Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1103970

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 19 stycznia 2012 r.
I GSK 1556/11

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Zajda.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku K.G. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2011 r.; sygn. akt I GSK 255/10 w sprawie ze skargi kasacyjnej K.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 1 września 2009 r.; sygn. akt V SA/Wa 3102/08 w sprawie ze skargi K.G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia (...) października 2008 r.; nr (...) w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe postanawia: odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

W dniu 25 maja 2011 r., sygn. akt I GSK 255/10 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną K.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z 1 września 2009 r., wydanego w sprawie ze skargi K.G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z (...) października 2008 r. w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe.

Postanowieniem z 6 grudnia 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę o wznowienie postępowania zakończonego powyższym wyrokiem NSA. Przyczyną odrzucenia był fakt, że skarga została sporządzona osobiście przez skarżącego, bez udziału profesjonalnego pełnomocnika. Sąd podniósł również, że w skardze o wznowienie postępowania został zawarty wniosek o przyznanie prawa pomocy, który powinien zostać rozpoznany przez Sąd pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie 13 grudnia 2011 r. zawiadomił skarżącego, że przyznane mu w postępowaniu zakończonym prawomocnym wyrokiem WSA z 1 września 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 3102/08 prawo pomocy obejmuje również postępowanie w sprawie ze skargi o wznowienie, zatem ustanowiony wówczas pełnomocnik z urzędu powinien sporządzić skargę o wznowienie postępowania. Powyższe pismo zostało także przesłane do ustanowionego z urzędu pełnomocnika, który odebrał je 15 grudnia 2011 r.

W dniu 3 stycznia 2012 r. radca prawny reprezentujący K.G. na podstawie przyznanego prawa pomocy złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Pełnomocnik skarżącego stwierdził, że 15 grudnia 2011 r. dowiedział się o złożeniu przez stronę skargi o wznowienie postępowania wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, jednak w związku z wcześniej zaplanowanym na okres od 16 do 31 grudnia 2011 r. urlopem nie mógł dokonać czynności procesowej wcześniej niż po zakończeniu urlopu. Od czasu zakończenia postępowania kasacyjnego nie był w posiadaniu dokumentów niezbędnych do złożenia skargi o wznowienie postępowania, a niezwłocznie po powrocie i odebraniu dokumentów od ojca mocodawcy wniósł skargę.

Pełnomocnik skarżącego wskazał na brak winy K.G. w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie, oraz że jego mocodawca nie powinien ponosić ujemnych konsekwencji niezłożenia przez pełnomocnika z urzędu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w terminie (tj. 7 dni od dnia otrzymania przez pełnomocnika pisma z WSA). Tym bardziej nie powinno to wywoływać skutków negatywnych dla mocodawcy, który dochowując staranności wymaganej od osoby należycie dbającej o swe interesy na podstawie art. 273 § 2 p.p.s.a. złożył w terminie skargę o wznowienie postępowania i wraz z nią wniosek o przyznanie prawa pomocy. Radca prawny wyjaśnił, że jego mocodawca nie ma wykształcenia prawniczego i nie wiedział, że pomimo wydania prawomocnego wyroku skargę o wznowienie postępowania powinien złożyć dotychczasowy, a nie nowy pełnomocnik z urzędu. Pełnomocnik stwierdził również, iż K.G. nie poinformował go o okoliczności, która uzasadniała wznowienie postępowania, ponieważ był przekonany, że obowiązek reprezentowania przez pełnomocnika z urzędu na podstawie przyznanego prawa pomocy wygasa z chwilą prawomocnego zakończenia postępowania. Pełnomocnik powołał się także na orzecznictwo dotyczące przedmiotowego zagadnienia wskazując, iż nie jest ono jednoznaczne, o czym świadczy podjęcie przez NSA uchwały (7) z 2 grudnia 2010 r. w sprawie sygn. akt II GPS 2/10, i w związku z tym nie można K.G. przypisać winy w postaci nieznajomości wykładni prawa.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek nie jest zasadny.

Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.), które wnosi się w ciągu 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, w którym czynność miała być dokonana, należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.).

Z treści przytoczonych przepisów, a także z utrwalonego w tym zakresie orzecznictwa (por. post. NSA z 16 kwietnia 2008 r., sygn. II OZ 320/08, post. NSA z 15 maja 2008 r., sygn. II OSK 762/07) wynika, iż przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostaną łącznie 3 przesłanki: zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin; wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 5 czerwca 2009 r., sygn. I OSK 438/08 wyraźnie podkreślił, że wymogi art. 87 p.p.s.a. muszą być spełnione łącznie, a brak któregokolwiek z nich uniemożliwia przywrócenie terminu.

Rozważając zatem możliwość przywrócenia terminu w sprawie należy zbadać, czy spełnione zostały wszystkie trzy powołane wyżej przesłanki.

Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o własne interesy.

Jako okoliczność uprawdopodabniającą brak winy w uchybieniu terminu, pełnomocnik strony wskazał, że K.G. nie wiedział, iż przyznane mu prawo pomocy obejmuje również postępowanie wywołane wniesieniem skargi o wznowienie postępowania, jednakże dochowując staranności wymaganej od osoby należycie dbającej o swe interesy złożył on wraz ze skargą o wznowienie postępowania wniosek o przyznanie prawa pomocy.

Pełnomocnik skarżącego słusznie zauważył, że nie można wymagać od osoby niemającej wykształcenia prawniczego znajomości uchwał mających na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Z uzasadnienia powołanej uchwały NSA wydanej w sprawie sygn. akt II GPS 2/10 wynika, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ujawniły się rozbieżności co do tego, czy strona której przyznano prawo pomocy w zakresie całkowitym w postępowaniu ze skargi korzysta z przyznanego jej prawa pomocy także w postępowaniu ze skargi o wznowienie tego postępowania, a w szczególności czy strona, której przyznano prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata (radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego), w postępowaniu ze skargi korzysta z prawa pomocy także w postępowaniu ze skargi o wznowienie tego postępowania, w którym przyznano stronie prawo pomocy.

Wskazać także należy, że spełniona została przesłanka przewidziana w art. 87 § 4 p.p.s.a., tzn. wraz z wnioskiem dopełniona została czynność, dla której określony był termin.

Wnosząc o przywrócenie terminu strona musi liczyć się z wymogami art. 87 p.p.s.a., który określa 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu i nakazuje dokonania czynności jednocześnie ze złożeniem wniosku. Ustawodawca nakazał dokonania czynności w tym czasie, nie uzależniając długości tego terminu od rodzaju czynności czy stanu faktycznego (np. urlop pełnomocnika), a priorytetem ustawodawcy jest zachowanie terminu do złożenia wniosku. W powoływanym już postanowieniu z 5 czerwca 2009 r. NSA wyjaśnił, że wymóg zgłoszenia wniosku o przywrócenie terminu w powyższym 7-dniowym terminie jest warunkiem formalnym rozpoznania wniosku, który sąd ma obowiązek badać w pierwszej kolejności, przed dokonaniem jego oceny merytorycznej, a więc przed rozpoznaniem czy uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony.

Odnośnie obowiązku dochowania 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że pełnomocnik skarżącego nie dochował terminu do złożenia takiego wniosku z własnej winy. Prawidłowa organizacja czasu pracy kancelarii świadczącej pomoc prawną powinna zapewniać odpowiednie zastępstwo pełnomocnikom na okres ich urlopów. Błędnym byłoby stwierdzenie, że urlop pełnomocnika zwalnia go od odpowiedzialności za terminowość dokonywania czynności w prowadzonych sprawach. Termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest określony przepisem ustawy, który był pełnomocnikowi znany, i biorąc pod uwagę profesjonalizm pełnomocnika, nie może on tłumaczyć oczywistego uchybienia terminu urlopem, tym bardziej rozpoczynającym się - jak podaje pełnomocnik - 16 grudnia 2011 r., czyli w dzień po odebraniu pisma informacyjnego z WSA. W związku z powyższym należy uznać, że nie została spełniona ostatnia z omawianych przesłanek warunkujących przywrócenie terminu.

NSA w postanowieniu z 30 maja 2008 r., sygn. I OSK 1927/07 odrzucając (na podstawie art. 87 i 88 p.p.s.a.) w podobnych okolicznościach faktycznych wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania podkreślił, że spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu podlega odrzuceniu, a wnioskiem spóźnionym jest wniosek złożony z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a. NSA w powyższym postanowieniu podkreślił, że 7-dniowy termin powinno liczyć się od dnia dowiedzenia się o uchybieniu (w niniejszej sprawie od momentu dowiedzenia się o wniesieniu skargi o wznowienie postępowania przez skarżącego).

Wniosek jest spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie 7-dniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Termin ten liczy się od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a nie od daty, w której strona dowiedziała się o uchybieniu terminu. Przepis art. 88 nie ma zastosowania do przekroczenia innych terminów poza tym, o którym mowa w art. 87 § 1. Za błędne w związku z tym należy uznać te wypowiedzi piśmiennictwa i judykatury, które przepis ten odnoszą do innych czynności poza wnioskiem o przywrócenie terminu. (por. B. Dauter, Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. IV, LEX 2011)

Pomimo przekonywującej argumentacji, iż nie można wymagać od osoby niemającej wykształcenia prawniczego znajomości uchwał i wykładni prawa budzących rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, zauważyć należy, iż to nie ta okoliczność jest podstawą odmówienia przywrócenia terminu.

Przyczyną wydania tej treści rozstrzygnięcia jest niedochowanie przez profesjonalnego pełnomocnika ustawowego terminu wynikającego z art. 87 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 88 w zw. z art. 87 § 1 i w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.