Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2595884

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 8 listopada 2018 r.
I GSK 2066/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz.

Sędziowie: NSA Hanna Kamińska, del. WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Gminy L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Rz 725/17 w sprawie ze skargi Gminy L. na informację Zarządu Województwa Podkarpackiego z dnia (...) września 2017 r., nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania pomocy na realizację projektu

1)

oddala skargę kasacyjną.

2)

zasądza od Gminy L.

na rzecz Zarządu Województwa Podkarpackiego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Rz 725 oddalił skargę Gminy L. na informację Zarządu Województwa Podkarpackiego z dnia (...) września 2017 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania pomocy na realizację operacji "(...)".

2. Gmina L., na podstawie art. 173 § 1 i 2, art. 175 § 1, art. 176 oraz art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.), wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, w którym zarzuciła Sądowi I instancji:

- naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. polegające na błędnym przyjęciu, że kontrolowana informacja Zarządu Województwa Podkarpackiego nie została dotknięta naruszeniem art. 45 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.; dalej: k.p.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez co Sąd I instancji przyjął, że status "osoby uprawnionej" do odbioru pism adresowanych do gminy ma walor subiektywny i należy do oceny osoby podejmującej pismo i w wypadku błędnego uznania się za taką osobę, wyłącza wszelkie badanie obiektywnego "uprawnienia", o jakim mowa w tym przepisie.

2.1. Jednocześnie wniesiono o:

- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji;

- zasądzenie kosztów postępowania na rzecz Skarżącej według norm przepisanych

- zarządzenie skierowania sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, zrzekając się rozprawy.

Uzasadnienie prawne

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

3.1. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, podlega więc oddaleniu.

3.2. Przed odniesieniem się do istoty sprawy wskazać należy, iż zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.

3.3. Wyjaśnienia też wymaga, iż według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. w brzmieniu nadanym na podstawie art. 1 pkt 56 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658; dalej: nowela), a obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 25 listopada 2016 r., I FSK 1376/16; z 17 stycznia 2017 r., I GSK 1294/16; z 8 lutego 2017 r., I GSK 1371/16; z 5 kwietnia 2017 r., I GSK 91/17; z 27 czerwca 2017 r., II GSK 1869/17; publ. CBOSA). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

3.4. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania sądowego, której przesłanki wymienione zostały w § 2 tego artykułu. Przesłanki te w rozpoznanej sprawie nie wystąpiły. Nie stwierdzono również podstaw do odrzucenia skargi oraz umorzenia postępowania przed Sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania orzeczenia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyroków sądu pierwszej instancji, na co wskazuje wskazane wyżej związanie podstawami tejże skargi, sprowadzające się do tego, że zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego określa autor skargi kasacyjnej wskazując naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub przepisu postępowania. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega bowiem na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie. Sąd kasacyjny nie tylko nie ma obowiązku, ale przede wszystkim nie ma prawa domyślania się oraz uzupełniania zarzutów skargi kasacyjnej i argumentacji służącej ich uzasadnieniu. Zgodnie z art. 176 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna zawierać uzasadnienie podstaw kasacyjnych. Uzasadnienie to, zasadniczo, powinno stanowić rozwinięcie zarzutów kasacyjnych poprzez przedstawienie argumentacji na poparcie wykładni przepisu odmiennej niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, wskazanie, na czym polega niewłaściwość zastosowania danego przepisu, a w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym - także wykazanie, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak bowiem wskazano wyżej, to zarzuty skargi kasacyjnej wyznaczają zakres kontroli sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nakłada to na stronę wnoszącą skargę kasacyjną obowiązek prawidłowego skonstruowania zarówno samych zarzutów kasacyjnych, jak też ich uzasadnienia, którego zadaniem jest wykazanie trafności zarzutów postawionych pod adresem zaskarżonego wyroku.

3.5. Kasator wnosząc skargę kasacyjną oparł swoje zarzuty wyłącznie na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Przy czym organ zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 45 k.p.a. w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazane wyżej zarzuty są niezasadne. Art. 45 k.p.a. posługuje się pojęciem osoby uprawnionej do odbioru pism. Tymczasem skarżąca Gmina L., negując skuteczność doręczenia jej przedmiotowej korespondencji, zaznacza, że osoba (stażystka), która pokwitowała odbiór korespondencji, nie była osobą upoważnioną do odbioru w jej imieniu pism. W judykaturze trafnie zwrócono uwagę, że o ile upoważnienie dla danej osoby do odbioru korespondencji w obsługującym osobę prawną lub jednostkę organizacyjną urzędzie pocztowym, związane jest z formalnym umocowaniem do odbioru korespondencji, o tyle doręczenie korespondencji w lokalu siedziby osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej, jest niewątpliwie pojęciem szerszym, gdyż można je odnosić do sytuacji faktycznej w jakiej znajduje się dana osoba, będąca pracownikiem jednostki organizacyjnej lub osoby prawnej, która to sytuacja świadczyć może o uprawnieniu do odbioru korespondencji. Uzasadnione jest zatem przekonanie, iż przez osobę uprawnioną, o której mowa w art. 45 k.p.a. należy rozumieć każdą osobę, która została regulaminowo, czy tylko zwyczajowo uprawniona przez dany podmiot, do odbierania korespondencji przychodzącej do jej siedziby. Jeśli osoba taka przebywała w lokalu siedziby organu i nie oświadczyła doręczającemu, iż przyjmowanie przesyłek nie mieści się w zakresie jej obowiązków, nie można twierdzić, że doręczyciel doręczył przesyłkę do rąk osoby nieuprawnionej. Doręczający nie musi znać zakresu obowiązków i uprawnień osób znajdujących się w firmie, do której przesyłka jest adresowana, skoro zobowiązują się one do jej odbioru, składając własnoręczny podpis (por. wyrok NSA z 2 grudnia 2008 r., I FSK 424/08, dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl i powołane tam orzecznictwo).

3.6. Uwzględniając wskazane wyżej kryteria oceny zachowania strony i konfrontując powołane przez skarżącą okoliczności z bezspornym faktem dokonania skutecznego doręczenia osobie przebywającej w siedzibie Gminy L. w trybie art. 45 k.p.a., która pokwitowała odbiór korespondencji, nie informując doręczyciela, że nie jest osobą uprawnioną do jej odbioru, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przedstawiona przez stronę skarżącą argumentacja w żadnej mierze nie świadczyła o braku jej winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych złożonego przez nią wniosku w sprawie, wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Gospodarka wodno-ściekowa". Obowiązkiem organu jest taka organizacja pracy oraz szkolenie pracowników w tym działających na podobnych zasadach stażystów zatrudnianych w urzędzie, aby korespondencja była doręczana prawidłowo.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska skarżącej kasacyjnie, że niezachowanie terminu było spowodowane przez okoliczności niezależne od jej działań. Mając bowiem na uwadze okoliczności dotyczące doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku i złożenia wyjaśnień w sprawie, doręczyciel nie miał uzasadnionych podstaw aby przypuszczać, że doręcza przesyłkę osobie nieuprawnionej. Zgodnie z wyrokiem NSA z 6 lipca 1999 r. (I SA/Po 1829/98, LEX nr 37900) "listonosz, doręczając jednostce organizacyjnej pismo, nie ma obowiązku sprawdzania, czy pismo odbiera uprawniona osoba. To znaczy, że obowiązkiem jednostki organizacyjnej (osoby prawnej) jest takie zorganizowanie odbioru pism, by odbioru dokonywała osoba upoważniona" (por. też wyrok NSA z 31 stycznia 1997 r., I SA/Lu 514/96, czy wyrok WSA w Warszawie z 26 maja 2004 r., III SA 3374/02; wyrok NSA z 19 września 2003 r., III SA 3253/02). Doręczenie pisma osobie prawnej jest skuteczne, jeżeli pismo odebrał jej pracownik poświadczając odbiór własnoręcznym podopisem i pieczątką firmową. Nie jest istotne, czy pracownik miał do tego pełnomocnictwo. Uzasadniony jest zatem pogląd, że to strona odpowiada za winę osób, którymi się posługuje (por. wyrok NSA z 21 września 2007 r., I FSK 1152/06). Nawet gdyby osoba odbierająca korespondencję dla adresata, nie była upoważniona do jej odbioru, to jeżeli dysponuje pieczęciami jednostki i potwierdza odbiór korespondencji, to można przyjąć domniemanie faktyczne, iż jest ona upoważniona do odbioru pism (por. podobnie postanowienie NSA z 18 października 2007 r., II FZ 478/07).

3.7. Domniemania tego skarżąca nie podważyła. Przyjąć zatem należy, że skuteczne doręczenie wezwania wystosowanego przez Województwo Podkarpackie nastąpiło 6 czerwca 2017 r., a nie jak twierdzi strona skarżąca kasacyjnie w dniu 7 czerwca 2017 r. i od tej daty należało liczyć 14-dniowy termin określony w § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 lipca 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacie typu "Gospodarka wodno-ściekowa w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji związanych z tworzeniem, ulepszeniem lub rozbudową wszystkich rodzajów małej infrastruktury, w tym inwestycji w energię odnawialną i w oszczędzanie energii" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2016 r. poz. 1182 z późn. zm.). Gmina L. natomiast uzupełniła braki i złożyła wyjaśnienia do wniosku w dniu 21 czerwca 2017 r. (data nadania pisma według stempla pocztowego na kopercie), a zatem po upływie 14 dniowego terminu, który upłynął z dniem 20 czerwca 2017 r.

3.8. Z tych wszystkich względów zarzuty skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał za bezzasadne i na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

3.9. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia z 22 października 2005 r. w sprawie opłat dla czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 265).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.