowanie lub wydania decyzji o dofinansowaniu, które zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy wdrożeniowej stanowią podstawę dofinansowania projektu. Takie rozumienie pojęcia wyczerpania alokacji umożliwia precyzyjne ustalenie, czy w sprawie doszło do faktycznego wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów, a zatem, czy organ, pozostawiając protest bez rozpatrzenia, prawidłowo zastosował art. 66 ust. 2 pkt 1 ustawy. Samo umieszczenie projektu na liście, o której mowa w art. 46 ust. 4, nie oznacza, że projekt ten będzie realizowany i że środki przeznaczone na jego realizację zostały już wyczerpane. Użyte w art. 66 ust. 2 ustawy wdrożeniowej sformułowanie "wyczerpanie" w odniesieniu do środków przeznaczonych na dofinansowanie projektów oznacza ich faktyczne zużycie, nie zaś jedynie potencjalną możliwość ich wydatkowania (por. orzeczenia: z 13 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 267/18; wyrok z 27 lutego 2018 r., sygn. akt II GSK 152/18; sygn. akt I GSK 159/18, wyrok z 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt I GSK 156/18). Samo tylko sporządzenie listy rankingowej nie oznacza jeszcze wiążącego rozdysponowania środków przeznaczonych na dofinansowanie. Umieszczenie projektów na liście stanowi jedynie potencjalną możliwość ich wydatkowania i tak zdaniem Sądu należy ocenić rozdysponowanie tej kwoty na poszczególne wnioski w chwili podjęcia uchwały przez Zarząd Województwa zatwierdzającej listę projektów do dofinansowania na podstawie wskazanego przepisu, co nie oznacza, że projekty umieszczone na tej liście w istocie będą realizowane i że środki przeznaczone na ich realizację zostały już wyczerpane. W toku są bowiem procedury związane z przydzielaniem środków. Ponadto podmioty, które znalazły się na liście rankingowej mogą jeszcze zrezygnować z ubiegania się o przyznanie środków.

Dopiero podpisanie umów o dofinansowanie rodzi stan zobowiązania ze strony organu i korzystającego z dofinansowania, a zatem z tym momentem następuje wiążące rozdysponowanie środkami dotacji. Zgodnie bowiem z art. 52 ust. 1 ustawy wdrożeniowej podstawę dofinansowania projektu stanowi umowa o dofinansowanie albo decyzja o dofinansowanie projektu. Umowa o dofinansowanie może zostać zawarta, a decyzja o dofinansowanie projektu może zostać podjęta, jeżeli projekt spełnia wszystkie kryteria wyboru projektów, na podstawie których został wybrany do dofinansowania. Samo umieszczenie projektu na liście projektów do dofinansowania nie stanowi zatem wiążącego przyrzeczenia (zobowiązania) zawarcia umowy o dofinansowanie.

Sąd I instancji uznał więc, że Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego nie wykazał, że sytuacja alokacji środków zaistniała w konkursie, w którym został złożony omawiany projekt. Ani w zaskarżonym rozstrzygnięciu ani w odpowiedzi na skargę nie wykazano, że zostały zawarte umowy z beneficjentami, których wnioski zostały skierowane do dofinansowania. Zatem brak było podstaw do uznania, że zaszła sytuacja określona w art. 66 ust. 2 ustawy wdrożeniowej, wobec czego protest Skarżącej winien zostać rozpoznany.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Zarząd Województwa Wielkopolskiego, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego:

1. poprzez błędną wykładnię art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 201 - 2020 (Dz. U. z 2018. 1431) poprzez przyjęcie, że zawarcie umowy o dofinansowanie lub wydanie decyzji o dofinansowaniu projektu oznacza faktyczne wyczerpanie środków objętych alokacją,

2. poprzez błędną wykładnię i błędne zastosowanie art. 66 ust. 2 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności polegające na uznaniu, że ogłoszenie listy, o jakiej mowa w art. 46 ust. 3 tejże ustawy nie spełnia hipotezy zawartej w art. 66 ust. 2 ustawy odnośnie wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów w ramach działania, a w przypadku gdy w działaniu występują poddziałania - w ramach poddziałania, w sytuacji gdy lista ta obejmuje wszystkie środki, jakie pozostały jeszcze w działaniu, a następnie przyjęcie, że organ naruszył prawo odmawiając rozpatrzenia protestów w związku z ogłoszeniem wskazanej listy.

W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący organ przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną P. C. wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a.

Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336).

Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.

W zarzutach skargi kasacyjnej Zarządu Województwa myślą przewodnią jest wykładnia i zastosowanie art. 66 ust. 2 ustawy wdrożeniowej w zakresie pojęcia wyczerpania środków finansowych na dofinansowanie projektów. Zarząd Województwa uważa, że tym wyczerpaniem środków jest potencjalna możliwość ich wydatkowania w związku z ogłoszeniem wyników konkursu, a nie podpisanie umów, jak twierdzi Sąd I instancji. Mimo że w zarzutach skargi kasacyjnej jej autor nie wskazał dokładnie przepisu, który został naruszony, gdyż art. 62 ust. 2 ustawy wdrożeniowej posiada jeszcze dwie dalsze jednostki redakcyjne w postaci dwóch punktów, zdaniem NSA, dostrzec trzeba, że analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej nie pozostawia wątpliwości, że skarżący kasacyjnie organ zarzuca Sądowi I instancji naruszenie art. 62 ust. 2 pkt 1 ustawy wdrożeniowej.

Dlatego też postawione zarzuty należało uznać za prawidłowe w rozumieniu art. 176 p.p.s.a., co pozwala na dokonanie oceny zaskarżonego orzeczenia w świetle zawartych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów.

Zdaniem NSA, postawione we wniesionym środku prawnym zarzuty oraz wspierająca je w uzasadnieniu argumentacja nie zasługują na uwzględnienie. Sąd kasacyjny podziela zapatrywania WSA wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Wstępnie zauważyć należy, że w ustawie wdrożeniowej nie wyjaśniono, co kryje się pod pojęciem - wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów. Niewątpliwie ustalenie momentu wyczerpania alokacji ma zasadnicze znaczenie zarówno dla Instytucji Zarządzającej organizującej postępowanie konkursowe, jak i stron uczestniczących w tym postępowaniu. Ustalenie przez ustawodawcę zasad i trybu określenia momentu, kiedy alokacja została wyczerpana, niewątpliwie sprzyjałoby zwiększeniu pewności prawnej, tym bardziej, że wyczerpanie środków w ramach alokacji na dane działanie programu operacyjnego skutkuje nie tylko zakończeniem fazy administracyjnej postępowania odwoławczego, ale również powoduje, że sąd kontrolujący - na skutek wniesionej skargi - legalność procesu oceny projektu, w przypadku wykrycia w nim istotnych wad i uwzględnienia skargi nie może przekazać sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi.

Podkreślić należy, że alokacja środków na poszczególne działania lub priorytety w ramach programów operacyjnych jest immanentnie związana z ograniczoną ich ilością. Niewątpliwie wyczerpanie alokacji środków musi zostać stwierdzone w sposób bezsporny w postępowaniu konkursowym toczącym się na gruncie ustawy o zasadach polityki rozwoju mającym na celu wyłonienie projektów do dofinansowania, gdyż wyczerpanie to determinuje sposób załatwienia sprawy na etapie postępowania administracyjnego. Wynika to przede wszystkim z ogólnych zasad ustanowionych w art. 37 ustawy wdrożeniowej. W sytuacji gdy zasada przejrzystości, rzetelności i bezstronności wyboru projektów oraz równości traktowania wnioskodawców w dostępie do informacji o zasadach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania dotyczy każdego etapu konkursu, począwszy od momentu przygotowywania regulaminu konkursu i formularza aplikacyjnego aż po zakończenie tego postępowania konkursowego, i zasady te mają charakter normatywny, stanowiąc gwarancję równego traktowania wszystkich potencjalnych beneficjentów pomocy unijnej, i znajdują umocowanie w zasadzie równego dostępu do pomocy wywodzącej się z traktatowej zasady równości, a rzetelność wyboru projektów rozumieć należy jako działanie sumienne, solidne, staranne i zgodne z określonymi zasadami i obowiązkami (por. wyroki NSA z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1549/17 oraz z 20 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1597/17), to Instytucja Zarządzająca, podejmując rozstrzygnięcie na podstawie art. 66 ust. 2 pkt 1 przywołanej ustawy, jest zobowiązana w sposób jednoznaczny wykazać i szczegółowo udokumentować, że środki na dofinansowanie projektu w ramach działania zostały rozdysponowane.

Należy zgodzić się z Sądem I instancji, że wyczerpanie alokacji, o którym mowa w art. 66 ust. 2 ustawy wdrożeniowej, to faktyczne wyczerpanie środków, będące konsekwencją zawarcia umowy o dofinansowanie lub wydania decyzji o dofinansowaniu, które zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy wdrożeniowej stanowią podstawę dofinansowania projektu. Podkreślić należy, że WSA mówiąc o faktycznym wyczerpaniu mówi o wyczerpaniu w rozumieniu tej ustawy, a to łączy z podpisaniem umów. Od tego bowiem momentu powstaje po stronie beneficjenta roszczenie o wypłatę środków finansowych. Nie chodzi zatem o faktyczne wydatkowanie tych środków. Oczywistym jest bowiem, że wraz zawarciem umowy o dofinansowanie projektu nie następuje wypłata dofinansowania gdyż sposób jej wypłaty i wydatkowania następuje według przyjętego harmonogramu. NSA podziela w tym względzie stanowisko wyrażone w wyroku z NSA z 23 marca 2018 r. I GSK 159/18, zgodnie z którym "okoliczności takie jak obowiązek zwrotu całości lub części środków lub wypłata ich w pomniejszonej wysokości - wskutek czynności kontrolnych - pozostają bez wpływu na ocenę ziszczenia się przesłanki, o której mowa w art. 66 ust. 2 pkt 1 ustawy wdrożeniowej, gdyż ustalenie i ocena czy wymóg niezbędny do ziszczenia się tej przesłanki został spełniony następuje na etapie procedury odwoławczej. Natomiast kwestie wypłaty i wydatkowania środków oraz ich ewentualnego zwrotu wiążą się już z wykonywaniem umów o dofinansowanie projektu".

Rozumienie pojęcia wyczerpania alokacji, będące konsekwencją zawarcia umowy o dofinansowanie lub wydania decyzji o dofinansowaniu, umożliwia precyzyjne ustalenie, czy w sprawie doszło do faktycznego wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów, a zatem czy organ, pozostawiając protest bez rozpatrzenia, prawidłowo zastosował art. 66 ust. 2 pkt 1 ustawy. Samo umieszczenie projektu na liście, o której mowa w art. 46 ust. 3 ustawy wdrożeniowej, nie oznacza, że projekt ten będzie realizowany i że środki przeznaczone na jego realizację zostały już wyczerpane. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, użyte w art. 66 ust. 2 ustawy wdrożeniowej sformułowanie "wyczerpanie" w odniesieniu do środków przeznaczonych na dofinansowanie projektów oznacza ich faktyczne zużycie, nie zaś jedynie potencjalną możliwość ich wydatkowania. Za takim rozumieniem wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów przemawia treść art. 52 ust. 2 ustawy wdrożeniowej. Przepis ten stanowi, że umowa o dofinansowanie projektu może zostać podpisana, a decyzja o dofinansowaniu projektu może zostać podjęta, jeżeli projekt spełnia wszystkie kryteria, na podstawie których został wybrany do dofinansowania. Wynika z tego, że samo umieszczenie projektu na liście projektów wybranych do dofinansowania nie stanowi wiążącego przyrzeczenia (zobowiązania) zawarcia umowy o dofinansowanie. Wnioskodawca nie uzyskuje na tym etapie wyboru projektu roszczenia o zawarcie umowy o dofinansowanie. Właściwe instytucje mają bowiem możliwość zmiany swojej decyzji, w razie wystąpienia w okresie pomiędzy akceptacją listy rankingowej a dniem zawarcia umowy okoliczności uniemożliwiających przekazanie pomocy (por. wyrok NSA z 20 lipca 2011 r. sygn. akt II GSK 1380/11, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Trafnie powołując wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku judykaty, Sąd I instancji zwrócił uwagę, że w takiej sytuacji w toku są procedury związane z przydzielaniem środków. A nawet ci, którzy znaleźli się na liście rankingowej, mogą jeszcze zrezygnować z ubiegania się o i przyznanie środków.

Nie jest zasadne stanowisko organu jakoby wybranie wniosków do dofinansowania - rozumiane jako zamieszczenie wniosków na zatwierdzonej liście rankingowej - rodziło po stronie organu nienaruszalne zobowiązanie do podpisania umowy o dofinansowanie, a w konsekwencji, że jest to tożsame z "wyczerpaniem dofinansowania". Jak pokazuje jednak praktyka takie podejście jest całkowicie nieuzasadnione, bowiem bardzo często dochodzi do sytuacji, w której umowa o dofinansowanie nie jest podpisywana i to pomimo zamieszczenia projektów na zatwierdzonej liście konkursowej, a z taką sytuacją mamy do czynienia nawet w konkursie, którego dotyczy przedmiotowa sprawa. Należy bowiem zauważyć, że dnia 18 lutego 2020 r. na stronie internetowej konkursu, którego dotyczy przedmiotowa sprawa (https://wrpo.wielkopoIskie.pl/naborv/2961 organ zamieścił informacje o nie zawarciu aż 4 umów o dofinansowanie (z łącznej liczby 37 projektów wybranych do dofinansowania) z powodu rezygnacji projektodawcy lub odstąpienia od zawarcia umowy przez organ. Z powyższego wynika, że lista umów ostatecznie zawartych nie pokrywa się z początkową listą rankingową. Tym samym w konkursie, którego dotyczy przedmiotowa sprawa, więcej niż 10% projektów wybranych do dofinansowania na zatwierdzonej liście konkursowej nie została sfinalizowana podpisaniem umowy o dofinansowanie.

Słusznie tym samym strona przeciwna wywodzi, że wybrania projektu do dofinansowania na zatwierdzonej liście konkursowej nie można utożsamiać z "wyczerpaniem środków na dofinansowanie" i zrównywać mocy ww. zdarzenia z podpisaniem umowy o dofinansowanie, bowiem rezygnacja z zawarcia umowy nie jest zdarzeniem incydentalnym.

Podkreślić w tym miejscu w sposób stanowczy należy, że zaaprobowanie przedstawionego przez organ stanowiska, iż do wyczerpania alokacji dochodzi już z momentem zatwierdzenia listy konkursowej, prowadziłoby do tego, że procedura odwoławcza stałaby się de facto procedurą iluzoryczną. Poprzez niezwłoczne zatwierdzenie przez organ listy konkursowej wszystkie protesty mogłyby być bowiem zawsze pozostawiane bez rozpoznania.

Nie budzi zatem wątpliwości NSA stanowisko, iż w przypadku gdy organ twierdzi, że zostały wyczerpane środki na dofinansowanie, to obowiązkiem Sądu jest zbadanie tego faktu, czy podnoszone przez organ okoliczności zostały udowodnione oraz czy w toku postępowania organ kierował się przepisami prawa i systemu oceniania. Nie do zaakceptowania byłaby bowiem w świetle art. 2 Konstytucji sytuacja braku weryfikacji, czy organ zgodnie z przyjętymi zasadami wydatkował środki publiczne. Brak możliwości kontroli takiego postępowania organu skutkowałby uznaniem kontroli sądu administracyjnego za iluzoryczną i pozorną (por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt I GSK 378/19, LEX nr 2705555).

Warto w tym miejscu dla poparcia wyrażonego poglądu przywołać orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji "każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd". W wyroku z 16 marca 1999 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że na treść prawa do sądu, inspirowaną zarówno poglądami doktryny, międzynarodowymi standardami praw człowieka zawartymi w art. 14 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych oraz w art. 6 ust. 1 Konwencji, jak i dotychczasowym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego składa się w szczególności:

1) prawo dostępu do sądu, tj. prawo do uruchomienia procedury przed sądem - organem o określonej charakterystyce (niezależnym, bezstronnym i niezawisłym),

2) prawo do odpowiedniego ukształtowania procedury sądowej, zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jawności oraz

3) prawo do wyroku sądowego, tj. prawo do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia danej sprawy przez sąd (sygn. SK 19/98, OTK ZU nr 3/1999, poz. 36).

Motywując zapadłe rozstrzygnięcie, stwierdzić jeszcze należy, że w myśl art. 52 ust. 2 ustawy wdrożeniowej umowa o dofinansowanie projektu może zostać zawarta, a decyzja o dofinansowaniu projektu może zostać podjęta, jeżeli projekt spełnia wszystkie kryteria wyboru projektów, na podstawie których został wybrany do dofinansowania, oraz zostały dokonane czynności i zostały złożone dokumenty wskazane w regulaminie konkursu albo w wezwaniu, o których mowa odpowiednio w art. 41 ust. 2 pkt 6a albo w art. 48 ust. 4a pkt 3. Zgodnie zaś z art. 41 ust. 1 omawianej ustawy właściwa instytucja przeprowadza konkurs na podstawie określonego przez siebie regulaminu. Natomiast z ust. 2 pkt 6a wynika, że regulamin konkursu określa w szczególności czynności, które powinny zostać dokonane przed zawarciem umowy o dofinansowanie projektu lub podjęciem decyzji o dofinansowaniu projektu, oraz wymagane dokumenty i terminy ich przedłożenia właściwej instytucji. Z kolei art. 48 ust. 4a pkt 3 ustawy przewiduje, że wezwanie, o którym mowa w ust. 1, określa w szczególności czynności, które powinny zostać dokonane przed zawarciem umowy o dofinansowanie projektu albo podjęciem decyzji o dofinansowaniu projektu, oraz wymagane dokumenty i terminy ich przedłożenia właściwej instytucji.

Wynika zatem z powyższego, że oprócz spełnienia kryteriów, na podstawie których dokonano wyboru projektu do dofinansowania potencjalny beneficjent zobowiązany jest przed zawarciem umowy do dokonania czynności i złożenia dokumentów wskazanych w regulaminie konkursu albo w wezwaniu, o których mowa odpowiednio w art. 41 ust. 2 pkt 6a albo w art. 48 ust. 4a pkt 3. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, iż w świetle art. 52 ust. 2 ustawy z 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 instytucja zarządzająca zobowiązana jest do sprawdzenia spełnienia warunków dofinansowania przed podpisaniem umowy (por. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 5141/16, LEX nr 2190695).

Stwierdzić zatem jednoznacznie należy, że to nie sytuacja faktyczna zaistniała w chwili złożenia wniosku o dofinansowanie, także nie okoliczności faktyczne istniejące w chwili oceny merytorycznej projektu, jak również fakty z chwili ogłoszenia wyników konkursu decydują o dofinansowaniu. Przesądzający jest natomiast stan faktyczny istniejący w dacie podpisywania umowy o dofinansowanie projektu. Dodać do tego należy, że ta sytuacja z daty umowy musi być zgodna z obowiązującymi przepisami, w tym regulacjami konkursu. Ujmując rzecz bardziej konkretnie można wskazać, że np. dokumenty i informacje przedstawiane przez potencjalnego beneficjenta przed podpisaniem umowy, niezbędne do jej zawarcia, muszą być rzetelne. Regulacje konkursowe przewidują także obowiązek wniesienia zabezpieczenia prawidłowej realizacji umowy, które jest składane przez wnioskodawcę nie później niż w dniu podpisania umowy. Taki warunek został postawiony w regulaminie niniejszego konkursu (pkt 3.9. s. 33). Jeśli zatem przedstawione dokumenty i informacje są nierzetelne lub gdy nie zostanie złożone zabezpieczenie, umowa o dofinansowanie projektu nie zostanie zawarta.

W kontekście przedstawionych rozważań nie można uznać, że wyczerpaniem środków na dofinansowanie projektów jest potencjalna możliwość ich wydatkowania w związku z ogłoszeniem wyników konkursu, dopiero bowiem w dacie podpisania umów można mówić o ich wyczerpaniu w rozumieniu ustawy wdrożeniowej.

Z powyższych względów za niezasadne należało uznać zarzuty błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania prawa materialnego.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.