Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1069481

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 1 grudnia 2011 r.
I FZ 406/11

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Cudak.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 sierpnia 2011 r. sygn. akt III SA/Gl 1033/11 oddalające wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia i decyzji pierwszej instancji w sprawie ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 marca 2010 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 1033/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek M. G. (dalej strona lub skarżący) o wstrzymanie wykonania postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 marca 2011 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. G. z dnia 31 maja 2010 r. określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podkreślił, że unormowanie zawarte w art. 61 § i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) dotyczy jedynie tych aktów z zakresu administracji publicznej i czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego zarówno doktryna jak i orzecznictwo rozumie spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Sąd dodał dalej, że wstrzymanie wykonania dotyczy sytuacji, gdy zaskarżony akt lub czynność wywołuje skutki materialnoprawne. Nie można z kolei mówić o wykonywaniu decyzji odmownej, ponieważ nie ma ona przedmiotu wykonania (węzła praw i obowiązków), który mógłby podlegać wykonaniu. Tymczasem, według Sądu, w rozpoznawanej sprawie żądaniem wstrzymania wykonania zostało objęte postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji, które nie nakłada na zobowiązanego żadnych nowych obowiązków oraz nie zmienia wysokości powstałego wcześniej zobowiązania. W związku z powyższym, Sąd stwierdził, że skuteczność zaskarżonego postanowienia nie stwarza niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, bowiem rozstrzygnięcie to nie podlega realizacji w drodze egzekucji. Odnosząc się do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji pierwszej instancji Sąd zauważył, że mimo, iż zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. (in fine) wstrzymanie wykonania dotyczy także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy, to decyzja określająca zobowiązanie podatkowe wydana przez organ pierwszej instancji nie mieści się w zakresie pojęcia tej samej sprawy. Zaskarżone postanowienie dotyczy kwestii proceduralnych związanych z uchybieniem terminu i tego dotyczy sprawa administracyjna, natomiast decyzja pierwszej instancji dotycząca kwestii materialnoprawnych jest już odrębną sprawą administracyjną.

Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, w którym zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu zażalenia strona podniosła, że jego zdaniem odmowa wstrzymania wykonania zarówno zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 marca 2011 r., jak i decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. G. z dnia 31 maja 2010 r. jest bezzasadna, ponieważ zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, a wykonanie ich spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Skarżący podniósł, że obecnie jego sytuacja finansowa nie jest najlepsza. Nie posiada on środków na pokrycie zobowiązania podatkowego. Ponadto w ostatnim czasie utracił część kontrahentów z powodu zajęcia kont firmowych, co spowodowało pogorszenie jego sytuacji materialnej.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.

Zwrot: "w granicach tej samej sprawy" należy interpretować na tle art. 3 § 2 p.p.s.a., który wskazuje na przedmiot sądowej kontroli, a także art. 134 i art. 135 tej ustawy, które regulują zakres sądowej kontroli. Ten ostatni przepis stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Można więc powiedzieć, że pojęcia "granice tej samej sprawy" i "granice sprawy, której dotyczy skarga" zakreślają zbliżone ramy prawne. W związku z tym treścią art. 61 § 3 objęte będą zarówno akty wydane w pierwszej instancji, jak i np. akty, w stosunku do których toczy się postępowanie w trybie nadzwyczajnym lub w trybie autokontroli. Za takim rozumieniem omawianego zwrotu normatywnego pośrednio opowiedział się NSA w składzie siedmiu sędziów w uchwale z dnia 27 czerwca 2000 r. (FPS 12/99, ONSA 2001, nr 1, poz. 7). Stwierdził w niej mianowicie, że zwrot "we wszystkich postępowaniach" użyty w art. 29 ustawy o NSA, wskazywał, że środki prawne, o których mowa w tym przepisie, mogą być stosowane do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w różnych, a więc odrębnych postępowaniach prowadzonych "w granicach danej sprawy". Chodzi zatem zarówno o postępowanie zaliczane do trybu głównego, jak i postępowania należące do trybu nadzwyczajnego. Odnosząc się do zwrotu normatywnego "w granicach danej sprawy" NSA stwierdził, że chodzi o sprawę w ujęciu materialnym, w związku z czym o postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy będzie można mówić wówczas, gdy przedmiotem tych postępowań będzie sprawa wykazująca tożsamość podmiotową i przedmiotową. (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III).

W niniejszej sprawie skarżący domaga się wstrzymania wykonania zarówno decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. G. z dnia 31 maja 2010 r. określającej zobowiązanie podatkowe, jak i postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 marca 2011 r. wydanej w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do żądania skarżącego dotyczącego wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. G.należy stwierdzić, że nie może ono zostać uwzględnione. Skarżący żąda bowiem wstrzymania wykonania decyzji określającej wysokość podatku, podczas, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Strona żąda zatem wstrzymania wykonania aktu, który nie został zaskarżony i nie będzie przedmiotem badania jego zgodność z prawem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Wskazać w tym miejscu również należy, mając na uwadze przedstawione wyżej rozważania, że w niniejszej sprawie nie zachodzi tożsamość przedmiotowa spraw, zatem aktu wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego nie można było uznać za akt wydany w granicach tej samej sprawy.

Odnosząc się natomiast do kwestii wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. omawiającej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania za słuszne należy uznać stanowisko Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Niewątpliwie akty administracyjne odmowne nie korzystają także z przymiotu wykonalności (por. postanowienie NSA z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt II FZ 282/09, baza Lex), podobnie jak postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji jest orzeczeniem o charakterze procesowym, nie nadaje się więc do wykonania i nie wymaga wykonania, nie wywołuje też skutków o charakterze materialnoprawnym (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt II GZ 149/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zatem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, instytucja wstrzymania wykonania decyzji, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., może dotyczyć tylko takiej kategorii decyzji administracyjnych, które posiadają przymiot wykonalności, tzn. stwierdza lub tworzy po stronie swoich adresatów obowiązki prawne lub uprawnienia. Zaskarżone orzeczenie nie stwierdza ani nie tworzy po stronie skarżącego uprawnień lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym, nadających się do egzekucji (wykonania), jak te (pieniężne) określone w decyzji wymiarowej.

Końcowo Naczelny Sąd Administracyjny podnosi, że niezależnie od powyższego również uzasadnienie złożonego przez skarżącego wniosku jest bardzo ogólnikowe i w istocie stanowi powielenie treści art. 61 § 3 p.p.s.a. Strona nie wskazała bowiem konkretnych okoliczności, które mogłyby potwierdzać, iż zachodzi niebezpieczeństwo znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków ani dowodów na poparcie swoich oświadczeń.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.