Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2609695

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 22 stycznia 2019 r.
I FZ 378/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Arkadiusz Cudak (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia (...) s.r.o. z siedzibą w Czechach na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 1411/17 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 1411/17 w sprawie ze skargi (...) s.r.o. z siedzibą w Czechach na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 26 stycznia 2017 r. nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2015 r. postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym postanowieniem z 7 listopada 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1411/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., odrzucił skargę kasacyjną (...) s.r.o. z siedzibą w Czechach (dalej: spółka lub skarżąca) od wyroku tego Sądu z 9 maja 2018 r., sygn. III SA/Wa 1411/17, oddalającego skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 26 stycznia 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2015 r. Powyższe orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym:

Pismem z 10 sierpnia 2018 r. spółka wniosła skargę kasacyjną od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 maja 2018 r., III SA/Wa 1411/17, działając za pośrednictwem pełnomocnika, podstawę umocowania którego stanowił złożony jednocześnie dokument.

Następnie na mocy zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: Przewodnicząca Wydziału) z 21 sierpnia 2018 r. pełnomocnik spółki został wezwany do usunięcia braku formalnego wniesionego środka odwoławczego, pod rygorem jego odrzucenia, poprzez: (1) złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, z którego wynika umocowanie do reprezentowania skarżącej w zakresie skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 maja 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1411/17 oraz (2) dokumentu, wraz z jego tłumaczeniem przysięgłym, z którego wynikałoby upoważnienie osoby, która udzieliła pełnomocnictwa do reprezentacji spółki w dacie jego udzielenia. W wezwaniu poinformowano również, że zakres przedmiotowy załączonego do skargi kasacyjnej pełnomocnictwa z 6 sierpnia 2018 r. obejmuje prawo do reprezentowania jej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w innej sprawie (dot. skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 lipca 2018 r., I SA/Wr 1411/17), a ponadto, że nadesłany odpis z rejestru handlowego odzwierciedla dane na dzień wcześniejszy, niż dzień udzielenia ww. pełnomocnictwa.

W zakreślonym przez Przewodniczącą Wydziału terminie pełnomocnik skarżącej przy piśmie z 28 sierpnia 2018 r. przesłał oryginał pełnomocnictwa z 6 sierpnia 2018 r. o treści zbliżonej, jak załączone uprzednio do skargi kasacyjnej, oraz przedłożył wypis z rejestru handlowego odzwierciedlający dane na dzień 27 sierpnia 2018 r. wraz z jego tłumaczeniem przysięgłym na język polski.

Następnie postanowieniem z 7 listopada 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną spółki, wyjaśniając w uzasadnieniu, że skarżąca jedynie częściowo uzupełniła braki formalne środka zaskarżenia, tj. w zakresie dotyczącym przedłożenia dokumentu wykazującego upoważnienie osoby, która udzieliła pełnomocnictwa, do reprezentacji skarżącej w dacie jego udzielenia. Nie można jednak stwierdzić, iż nadesłane pełnomocnictwo zawiera prawidłowe umocowanie pełnomocnika do działania w sprawie wszczętej skargą kasacyjną od przedmiotowego wyroku.

Na powyższe postanowienie skarżąca, reprezentowana przez prawidłowo umocowanego pełnomocnika, wniosła zażalenie, zarzucając:

- błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że strona nie wykazała umocowania pełnomocnika w sprawie wniesienia skargi kasacyjnej mimo, że z akt wynika, że pełnomocnictwo dotyczy sprawy prowadzonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie;

- błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że pełnomocnictwo umocowuje pełnomocnika w innej sprawie, podczas gdy w złożonym pełnomocnictwie wskazano jako sąd, przed którym może występować pełnomocnik - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a nie toczy się przed Sądem ze skargi tego podatnika jakiekolwiek inne postępowanie sądowoadministracyjne;

- art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 46 § 1, § 2 i § 3 oraz art. 57 § 1 p.p.s.a., przez uznanie, że pełnomocnictwo zawierające oczywistą omyłkę pisarską stanowi przesłankę do odrzucenia skargi kasacyjnej, a w rezultacie powyższego - niezasadne zastosowanie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., podczas, gdy z dokumentacji sprawy wynika, iż wolą mocodawcy było udzielenie pełnomocnictwa na potrzeby wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA z 9 maja 2018 r.;

- art. 39 i art. 40 p.p.s.a., poprzez uznanie, że pełnomocnictwo przedstawione w odpowiedzi na wezwanie Sądu nie upoważniało osoby, która podpisała skargę kasacyjną, do jej wniesienia w imieniu skarżącej;

- art. 65 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1025, z późn. zm.), w zw. z art. 40 p.p.s.a., poprzez formalne dokonanie wykładni oświadczenia woli strony wyrażonej w treści pełnomocnictwa złożonego w odpowiedzi na wezwanie Sądu i przyjęcie, że w zakresie ww. pełnomocnictwa nie mieści się umocowanie do złożenia skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w którym wydano zaskarżone postanowienie, gdy z dokumentacji sprawy wynika, iż wolą mocodawcy było udzielenie pełnomocnictwa na potrzeby wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA z 9 maja 2018 r.;

- art. 36 pkt 2 w zw. z art. 37 § 1 p.p.s.a., polegające na uznaniu, że załączone do akt sprawy pełnomocnictwo nie dotyczy umocowania w sprawie, chociaż zarówno z pisma przewodniego, na podstawie którego pełnomocnictwo przesłano, jak i z samego pełnomocnictwa jednoznacznie wynika, że dotyczy ono sprawy zapadłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie i że dotyczy ono występowania przed tym sądem i Naczelnym Sądem Administracyjnym;

- art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, z późn. zm.), dalej: Konstytucja RP, które to przepisy gwarantują każdemu prawo do rozpoznania jego sprawy przez niezawisły Sąd i zakazują zamykania drogi sądowej;

- art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez odmowę ochrony interesu prawnego skarżącego w drodze rozpoznania sprawy przez Sąd drugiej instancji, poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej w związku z niezasadnym przyjęciem, że w niniejszej sprawie nie złożono pełnomocnictwa procesowego;

- art. 2 Konstytucji RP, który określa zasady demokratycznego państwa urzeczywistniające zasady sprawiedliwości społecznej, którego naruszenie przejawiało się odmową uznania błędu podatnika jako oczywistej omyłki przy jednoczesnej praktyce orzeczniczej wskazującej na odmienne traktowanie błędów we własnych orzeczeniach, jak i w rozstrzygnięciach organów podatkowych;

- art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2, które to przepisy gwarantują prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd i wymagają zachowania symetrii nie tylko w aspekcie praw podmiotowych, ale także symetrii w traktowaniu pomyłek i innych niedoskonałości pism i stanowisk.

Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, względnie - uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie niniejszego postępowania do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła argumentację sprowadzającą się do konstatacji, iż przedłożone przez nią w rozpoznawanej sprawie pełnomocnictwo choć zawiera oczywiste omyłki co do daty wydania skarżonego wyroku, jak i części sygnatury oznaczającej sąd, który go wydał - z uwagi na całokształt zaistniałych okoliczności faktycznych - dotyczyć może jedynie sprawy, do której zostało złożone. Dokonana zaś przez Sąd pierwszej instancji odmienna ocena skuteczności tego dokumentu na gruncie niniejszej sprawy prowadzi do pogwałcenia prawa do sądu.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 34 p.p.s.a. strony lub ich przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Jeżeli strona decyduje się uczestniczyć w postępowaniu sądowoadministracyjnym za pośrednictwem pełnomocnika, pełnomocnik ten jest obowiązany przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa (art. 37 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.).

Ponadto, zgodnie z treścią art. 36 p.p.s.a., pełnomocnictwo w postępowaniu przed sądami administracyjnymi może mieć charakter pełnomocnictwa ogólnego (do prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi), pełnomocnictwa do prowadzenia poszczególnych spraw lub tylko do niektórych czynności w postępowaniu. Zawarta natomiast w art. 39 p.p.s.a. regulacja wskazuje, że pełnomocnictwo ogólne lub do prowadzenia poszczególnych spraw obejmuje z samego prawa umocowanie do: (1) wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu, nie wyłączając skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego jej wniesieniem; (2) udzielenia dalszego pełnomocnictwa na zasadach określonych w odrębnych przepisach; (3) cofnięcia skargi w całości lub w części, jeżeli czynności te nie zostały wyłączone w danym pełnomocnictwie; (4) odbioru kosztów postępowania.

Dodatkowo w literaturze wskazuje się na istnienie jeszcze czwartego rodzaju pełnomocnictwa procesowego, tj. określonego w art. 40 p.p.s.a., czyli takiego, którego zakres, czas trwania i skutki określa się na podstawie treści tego pełnomocnictwa oraz przepisów prawa cywilnego (por. B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, wyd. 4, Warszawa 2012, str. 113).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że skarżąca działała przez pełnomocnika już przez Sądem pierwszej instancji, jednakże jego umocowanie - z uwagi na określony w dokumencie pełnomocnictwa zakres - "wyczerpało" się wskutek zakończenia postępowania w tej instancji. Pierwszą czynnością procesową w postępowaniu kasacyjnym, której w imieniu skarżącej dokonał jej pełnomocnik, było natomiast wniesienie skargi kasacyjnej. Wraz z tą skargą złożona została kopia (uwierzytelniona w sposób określony w art. 37 § 1 p.p.s.a.) dokumentu pełnomocnictwa udzielonego przez spółkę 6 sierpnia 2018 r. doradcy podatkowemu B. K. do reprezentowania spółki " (...) przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/Wr 1411/17 (...)". W ocenie Sądu pierwszej instancji, dokonującego wstępnej kontroli formalnoprawnej ww. środka zaskarżenia, powyższy dokument nie upoważniał jednak wskazanego w nim doradcy podatkowego do reprezentowania skarżącej w sprawie, w której wniosła ona skargę kasacyjną. W treści pełnomocnictwa jego zakres rzeczowy określono bowiem jako postępowanie kasacyjne w sprawie " (...) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/Wr 1411/17 (...)", podczas gdy wyrok objęty skargą kasacyjną, datowany była na 9 maja 2018 r. i został wydany w sprawie zarejestrowanej pod sygnaturą III SA/Wa 1411/17.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższa ocena Sądu pierwszej instancji była uprawniona.

Nie można się bowiem zgodzić z twierdzeniem autora zażalenia, że błędne oznaczenie w dokumencie pełnomocnictwa daty wydania wyroku oraz jego sygnatury nosiło w rozpoznawanej sprawie znamiona oczywistej omyłki pisarskiej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego treść pełnomocnictwa wskazuje, że należy je traktować jako pełnomocnictwo szczególne w rozumieniu art. 39 p.p.s.a., tzn. że na jego mocy pełnomocnik uprawniony jest do działania w imieniu mocodawcy w konkretnie określonej sprawie. Skoro zatem wolą spółki było ustanowienie pełnomocnika do postępowania kasacyjnego zainicjowanego przez nią przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, przedmiotem którego miałaby być - jak wynika z treści skargi kasacyjnej - ocena wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 maja 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1411/17, okoliczność ta w sposób jednoznaczny powinna zostać określona w treści pełnomocnictwa. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca pomimo wskazania w pełnomocnictwie, że dotyczy ono postępowania kasacyjnego w sprawie dotyczącej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nieprawidłowo określiła zaskarżony przez siebie wyrok zarówno co do daty wydania, jak i co do sygnatury sprawy, w której został on wydany.

Powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie pozwala uznać, że skarżąca załączyła do skargi kasacyjnej prawidłowo udzielone pełnomocnictwo do zastępowania jej w rozpoznawanej sprawie przed sądem kasacyjnym. Tym samym zarządzenie Przewodniczącej Wydziału z 21 sierpnia 2018 r. było w pełni zasadne. Należy bowiem podkreślić, że brak pełnomocnictwa prawidłowo wykazującego umocowanie pełnomocnika do działania w imieniu strony skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym uznaje się za brak formalny pisma procesowego, podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 p.p.s.a., a jego nieuzupełnienie pociąga za sobą - w przypadku skargi, skargi kasacyjnej, czy zażalenia - rygor odrzucenia. Istotne jest również, że udzielenie pełnomocnictwa do zastępowania strony skarżącej w konkretnym postępowaniu sądowoadministracyjnym musi być niewątpliwe i nie może mieć charakteru dorozumianego, czy domniemanego. Do takiego skutku prowadziłoby zaś uwzględnienie okoliczności wskazanych przez spółkę w zażaleniu (s. 4, pkt 1 - 5).

Należy ponadto zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca uzyskała możliwość naprawy swojego wcześniejszego błędu, tj. w wykonaniu wspomnianego zarządzenia Przewodniczącej Wydziału została wezwana do przedstawienia prawidłowego pełnomocnictwa. W wezwaniu precyzyjnie wyjaśniono przy tym, z jakich powodów pełnomocnictwo złożone pierwotnie nie może być uznane za skuteczne w zainicjowanym skargą kasacyjną postępowaniu. Pomimo jednakże, że wezwanie to zostało skierowane do profesjonalnego pełnomocnika skarżącej (doradcy podatkowego), w odpowiedzi na nie przesłano do Sądu dokument o treści co do zasady analogicznej, jak złożony poprzednio. Zasygnalizowany przez Sąd pierwszej instancji błąd w treści umocowania nie został skorygowany.

Trudno zatem uznać, że skarżąca - wiedząc, jakim błędem dotknięty jest złożony przez nią pierwotnie dokument i konsekwentnie przedkładając go ponownie na wezwanie Sądu - dopuściła się w ten sposób jedynie oczywistej omyłki, niepowodującej ujemnych skutków procesowych.

Na powyższą ocenę nie mają przy tym wpływu przywołane w zażaleniu poglądy orzecznictwa. Orzeczenia te zapadły w odmiennych uwarunkowaniach faktycznych, niż zaistniałe w rozpoznawanej sprawie. Większość z nich nie dotyczyła nieprawidłowości w treści pełnomocnictwa. Jedynie postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 maja 2016 r., II GZ 521/16, zostało wydane w sprawie, w której strona skarżąca w przedstawionym na wezwanie sądu administracyjnego pełnomocnictwie błędnie oznaczyła organ administracji publicznej, którego działanie skarżyła, co Naczelny Sąd Administracyjny uznał za oczywistą omyłkę. W rozpoznawanej zaś obecnie sprawie wadliwość pełnomocnictwa była innej, poważniejszej natury, a spółka nie usunęła jej mimo wezwania Sądu pierwszej instancji.

Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że pełnomocnictwo załączone do skargi kasacyjnej nie uprawniało pełnomocnika do jej wniesienia, jak też reprezentowania skarżącej w zainicjowanym nią postępowaniu kasacyjnym, podobnie jak umocowanie przesłane w odpowiedzi na wezwanie Sądu pierwszej instancji. Wobec zatem nieusunięcia w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi kasacyjnej, prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę tę odrzucił na podstawie art. 178 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem, wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.

W konsekwencji nie może również być mowy o tym, że w rozpoznawanej sprawie, na skutek nieuprawnionych działań Sądu pierwszej instancji, doszło do naruszenia prawa skarżącej do sądu, które to prawo gwarantują jej przepisy konstytucyjne oraz normy międzynarodowe.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

--7

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.